• wiadomości
  • wydarzenia
  • kultura
  • rozrywka

Skarby i tajemnice Piotrówki. Wczesna chrystianizacja środkowego Powiśla i Radomia

9 grudnia 2018

Muzeum Jacka Malczewskiego, radomska delegatura Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Zespół Naukowy do Badań Dziejów Radomia zapraszają w poniedziałek, 9 grudnia o godz. 12 na wykład prof. Joanny Kalagi z Uniwersytetu Warszawskiego pt. „Wczesna chrystianizacja środkowego Powiśla i Radomia”.

 

 

Krzyż

Krzyż relikwiarzowy jest unikalnym zabytkiem dewocjonaliów chrześcijańskich w Radomiu

 

Spotkanie z cyklu Skarby i tajemnice Piotrówki odbędzie się w gmachu głównym „Malczewskiego”, ul. Rynek 11.

Prof. Kalaga przypomina, że początek dziejów Radomia sięga IX w., kiedy to nad rzekę Mleczną przybyli pierwsi osadnicy. Pod koniec X – na początku XI w. zostali oni podporządkowani piastowskiej organizacji państwowej, która od 966 r. należała do zachodnioeuropejskiej cywilizacji chrześcijańskiej.

„Nowa religia monoteistyczna typowa dla wczesnych struktur państwowych zastąpiła starą wiarę politeistyczną, nazywaną pogańską lub przedchrześcijańską, charakterystyczną dla ustroju plemiennego. W znaleziskach archeologicznych przemiany religijne manifestują się porzuceniem pogańskich sanktuariów w postaci kamiennych kręgów sytuowanych na szczytach samotnych gór, kamiennych kopców ofiarnych, drewnianych świątyń-kącin, ciałopalnego rytuału pogrzebowego, zbiorowych grobów kurhanowych i niewielkich figurek symbolizujących bóstwa słowiańskie oraz różnego rodzaju przedmiotów o znaczeniu magicznym (brzęczących i amuletów zwierzęcych). Chrześcijaństwo przyniosło nowy wymiar swojej religii. W świetle źródeł materialnych są to: kościoły i klasztory, a w zakresie zwyczajów pogrzebowych praktyka chowania zmarłych niespalonych w grobach pojedynczych. Przemiany religijne na X/XI w. miały charakter rewolucyjny w głównych centrach państwowych i kościelnych (np. Gniezno, Poznań, Kraków). Na prowincji (w pertynecjach) przebiegały one z pewnym opóźnieniem, ale też dość radykalnie. W ten drugi nurt kształtowania się nowej wiary wpisuje się Radom i ziemie środkowego Powiśla. W przypadku Radomia jednoznacznym dowodem wyznawania nowej wiary jest cmentarzysko odkryte w pobliżu grodziska. Wykazuje ono główne cechy chrześcijańskiego rytuału pogrzebowego, ale też dostrzegalne są na nim przejawy praktyk starej religii pogańskiej. Trudno jest stwierdzić, czy nowa wiara do końca wynikała ze świadomych przekonań światopoglądowych wczesnośredniowiecznych mieszkańców znad Mlecznej, czy tkwili oni w tym względzie jeszcze głęboko w tradycji przodków.(…) Dewocjonalia chrześcijańskie w Radomiu reprezentuje zaledwie jeden zabytek, ale za to o unikatowym charakterze. Jest to mały krzyż relikwiarzowy, typowy dla wiernych kościoła prawosławnego. Na ziemiach piastowskich enkolpiony należą rzadkich znalezisk. Łączy się je z przemieszczaniem się wyznawców chrześcijaństwa wschodniego. W przypadku Radomia hipoteza ta znajduje uzasadnienie w położeniu tego ośrodka przy ważnym szlaku komunikacyjnym ciągnący się między centrum państwa piastowskiego z Kijowem na Rusi. Na obecnym etapie badań wydaje się, że proces chrystianizacji środkowego Powiśla był dość intensywny i wieloaspektowy, a Radom był jednym z jego ogniw ” – pisze Joanna Kalaga.

 

 

.

Dodaj komentarz