fot. Materiały prasowe/Ireneusz Sobieszczuk

To niepowtarzalna okazja, by zobaczyć niepublikowane dotąd zdjęcia wybitnego reżysera. Prezentowane prace zostaną pokazane szerokiej publiczności po raz pierwszy w historii.

Dialog między fotografią, a teatrem telewizji

Po otwarciu wystawy „Andrzej Wajda - noc czerwcowa" odbędzie się spotkanie autorskie: Ireneusz Sobieszczuk opowie o kulisach swojej wieloletniej współpracy z Andrzejem Wajdą oraz o historiach kryjących się za poszczególnymi kadrami.

Wystawa Ireneusza Sobieszczuka pt. „Andrzej Wajda – noc czerwcowa" z cyklu „Nowe życie moich archiwów" odsłania szczególny dialog między fotografią, a teatrem telewizji. Pomiędzy zatrzymanym kadrem, a żywą materią sceny jest coś niezwykłego. W centrum opowieści znajduje się portret, twarz jako przestrzeń napięcia, skupienia i milczenia. Portrety Andrzeja Wajdy w obiektywie Ireneusza Sobieszczuka są próbą uchwycenia procesu twórczego, momentu wewnętrznej koncentracji, w którym myśl nabiera kształtu.

Prezentowane na wystawie prace pokazują, że fotografia portretowa i dokumentacja teatru telewizji spotykają się w jednym, konsekwentnym spojrzeniu artysty. W obu przypadkach najważniejsza jest uważność - czujność wobec chwili, gestu, napięcia. To właśnie w tym krótkim momencie obraz przestaje być jedynie ilustracją, a staje się świadectwem.

Pięć dekad dokumentowania

Ireneusz Sobieszczuk - dziennikarz, fotoreporter, którego dorobek obejmuje ponad pięć dekad dokumentowania historii, kultury i życia społecznego Polski oraz świata. Jego praca łączy fotografię reportażową, militarną, telewizyjną i artystyczną stanowiąc ważne świadectwo epoki i estetyczny zapis wydarzeń. Jest członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików w Okręgu Warszawskim, Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich oraz ZAiKS.

Największy sukces odniósł w 1987 roku, zdobywając Grand Prix Interpress Photo w Bagdadzie za poruszający reportaż z ogarniętej głodem Etiopii, do dziś to jedyne takie wyróżnienie dla Polaka. Ponad 30 lat dokumentował życie Telewizji Polskiej jako fotoreporter w Prasowej Agencji Fotograficznej. W swoim portfolio posiada fotografie Anny Dymnej, Stanisława Tyma, Krzysztofa Krawczyka, Wojciecha Młynarskiego, Hanny Bielickiej, Ireny Kwiatkowskiej, Czesława Niemena, Grażyny Szapołowskiej, Andrzeja Wajdy i wielu wybitnych twórców polskiej.

Fotografia Ireneusza Sobieszczuka cechuje się subtelnym wyczuciem kompozycji, światła i emocji, co czyni ją nie tylko dokumentem, ale także świadectwem artystycznym. Jego prace znalazły się w albumach, książkach i licznych wystawach. Jest autorem i współautorem wielu publikacji, laureatem kilkunastu nagród między innymi złotych medali na przeglądach fotografii militarnej w Paryżu i Wersalu. W swojej twórczości łączył reporterską czujność z artystyczną wrażliwością. Jak sam wielokrotnie podkreślał fotografia zawsze była dla niego pasją, a kluczowe były nie tylko umiejętności techniczne, lecz także relacje z człowiekiem

Zdjęcia: Materiały prasowe/Ireneusz Sobieszczuk

Jubileuszowa gala odbyła się w RCS (fot. Anna Wróblewska/UM Radom)

W uroczystości wzięli udział m.in. przedstawiciele Kancelarii Prezydenta RP, Ministerstwa Obrony Narodowej i Ministerstwa Aktywów Państwowych. Fabryka Broni została uhonorowana medalem Pro Masovia przyznanym przez Sejmik Województwa Mazowieckiego oraz najwyższym miejskim odznaczeniem – medalem Bene Merenti Civitas Radomiensis.

– To wyraz naszego uznania dla stu lat pracy na rzecz bezpieczeństwa naszej ojczyzny oraz wdzięczności za budowanie tożsamości naszego miasta i jego mieszkańców – mówił wręczając medal prezydent Radomia Radosław Witkowski.

Z okazji jubileuszu spółka przygotowała wiele wydarzeń, które w sposób szczególny mają go upamiętnić.

Założona w 1925 r. Fabryka Broni rozpoczęła swoją działalność od produkcji Mausera wz.98a, później zmodyfikowanego do polskiego standardu Mauser wz.29. Równolegle produkowała także licencyjny rewolwer Nagant wz.1895 wykorzystywany przez Polską Policję.

W kolejnych dekadach rozszerzyła swoją ofertę o słynny pistolet VIS wz.35 oraz inne wyroby, takie jak m.in. pistolet maszynowy PM-63 RAK, a także AKM, produkowany na licencji, będący jedną
z najlepszych modyfikacji systemu AK na świecie. Od lat 90. zakład dostarczał karabinki Beryl i pistolety maszynowe PM-98, a w ostatnich latach zasłynął nowoczesną rodziną karabinków MSBS Grot.

Fabryka zajmowała się również produkcją broni na rynek cywilny, a także szeroką gamą akcesoriów i części zamiennych. W czasach PRL zakład, kontynuując wytwarzanie broni strzeleckiej, dostosowywał się do ówczesnych potrzeb rynku, czego efektem była produkcja również innych wyrobów, jak maszyny do szycia i maszyny do pisania, które zyskały popularność w całym kraju.

Nie tylko symbolem

- Rok 2025 to dla nas rok szczególny, w którym obchodzimy 100-lecie istnienia – 100-lecie pełne wyzwań, sukcesów i innowacji. Przez ten czas Fabryka Broni stała się nie tylko symbolem polskiego przemysłu zbrojeniowego, ale również ważnym elementem dziejów Polski. Warto dodać, że nasza historia to także historia ludzi – pracowników, którzy swoją wiedzą i zaangażowaniem przyczynili się do rozwoju fabryki, a także społeczności lokalnej, która zawsze była z nami. Z tej okazji chcemy szczególnie podziękować mieszkańcom Radomia, od pokoleń wspierającym naszą działalność – podkreśla Seweryn Figurski, prezes „Łucznika”.

Bogaty program obchodów

100 lat istnienia zakładu to wyjątkowy moment, który nie może przejść bez echa. Stąd Fabryka Broni przygotowała bogaty program obchodów, obejmujący między innymi: obecność jubileuszowego logo w przestrzeni miejskiej, wystawę zdjęć dokumentującą historię fabryki i jej wpływ na przemysł zbrojeniowy, odsłonięcie odlewu kolejnego wyrobu spółki w ramach „Symboli Radomia”, zawody strzeleckie oraz atrakcyjne wydarzenia sportowe i kulturalne.

 -  Fabryka Broni to symbol innowacyjności, pasji i nieustannego dążenia do doskonałości. Dzięki pracy i zaangażowaniu naszych pracowników oraz współpracy z wieloma instytucjami nie tylko utrzymujemy, ale wzmacniamy naszą pozycję na rynku krajowym i międzynarodowym. Jubileusz jest doskonałą okazją do podsumowania tego, co udało nam się osiągnąć oraz do podziękowań dla wszystkich, którzy przez lata wspierali naszą firmę – zaznacza Daniel Wilk, członek zarządu Fabryki Broni.

Z historii fabryki

Jak wyjaśnia Aleksandra Odziemkowska, kierownik dział marketingu i komunikacji "Łucznika", o wszystkich wydarzeniach, które będą odbywać się w ramach jubileuszu Fabryki Broni, spółka będzie informowała na bieżąco, m.in. w swoich social mediach. Wspomni w nich także o najciekawszych, wyjątkowych, czasami tragicznych oraz bardzo ważnych wydarzeniach ze 100-letniej historii zakładu, jak również o ciekawostkach z życia fabryki i jej  pracowników.

- Zapraszamy wszystkich na nasze social media, a także do udziału w nadchodzących wydarzeniach jubileuszowych, które organizujemy z myślą o państwu. Jesteśmy przekonani, że nadchodzące obchody zapiszą się w pamięci wszystkich, którzy z nami współpracują i śledzą naszą działalność. Liczymy na wspólne świętowanie tej wspaniałej rocznicy – zachęca Jakub Czułba, członek zarządu Fabryki Broni w Radomiu.

kat

Źródło: Fabryka Broni "Łucznik" Radom

fot. Łukasz Wójcik/UM Radom

Głównym organizatorem lotniczego święta jest Agencja Mienia Wojskowego, która, jak poinformował portal defence24.pl, rozpoczyna właśnie przygotowania do kolejnej, 23. edycji tego wydarzenia. 

- Wiceprezes rady ministrów, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz wyraził zgodę na organizację pokazów lotniczych w przyszłym roku. Radomskie Air Show, które od wielu lat odbywają się w ramach obchodów Święta Lotnictwa - zaplanowano wstępnie na sobotę i niedzielę, 30 i 31 sierpnia 2025 roku – przekazała Małgorzata Weber, cytowana przez defence24.pl, rzeczniczka AMW.

Agencję, będącą głównym organizatorem radomskich pokazów, wesprą – tak jak w poprzednich latach – Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych, które odpowiada za współpracę z wojskiem, w tym organizację wystawy statycznej, program pokazów w powietrzu i zaproszenie zagranicznych ekip lotniczych. Za część "nielotniczą" pokazów odpowiada miasto.

23. Międzynarodowe Pokazy Lotniczych Air Show odbędą się w 100. rocznicę utworzenia „Szkoły Orląt” (1925),  obecnej Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie. Podobnie jak w 2023 roku, AMW planuje we współpracy z wojskowymi placówkami muzealnymi organizację specjalnej strefy edukacyjno-historycznej z wystawami tematycznymi i grami terenowymi oraz miasteczko dla dzieci.

W ubiegłorocznym Air Show uczestniczyło niemal 200 tys. widzów.

kat, bdb 

fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego

Od zbiorów kolekcjonera po Muzeum Historii Radomia

Historia muzeum sięga czasów, kiedy to znany radomski kolekcjoner ks. Jan Wiśniewski część swoich zbiorów przekazał Radomskiemu Oddziałowi Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i chwili, kiedy dzięki staraniom działaczy PTK 18 marca 1923 r. w jednej z sal ówczesnego gmachu starostwa przy obecnej Żeromskiego 53 otwarto pierwszą regionalną placówkę muzealną. Dzieje instytucji zebrani w teatrze mogli prześledzić na wyświetlonym filmie, przedstawiającym na finał otwarcie w sierpniu 2022 r. Muzeum Historii Radomia. Jest ono wystawą stałą Muzeum im. Jacka Malczewskiego, a jego stworzenie było jedną z większych inwestycji, jaką zrealizowano w ostatnich latach w instytucjach kultury.

W swoim wystąpieniu Leszek Ruszczyk, dyrektor "Malczewskiego podkreślił rolę muzeów w XXI wieku, które za wiodący cel mają komunikację z widzem. I taki też jest cel w najbliższych latach radomskiego muzeum.

Muzeum to wielka opowieść

- Cieszę się, że mam bezpośredni wpływ na rozwój tak ważnej dla Radomia instytucji kultury. W pełni zgadzam się z tezą profesora Rafała Wnuka, że „Dzisiaj muzeum to już nie jest zbiór przedmiotów, ale wielka opowieść. To potężne medium, które kształtuje wyobraźnię o przeszłości”. I w takiej perspektywie widzę następne 100 lat Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu – mówił dyrektor.

Wicemarszałek Mazowsza Rafał Rajkowski, przypomniał, że radomskie muzeum może poszczycić się jednymi z największych w kraju zbiorami prac Jacka Malczewskiego. Samorząd województwa dba, aby sukcesywnie tę kolekcję uzupełniać.

– Nasze muzeum przyciąga dziełami wielu wielkich artystów, przede wszystkim swojego patrona. Są tu prawdziwe perełki. Ostatnim nabytkiem jest obraz Jacka Malczewskiego „Umywanie nóg” z 1887 r., na zakup którego przeznaczyliśmy 1,25 mln zł - zaznaczył Rafał Rajkowski.

W dowód uznania

Radosław Witkowski, prezydent Radomia, nawiązał do dobrej współpracy na linii miasto - samorząd Mazowsza. Przypomniał też sukcesy "Malczewskiego", chociażby oddanie Muzeum Historii Radomia, które łączy tradycję z nowoczesnością. W dowód uznania działalności muzeum prezydent wręczył dyrektorowi Leszkowi Ruszczykowi pamiątkowy grawerton od władz miasta.

Z okazji jubileuszu duża grupa pracowników muzeum otrzymała Medale Stulecia Muzeum, projektu prof. Krzysztofa Nitscha. Medale te otrzymali także przedstawiciele władz województwa mazowieckiego i  Radomia.

Była też okazja do wręczenia nagród uczestnikom muzealnych konkursów skierowanych do młodzieży szkolnej. Piękne statuetki otrzymali też dyrektorzy szkół, z których wywodzą się laureaci. To PSP nr 28 i liceum "Konarskiego".

kat, bdb

Ekspozycja została zorganizowana z inicjatywy radnych Dawida Ruszczyka i Wioletty Kotkowskiej (PO). Prezentowanych jest około 100 fotografii, pocztówek i dokumentów pokazujących jak powstało i jak w kolejnych latach zmieniało się osiedle Planty.

Osiedle Planty, którego budowę rozpoczęto w 1923 r., było ekskluzywnym, dobrze zaprojektowanym miejscem dla robotników, które powstało przy ówczesnych zakładach zbrojeniowych. Mieszkania były wyposażone w najnowocześniejsze jak na owe czasy rozwiązania techniczne i architektoniczne, które podnosiły komfort życia. Standardem był gaz, ubikacje, spiżarnie, balkony, piwnice i strychy do suszenia bielizny.

Fabryka - nazywała się wtedy Państwowa Wytwórnia Broni - wybudowała na Plantach obiekty, które służyły wszystkim mieszkańcom Radomia. Były to: kasyno pracownicze z salą kinowo-teatralną, stołówką i biblioteką; Państwowa Średnia Szkoła Techniczna Kolejowa; stadion sportowy z boiskiem, basenem otwartym, kortami tenisowymi i torami dla lekkoatletyki i kolarstwa; ambulatorium; 7-klasowa szkoła im. Gabriela Narutowicza; piekarnia mechaniczna i pralnia; sklep wielobranżowy spółdzielni pracowniczej; ochronka dla 120 dzieci; Muzeum Ziemi Radomskiej; a ponadto 240 działek pod ogródki dla pracowników.

W ramach jubileuszu zaplanowano także:  28 maja (niedziela) godz. 14 - spacer po osiedlu Planty z kierownikiem Działu Historii Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu Krzysztofem Skarżyckim (zbiórka przy „Naszej Szkapie”); godz. 15.15 - Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia - wykład otwarty dr. Adama Duszyka pt. „100-lecie radomskiego osiedla Planty”.

Zdjęcia: Muzeum im. Jacka Malczewskiego, Łukasz Wójcik/UM Radom

fot. visitradom

Obie historie mają wspólny początek: 30 marca 1930 roku w lokalu przy ulicy Poniatowskiego 6 z inicjatywy Kazimierza Ołdakowskiego, ówczesnego prezesa PTK i dyrektora Państwowej Wytwórni Broni zostało otwarte Muzeum Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Zajmowało trzy sale należące do fabryki i jest uznawane za zalążek dzisiejszego "Malczewskiego".

Kultowa wizytówka

Radomskie Planty są jednym z najpiękniej zaprojektowanych osiedli w Polsce. Jednocześnie są osiedlem w pewnym sensie kultowym, a tym samym stały się wizytówką Radomia. Goście odwiedzający miasto wychodząc z dworca kolejowego bezpośrednio widzą właśnie Planty.

Osiedle, którego budowę rozpoczęto w 1923 roku, było ekskluzywnym, dobrze zaprojektowanym miejscem dla robotników, które powstało przy ówczesnych zakładach zbrojeniowych.

Jak opowiada zastępca dyrektora Muzeum im. Jacka Malczewskiego Adam Duszyk, kiedy ulicami Radomia przechadzał się pracownik Fabryki Broni, a tym samym mieszkaniec Plant, mijający go przechodnie mówili z przekąsem „fabryczny idzie". - Status pracownika radomskiej zbrojeniówki i mieszkańca osiedla Planty był w Radomiu czymś nobilitującym. Była w tym stwierdzeniu także nieukrywana nuta zazdrości - podkreśla dyrektor Duszyk.

Nie ma się co dziwić: mieszkania były wyposażone w najnowocześniejsze jak na owe czasy rozwiązania techniczne i architektoniczne, które podnosiły komfort życia. Standardem był gaz, ubikacje, spiżarnie, balkony, piwnice i strychy do suszenia bielizny. Przewidziano nawet specjalne pomieszczenia do suszenia prania.

Arkady, portyki, lizeny, szczyty

Osiedle powstało na terenie dawnego folwarku Mariackie, na południe od ulicy Gabriela Narutowicza. Było to nowoczesne, pierwsze w mieście osiedle mieszkaniowe wybudowane w latach 1923-1928 dla wysoko wykwalifikowanych pracowników Fabryki Broni (23 ha) w kwartale zamkniętym ulicami: Romualda Traugutta, Andrzeja Dowkontta, Tadeusza Kościuszki. Domy mieszkalne na osiedlu projektował Adolf Buraczewski – absolwent ASP w Petersburgu.

Osiedle tworzą bloki 3- i 4-kondygnacyjne z charakterystycznymi dwuspadowymi dachami. Osiedle Planty jest założeniem jednorodnym stylistycznie. Do wystroju zewnętrznego budynków wykorzystano elementy historyzujące – neorenesansowe i neobarokowe. Boniowania w partii parteru, ślepe arkady i portyki, lizeny, szczyty zwieńczone sterczynami z kulami, proste opaski gzymsowe i kordonowe.

Dla wszystkich radomian

Wznoszenie osiedla rozpoczęto jednocześnie z budową Fabryki Broni. Wydzielono 10 kwartałów: jeden przeznaczono pod fabrykę, cztery pod mieszkalnictwo, dwa dla szkół (technicznej i gimnazjum), największy pod stadion sportowy i basen, jeden na ogród spacerowy oraz dwie enklawy pod szkołę powszechną i domy dwurodzinne.

Fabryka wybudowała na Plantach obiekty, które służyły wszystkim mieszkańcom Radomia. Były to: kasyno pracownicze z salą kinowo-teatralną, stołówką i biblioteką; Państwowa Średnia Szkoła Techniczna Kolejowa; stadion sportowy z boiskiem, basenem otwartym, kortami tenisowymi i torami dla lekkoatletyki i kolarstwa; ambulatorium; 7-klasowa szkoła im. Gabriela Narutowicza; piekarnia mechaniczna i pralnia; sklep wielobranżowy spółdzielni pracowniczej; ochronka dla 120 dzieci; Muzeum Ziemi Radomskiej; a ponadto 240 działek pod ogródki dla pracowników.

W latach powojennych - 50. i 70.  na tym terenie powstały kolejne domy mieszkalne, m.in. przy ul. Kościuszki. wzniesiono także Ośrodek Obliczeniowy Głównego Urzędu Statystycznego, Technikum Budowlane, IV Liceum Ogólnokształcące im. Tytusa Chałubińskiego.

Na Plantach Mieszka obecnie około 7 tys. osób.

Program na 100-lecie

25 maja (czwartek) o godz. 12 - aleja Parku Planty (na wysokości ulicy Juliusza Osterwy) - uroczyste otwarcie wystawy plenerowej: „100-lecie radomskiego osiedla Planty”.

26 maja (piątek) godz. 10 - Publiczna Szkoła Podstawowa nr 32 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
ul. Prospera Jarzyńskiego 3 - Wykład dla młodzieży dr Adama Duszyka pt. „100-lecie radomskiego osiedla Planty”.

28 maja (niedziela) godz. 14 - spacer po osiedlu Planty z kierownikiem Działu Historii Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu Krzysztofem Skarżyckim (zbiórka przy „Naszej Szkapie”).

godz. 15.15
Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia - Wykład otwarty dr. Adama Duszyka pt. „100-lecie radomskiego osiedla Planty”.

Źródło: Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, dr Adam Duszyk.

Ewa Nosowska prezentuje obraz Rafała Malczewskiego (fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego)

 - Tą wystawą rozpoczynamy jubileuszowy rok 100-lecia muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu. Tym malarskim dialogiem artystów będą kierować dwie kuratorki: paulina Bugajska i Ewa Nosowska, które napisały o obu bardzo interesującą książkę "Klan Malczewskich". Chcemy zaprezentować twórczość zarówno ojca, jak i syna, ale w takiej relacji, może nie rywalizacji, a symbiozy - mówi dyrektor instytucji Leszek Ruszczyk.

Paulina Szymalak-Bugajska podkreśla, że Jacek Malczewski przez wszystkie lata działalności muzeum był w nim obecny, czy to w wystawach, czy w kolekcji. - Teraz skupiłyśmy się, w moim przypadku, na ostatnich 10 latach działalności malarza, kiedy wchodził w ostatnie lata pracy twórczej, kiedy przekroczył granicę bycia pod presją tworzenia prac patriotycznych, ojczyźnianych, poświęconych kwestii odzyskania przez Polskę niepodległości i podtrzymywania tego ducha pośród polskiego społeczeństwa. Po 1918 r. Jacek Malczewski jakby na nowo musiał odnaleźć swoja drogę twórczą, zweryfikować pewne kwestie tematyczne, artystyczne - zapowiada kuratorka.

Na wystawie zobaczymy prace przede wszystkim z kolekcji własnej muzeum oraz z depozytów od kolekcjonerów prywatnych; będą to także obrazy niepokazywane dotąd w Radomiu.

- Zajmiemy się dekadą, która łączy syna Rafała i ojca Jacka. Lata 20. to był dla Rafała początek olśniewającej kariery. w tych latach debiutował, potem wziął udział w wystawach sztuki Podhalańskiej w Zakopanem, gdzie mieszkał. wystawiał tam bardzo chętnie, w sumie aż 14 razy. natomiast w 1924 r. debiutował już na salonach Warszawy u boku Witkacego, który już wówczas był uznanym twórcą. Rafał zdobył wtedy ogromną popularność, krytyka rozpisywała się o jego fantastycznych obrazach - opowiada Ewa Nosowska.

Na wystawie zobaczymy zarówno obrazy olejne, jak i akwarele Rafała, często zestawione z obrazami późniejszymi, z lata 40, z emigracji. - Chciałam w ten sposób pokazać ewolucję stylistyczną w twórczości Rafała: to upodobanie do pejzaży górskich było indywidualną cechą artysty - wyjaśnia Nosowska.

W ciągu jubileuszowego roku Muzeum im. Jacka Malczewskiego planuje zorganizowanie 12 wystaw, publikację 9 wydawnictw oraz 2 koncerty.

bdb