Nagrodę z rak prezydenta Witkowskiego i mecenasa Jarosława Krzyżanowskiego odbiera Aleksandra Lipczak (fot. Anna Wróblewska/UM Radom)

Czek na 40 tys. zł i symboliczną lornetkę, nawiązującą do pasji podglądania autora "Ferdydurke" laureatka odebrała podczas sobotniej gali wieńczącej festiwal Opętani Literaturą, który odbywał się w minionym tygodniu we Wsoli i Radomiu.

Prezydent Radosław Witkowski przypomniał, które razem z Muzeum pisarza we Wsoli jest organizatorem nagrody, wiązało z nią ogromne nadzieje. - Dzisiaj podczas szóstej edycji możemy powiedzieć, że jest ona już znaczącym wydarzeniem kulturalnym. Na pewno daje ona szansę i nadzieję dla nowych twórców. Poza tym  - co ucieszyłoby na pewno Witolda Gombrowicza - nagroda ta daje głos ludziom, którzy walczą z utartymi schematami. Nagroda ta otwiera także nowe kierunki i trendy w literaturze - mówił prezydent Radosław Witkowski. Gratulował nie tylko laureatce, ale także pozostałym czworgu nominowanym autorom, którzy otrzymali wyróżnienia w wysokości po 5 tys zł. Nagrodę w formie literackiej miesięcznej rezydentury we francuskim Vence, gdzie Gombrowicz spędził ostatnie lata życia, jury przyznało Maciejowi Bobuli za książkę "Szalejów".

Pokazuje alternatywne porządki

"Lajla znaczy noc" Aleksandry Lipczak to jedyny wśród nominowanych tom prozy non-fiction. Jury nagrody zwróciło uwagę, że "to świetne połączenie eseju historycznego i współczesnego reportażu z Andaluzji, gdzie współistnieją trzy religie i kultury: islam, judaizm i chrześcijaństwo". Kapituła podkreśliła też, że książka została nagrodzona ze względu na swoją odmienność zarówno od klasycznych reportaży, jak i klasycznych esejów. "Lpiczak opowiada o średniowiecznej Andaluzji, ale opowiada też o współczesnym świecie. Co ważne, pisze tak, że jesteśmy porwani: rytmem, swobodą i precyzją tej prozy. W tle jej opowieści kryją się kryzysy, zapaści społeczne, wykluczenia, migracje, moralna panika jako reakcja na inność. Autorka szuka odpowiedzi na aktualne pytania w odległych czasach. Są one związane z możliwością i koniecznością wspólnego zamieszkiwania tego samego skrawka ziemi przez różnych ludzi, wyznających różne religie, wartości i idee. Lipczak pokazuje nam alternatywne porządki wobec modelów kulturowych, które dzisiaj znamy. Zwraca uwagę na to, że moralność, prawo i edukację powinniśmy i możemy ugruntować na różnych współistniejących ze sobą podstawach" - brzmi uzasadnienie przyznania nagrody.

Nie pozwalajmy!

Zabierając głos Aleksandra Lipczak zaznaczyła, że chce mówić czymś, "co jest zgodne z duchem tej książki". - Wczoraj Sejm przegłosował ustawę legalizującą "wywózki na Białoruś", legalizującą to, co się dzieje na naszej wschodniej granicy. Legalizującą tortury, wywożenie ludzi z naszego kraju bez dania im jakiejkolwiek szansy, aby mogli się ubiegać o międzynarodową ochronę  - mówiła pisarka. Zacytowała SMS-a od jednej z aktywistek pomagającym imigrantom na wschodniej granicy, z którego wynikało, że po grupie osób koczujących tam, wszelki ślad zaginął. - Nie pozwalajmy na to, żeby nasze państwo, rzekomo w naszym imieniu dopuszczało się zbrodni, żeby traktowało bestialsko ludzi, których jedyną przewiną jest to, że szukają w Europie bezpiecznego domu i schronienia - apelowała Aleksandra Lipczak.

Galę zakończył świetny koncert Ewy Bem z zespołem.

bdb

Książki nominowane do Nagrody Literackiej im. Gombrowicza (fot. Materiały prasowe/MWG Wsola)

 - Będą rozmowy o wielkich, literackich powrotach, będą też wielkie powroty artystyczne. W części literackiej m.in. twórczość Jacka Baczaka, Kornela Filipowicza, Zyty Oryszyn. W części muzycznej zaś Renata Przemyk, Leski, Ewa Bem. Nazwisko tegorocznego laureata lub laureatki Nagrody poznamy 18 września podczas gali kończącej festiwal - zapowiada Tomasz Tyczyński, kierownik Muzeum im. Witolda Gombrowicza we Wsoli.

Nadzieja na powrót do normalności

Zdaniem organizatorów hasło "Wracamy" najlepiej wyraża nadzieję na powrót do normalności po czasie pandemicznej izolacji i powrót do tradycyjnej formuły festiwalu – spotkań twarzą w twarz, rozmów i dyskusji o literaturze, artystycznych wydarzeń organizowanych dla publiczności i z jej udziałem. Ale to hasło nawiązuje także do wielkich literackich i artystycznych powrotów, w jakie obfitowały ostatnie miesiące. Po dwudziestu pięciu latach wznowiona została książka Jacka Baczaka „Zapiski z nocnych dyżurów”, uhonorowana Nagrodą Kościelskich. Przedmiotem rozmów i interpretacji stała się znowu proza Kornela Filipowicza, przypomnianego także dzięki książce Justyny Sobolewskiej. Wznowiona została też „Najada”, debiut Zyty Oryszyn sprzed półwiecza. A na scenę wróciła dawno nie słyszana Ewa Bem. 

Najważniejszym jednak punktem będzie Gala Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza, podczas której ogłoszone zostanie nazwisko tegorocznej laureatki lub laureata Nagrody oraz nazwisko osoby, która w ramach rezydencji literackiej pojedzie na miesiąc do Vence na południu Francji, do miejsca, w którym ostatnie lata życia spędził Witold Gombrowicz.

Program festiwalu

Sobota, 11 września (Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli)

godz. 17.00 - Powrót (do) literatury - z Jackiem Baczakiem, laureatem Nagrody Kościelskich (1996) za „Zapiski z nocnych dyżurów” rozmawia Tomasz Tyczyński. Fragmenty „Zapisków…” czyta Andrzej Mastalerz;

godz. 18.00 – Renata Przemyk i Mężczyźni. Gość: LESKI – koncert w plenerze.

Niedziela, 12 września (Kamienica Deskurów, Radom)

godz. 17.00 - Powrót prowincji - Justyna Sobolewska oraz Wojciech Bonowicz o prozie Kornela Filipowicza. Czyta: Krzysztof Gosztyła;

Poniedziałek, 13 września (Kamienica Deskurów, Radom)

godz. 17.30 - „Opętani” czytani – kolejne fragmenty powieści Witolda Gombrowicza czyta Adam Woronowicz. Z aktorem rozmawia Jacek Wakar.

Czwartek, 16 września (Miejska Biblioteka Publiczna, Radom)

godz. 18.00 - O wznowieniu „Najady”, debiutu Zyty Oryszyn sprzed półwiecza oraz o czytaniu na nowo rozmawiają: Sylwia Chutnik, Przemysław Czapliński oraz Filip Fierek (wydawnictwo Drzazgi). Czyta: Danuta Dolecka.  Moderuje: Anna Spólna.

Piątek, 17 września  (MCSW Elektrownia, Radom)

godz. 18.00 - Maciej Bobula, Dominika Horodecka, Jolanta Jonaszko, Aleksandra Lipczak, Maciej Topolski - z nominowanymi do Nagrody Gombrowicza rozmawia Michał Nogaś.

Sobota, 18 września 2021 (Zespół Szkół Muzycznych, Radom)

godz. 17.00 - Gala Nagrody Gombrowicza: ogłoszenie laureata Nagrody Literackiej
im. Witolda Gombrowicza. Koncert Ewy Bem.

Wstęp na wydarzenia wolny, poza Galą i koncertem Ewy Bem – tu obowiązują bezpłatne wejściówki, które można odbierać 15 września o godz. 18.00 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Radomiu. 

Bezpłatny dojazd do Wsoli 11 września: odjazd z przystanku Chrobrego/ Czysta (kier. Michałów) o godz. 16.20, powrót około 20.