Jan Pszczołą (fot. Nowa Lewica Radom)

Przypomnijmy: uczestnicy zabawy, przebrane w stroje "z epoki", tańczyły do dawnych przebojów. Klimat tamtych lat przypominały również rekwizyty: milicyjna nyska, mały fiat, a także... przebrani za zomowców. Najwięcej kontrowersji wzbudziło zdjęcie, które zrobiła sobie  z "przebierańcami" wiceprezydent Radomia Marta Michalska Wilk.

Władze miasta nie przeprosiły za swoja postawę, dlatego radni PiS złożyli wniosek o zwołanie sesji nadzwyczajnej i przyjęcie krytycznego wobec Radosława Witkowskiego i jego współpracowników. Ale stanowisko nie zostało przyjęte, a ani prezydenta, ani jego zastępców podczas posiedzenia nie było.  Jako ostatni głos w dyskusji zabrał Jan Pszczoła, który nie zgadzał się z opiniami wielu poprzedników, że czasy PRL wymagają w całości potępienia. Tuż po zakończeniu obrad obecni na sali mieszkańcy Radomia, w tym głównie zwolennicy PiS zaczęli krzyczeć "precz z komuną". Po chwili okazało się, że radny Pszczoła nie może podnieść się z krzesła, bo zasłabł. Szybko udzielono mu pomocy na miejscu, a wkrótce karetka zabrała go do Radomskiego Szpitala Specjalistycznego.

Wierny wartościom solidarności, wrażliwy społecznie

O śmierci radnego poinformowała w mediach społecznościowych radomska Nowa Lewica. "Z głębokim smutkiem przyjęliśmy informację o śmierci Radnego Jana Pszczoły. Przez lata był człowiekiem lewicy - wiernym wartościom solidarności, wrażliwości społecznej i odpowiedzialności za wspólnotę. Angażował się w sprawy Radomia z przekonaniem, że samorząd to przede wszystkim służba mieszkańcom.

Zapamiętamy go jako osobę oddaną ludziom, konsekwentną w działaniu i zawsze gotową do pomocy.
Tym bardziej boleśnie przyjmujemy fakt, że stał się ofiarą narastającej brutalizacji życia publicznego - fali pogardy i słów, które nigdy nie powinny paść. Żadna różnica poglądów nie usprawiedliwia poniżania, ani odbierania drugiemu człowiekowi elementarnego szacunku.

Rodzinie i Najbliższym składamy wyrazy szczerego współczucia.

Cześć Jego pamięci".

Ogromna strata

„To ogromna strata dla naszej wspólnoty samorządowej i całego Radomia. Odszedł człowiek, który przez lata z oddaniem i zaangażowaniem pracował na rzecz mieszkańców naszego miasta. Był radnym, ale przede wszystkim był dobrym, życzliwym człowiekiem – otwartym na rozmowę, gotowym do współpracy ponad podziałami. Jego głos w dyskusjach był zawsze wyważony, merytoryczny i pełen szacunku dla innych. Pozostanie w naszej pamięci jako osoba, dla której służba publiczna była prawdziwą misją” – napisał w mediach społecznościowych prezydent Radomia Radosław Witkowski.

bdb

Wiceprezydent Marta Michalska-Wilk i ZOMOW-cy (fot. Facebook)

Internet rozgrzany do zenitu, choć za oknem siarczysty mróz. Radomianie podzieleni: jedni chwalą, że wreszcie coś się w mieście dzieje i niech ci, co im się nigdy nic nie podoba, przestaną już narzekać; drudzy pytają z niedowierzaniem: naprawdę to była impreza z tej właśnie okazji?

Sobotnia impreza w hali MOSiR przy ul. Narutowicza zgromadziła setki osób. Była dla uczestników bezpłatna, ale bilety można było zdobyć tylko uczestnicząc w konkursach na Facebooku i na antenie jednej z lokalnych rozgłośni. Sala udekorowana m.in. bibułkami zwisającymi ze sznurów, pod sufitem dyskotekowa, błyszcząca kula. Na scenie hasło ironicznie (?) nawiązujące do PRL: "Orkiestra gra, naród tańczy". Jest też jedyna szansa, by zrobić sobie zdjęcie z ZOMO-wcem. Niemal takim samym, jak 26 czerwca 1976 r. w Radomiu. W hełmie i z pałką. Taką samą, jak tego właśnie dnia, kiedy Milicja Obywatelska rozpędzała protestujących na ulicach i taką samą, kiedy mundurowi bili uczestników protestu na tzw. ścieżkach zdrowia.

No cóż, rekonstrukcja niemal idealna. Przecież takie lubimy, czy to bitwa pod Grunwaldem, powstanie styczniowe, czy rzeź na Wołyniu. Zapowiadając imprezę mówiono wszak, że ma ona także walor edukacyjny.

Bal na trupach PRL?

Najwięcej krytycznych komentarzy pojawiło się na Facebookowym profilu miasta Radom, prezydenta Radosława Witkowskiego i wiceprezydent Marty Michalskiej-Wilk. Internauci pisali:

"Władze mają rozmach w tym Radomiu. . Robić wesołą imprezę za ofiary PRL to nikt na trzeźwo by nie wymyślił".

"Bal na trupach PRLu..." nie wierzę w to co widzę..."

"Peerelem czcić Radomski Czerwiec to już szczyt debilizmu,wstyd na całą Polskę,przez durną wiceprezydent biedny Radom znowu na językach całego kraju,Boże, patrzysz i nie grzmisz.Na parkiecie wywijają debile,którym za komuchów było dobrze a i dzisiaj nie narzekają,wypad wreszcie od koryta,natychmiast zanim do cna ograbicie naszą ojczyznę."

"Żenujący spektakl, zwłaszcza w Radomiu"

"Była zabawa w ścieżkę zdrowia?"

"Ale to jakiś żart? W ramach obchodów tragicznego Czerwca 76 wy miernoty bawicie się w duchu PRL?. Ja pierd... co wy macie w głowach szambo? I to wszystko za pieniądze podatników i żyjących ofiar? Komuna zdechła, resztę dopowiedzcie sobie sami.."

"Ludzie, którzy przeżyli na własnej skórze ścieżki zdrowia, pewnie zrywają boki, widząc jak ludzie robią sobie zdjęcia z uśmiechniętym ZOMO-wcem

"Odpowiadając zbiorczo na wszystkie negatywne komentarze dotyczące potańcówki PRL. Chcielibyśmy podkreślić, że ta impreza była pierwszą z cyklu wydarzeń upamiętniających 50. rocznicę Czerwca ’76. W ciągu roku planujemy różnorodne wydarzenia, które będą obejmowały nie tylko elementy rozrywkowe, ale także momenty refleksji i upamiętnienia. To także okazja, by przypomnieć młodszym pokoleniom o ważnych wydarzeniach historycznych i zrozumieć kontekst tamtych czasów. Zależy nam na tym, by te inicjatywy były przestrzenią do dialogu i wspólnej refleksji. Zapewniamy, że w kolejnych wydarzeniach znajdzie się miejsce zarówno na hołd, jak i na edukację. Dziękujemy za zaangażowanie i otwartość na tę inicjatywę."

Prezydent Radosław Witkowski nie zamieścił żadnej odpowiedzi. Ograniczył za to możliwość komentowania jego posta. My robimy odwrotnie: zachęcamy do dzielenia się swoimi przemyśleniami na naszym Facebooku.

Bożena Dobrzyńska

Zdjęcia: Anna Wróblewska/UM Radom

fot. Łukasz Wójcik/UM Radom

Bohaterowie strajku robotniczego, a także przedstawiciele władz państwowych i miejskich uczcili pamięć radomian, którzy w 1976 r. wyszli na ulice, aby bronić godności i praw deptanych przez władze komunistyczne. W wydarzeniach uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych i lokalnych, parlamentarzyści, bohaterowie robotniczego protestu i radomianie. Delegacje złożyły kwiaty pod tablicą pamiątkową na budynku RDPL. 

To miał być normalny dzień

- Dla wielu z nas dzień 25 czerwca 1976 r. miał być normalnym, zwykłym dniem codziennej pracy i nauki, dniem jak każdy inny, jednakże stał się niezwykłym, dniem w którym życie wielu z nas uczestników tamtych wydarzeń zmieniło dramatycznie swój bieg. Wyszliśmy na ulice Radomia nie po to, aby zaprotestować przeciwko podwyżkom cen żywności i gnębieniu robotników. Za ten zryw wolności zapłacili nie tylko robotnicy protestujących zakładów i ich rodziny, ale wszyscy mieszkańcy naszego ukochanego Radomia. Pamiętajmy o ludziach Czerwca – żyjących pośród nas, często schorowanych, bądźmy razem z nimi nie tylko dzisiaj – apelowała prezes Stowarzyszenia Radomski Czerwiec’76 Mirosława Hetman.

Odwaga była iskrą

Prezydent Radosław Witkowski przypomniał, że odwaga radomskich robotników była iskrą, która zapaliła ogień przemian. To wtedy zaczęto mówić wprost o krzywdzie, prawdzie i wolności. I to właśnie po Czerwcu ’76 zrodziła się idea Komitetu Obrony Robotników, a kilka lat później — „Solidarności”. – To właśnie tutaj, w naszym mieście, ludzie pracy odważyli się powiedzieć „nie” systemowi, który próbował ich upokorzyć. Wyszli na ulice po to, by upomnieć się o chleb, o rodzinę, o godne życie. I choć odpowiedzią była brutalność, represje, więzienia i wyrzucenia z pracy, to ducha tych ludzi nie udało się złamać. Radom ma prawo być dumny ze swojej przeszłości. Ma prawo mówić o sobie jako o mieście ludzi odważnych, myślących samodzielnie, niebojących się prawdy – mówił prezydent Radosław Witkowski.

"Warchoły" i "Miasto z wyrokiem"

Dzisiejszy budynek RDPL to szczególne miejsce na mapie radomskiego protestu. W 1976 r. mieścił się tutaj Komitet Wojewódzki PZPR. Pod ten gmach przy ówczesnej ul. 1 Maja i na okoliczne ulice 25 czerwca dotarły tłumy robotników - w sumie około 60 tys. osób - niemal ze wszystkich zakładów Radomia. Ludzie skrzyknęli się, by zaprotestować przeciwko ogłoszonym dzień wcześniej przez premiera Piotra Jaroszewicza drastycznym podwyżkom cen. Żądali ich wycofania; wtargnęli do budynku, a symbolem ich walki stały się wyrzucane wprost na ulicę produkty z bardzo dobrze zaopatrzonego sklepu z wędlinami, których na co dzień nie można było kupić w zwykłych sklepach.

Gmach partii został podpalony. Odpowiedź władz komunistycznych była brutalna. Uczestników wydarzeń spotkały bezprecedensowe represje, osławione "ścieżki zdrowia" i pokazowe procesy sądowe. Wielu z nich dostało tzw. wilczy bilet, który nie pozwalał im na znalezienie jakiejkolwiek pracy. Cel protestujących został jednak osiągnięty i władze PRL wycofały się z podwyżek. Jednocześnie radomianie zostali na lata napiętnowani na licznych wiecach, które odbyły się w całej Polsce, a uczestnictwo w nich było obowiązkowe. Przez lata też radomian nazywano - za wypowiadającym te słowa Edwardem Gierkiem, I sekretarzem Komitetu Centralnego PZPR - "warchołami", a do Radomia przylgnęła etykieta "miasta z wyrokiem".

Bożena Dobrzyńska

Zdjęcia: Łukasz Wójcik/UM Radom

Ulica 25 Czerwca* zostanie zamknięta dla ruchu kołowego na odcinku od Kelles-Krauza do Słowackiego, natomiast ulica Żeromskiego - od Słowackiego do Młynarskiej (w obydwu przypadkach z warunkowym zachowaniem możliwości dojazdu do budynków zlokalizowanych przed miejscem uroczystości - o ewentualnym wpuszczaniu pojazdów na te odcinki będą decydowali obecni na miejscu policjanci).

* Uwaga! W godzinach od 11 - 16 policja będzie warunkowo przepuszczać wyłącznie autobusy komunikacji miejskiej, ale tylko na wprost przez ulicę 25 Czerwca (nie będzie możliwości wjazdu i wyjazdu z ulicy Żeromskiego). Między godzinami 16 a 21.30, ze względów bezpieczeństwa, jakikolwiek ruch kołowy w rejonie pomnika nie będzie już dopuszczony. Taki zakres oraz harmonogram zamknięć ulic został uzgodniony pomiędzy organizatorem a policją i innymi służbami.

Ze względu na zamknięcie odcinka ulicy Olszewskiego (trasy N-S) z powodu budowy wiaduktu na ulicy Żeromskiego zalecany objazd nieprzejezdnego skrzyżowania będzie możliwy tylko w kierunku południowym przez ulice Wodną, Zbrowskiego, Żeromskiego, Czachowskiego i Olszewskiego. W kierunku północnym zalecane jest omijanie tego rejonu ulicami Słowackiego, Żeromskiego, Niedziałkowskiego i Kelles-Krauza. Na drugim z tych objazdów mogą tworzyć się duże korki, dlatego w miarę możliwości sugerowane jest omijanie całego Śródmieścia w obu kierunkach ulicami Narutowicza, Limanowskiego, Mireckiego, Wernera i Kelles-Krauza.

Autobusy komunikacji miejskiej będą kursowały objazdami podzielonymi na dwa etapy.

ETAP 1 (obowiązuje w godzinach od 11 do 16)

Linia 1. W kierunku pętli Os. Południe: Andersa, Struga, 25 Czerwca, Sienkiewicza. W kierunku pętli Os. Gołębiów I: Sienkiewicza, 25 Czerwca, Struga, Andersa.

Linia 10. W kierunku pętli Wacyn / Osiowa: 11 Listopada, Struga, 25 Czerwca, Sienkiewicza. W kierunku pętli Gołębiów / Fołtyn lub Rajec Poduchowny: Sienkiewicza, 25 Czerwca, Struga, 11 Listopada.

Linia 17. Na tej linii zmiany będą polegały na tymczasowym przywróceniu stałej trasy. W kierunku pętli Potkanów / Stalowa: Kozienicka, Struga, 25 Czerwca, Kelles-Krauza, Pileckiego, Struga. W kierunku pętli Gołębiów / Fołtyn: Struga, Pileckiego, Kelles-Krauza, 25 Czerwca, Struga, Kozienicka.

Linia 19. Tylko w kierunku pętli Malenice (trasa w kierunku pętli Obozisko bez zmian): Niedziałkowskiego, Żeromskiego, Słowackiego, 25 Czerwca, Sienkiewicza.

W tym etapie autobusy linii 3, 4, 6, 13, 18 i 24 będą kursowały stałymi trasami.

ETAP 2 (obowiązuje w godzinach od 16 do 21.30)

Linia 1. W kierunku pętli Os. Południe: Andersa, Struga, 25 Czerwca, Kelles-Krauza, Pileckiego, Struga, Kelles-Krauza, Malczewskiego, Reja. W kierunku pętli Os. Gołębiów I: Reja, Malczewskiego, Kelles-Krauza, Struga, Pileckiego, Kelles-Krauza, 25 Czerwca, Struga, Andersa.

Linia 3. W kierunku pętli Idalin: Żwirki i Wigury, 25 Czerwca, Kelles-Krauza, Pileckiego, Struga, Kelles-Krauza, Malczewskiego, Wałowa, Lekarska, Tochtermana, Traugutta, Poniatowskiego. W kierunku pętli Os. Michałów: plac Dworcowy, Traugutta, Żeromskiego, Malczewskiego, Kelles-Krauza, Struga, Pileckiego, Kelles-Krauza, 25 Czerwca, Żwirki i Wigury.

Linia 4. W kierunku pętli Os. Prędocinek: Warszawska, Malczewskiego, Wałowa, Lekarska, Tochtermana, Traugutta, Piłsudskiego, Sienkiewicza, 25 Czerwca, Słowackiego. W kierunku pętli Firlej / Cmentarz: Słowackiego, 25 Czerwca, Sienkiewicza, Piłsudskiego, Traugutta, Żeromskiego, Malczewskiego, Warszawska.

Linia 6. W kierunku pętli Godów: Wernera, Malczewskiego, Wałowa, Lekarska, Tochtermana, Traugutta, Piłsudskiego, Sienkiewicza, 25 Czerwca, Beliny-Prażmowskiego. W kierunku pętli Milejowice / Kasztanowa lub Milejowice / Cerekiewska: Beliny-Prażmowskiego, 25 Czerwca, Sienkiewicza, Piłsudskiego, Traugutta, Żeromskiego, Malczewskiego, Wernera.

Linia 10. W kierunku pętli Wacyn / Osiowa: 11 Listopada, Struga, 25 Czerwca, Kelles-Krauza, Pileckiego, Struga, Kelles-Krauza, Malczewskiego, Wałowa, Lekarska, Tochtermana, Traugutta, Poniatowskiego. W kierunku pętli Gołębiów / Fołtyn lub Rajec Poduchowny: plac Dworcowy, Traugutta, Żeromskiego, Malczewskiego, Kelles-Krauza, Struga, Pileckiego, Kelles-Krauza, 25 Czerwca, Struga, 11 Listopada.

Linia 13. W kierunku pętli Wośniki / Szkoła lub Wośniki / Sadownicza: Żwirki i Wigury, 25 Czerwca, Kelles-Krauza, Pileckiego, Struga, Kelles-Krauza, Malczewskiego, Wałowa, Lekarska, Tochtermana, Traugutta, Waryńskiego, 25 Czerwca, Beliny-Prażmowskiego. W kierunku pętli Józefów / Szpital: Beliny-Prażmowskiego, 25 Czerwca, Waryńskiego, Traugutta, Żeromskiego, Malczewskiego, Kelles-Krauza, Struga, Pileckiego, Kelles-Krauza, 25 Czerwca, Żwirki i Wigury.

Linia 17. Na tej linii zmiany będą polegały na tymczasowym przywróceniu stałej trasy. W kierunku pętli Potkanów / Stalowa: Kozienicka, Struga, 25 Czerwca, Kelles-Krauza, Pileckiego, Struga. W kierunku pętli Gołębiów / Fołtyn: Struga, Pileckiego, Kelles-Krauza, 25 Czerwca, Struga, Kozienicka.

Linia 18. W kierunku Nowej Woli Gołębiowskiej lub Kozłowa: Beliny-Prażmowskiego, 25 Czerwca, Waryńskiego, Traugutta, Żeromskiego, Malczewskiego, Kelles-Krauza, Struga, Pileckiego, Kelles-Krauza, 25 Czerwca, Struga. W kierunku pętli Pruszaków (powrót z Nowej Woli Gołębiowskiej): Struga, 25 Czerwca, Kelles-Krauza, Pileckiego, Struga, Kelles-Krauza, Malczewskiego, Wałowa, Lekarska, Tochtermana, Traugutta, Waryńskiego, 25 Czerwca, Beliny-Prażmowskiego.

Linia 19. Tylko w kierunku pętli Malenice (trasa w kierunku pętli Obozisko bez zmian): Niedziałkowskiego, Żeromskiego, Słowackiego, 25 Czerwca, Sienkiewicza.

Linia 24. W kierunku pętli Długojów Górny, Małęczyn Nowy lub Grzmucin: Żwirki i Wigury, 25 Czerwca, Kelles-Krauza, Pileckiego, Struga, Kelles-Krauza, Malczewskiego, Wałowa, Lekarska, Tochtermana, Traugutta, Piłsudskiego, Sienkiewicza, 25 Czerwca, Słowackiego. W kierunku pętli Os. Michałów lub Józefów / Szpital: Słowackiego, 25 Czerwca, Sienkiewicza, Piłsudskiego, Traugutta, Żeromskiego, Malczewskiego, Kelles-Krauza, Struga, Pileckiego, Kelles-Krauza, 25 Czerwca, Żwirki i Wigury.

Uwaga! W przypadku wcześniejszego otwarcia ulic dla ruchu kołowego standardowe trasy autobusów po etapie 2 mogą zostać przywrócone nieco wcześniej niż o godzinie 21:30 (po przekazaniu kierowcom wytycznych przez dyspozytorów).

Na trasach objazdów będą obowiązywały wszystkie stałe przystanki. Nieczynne będą przystanki: 25 Czerwca / Kaufland 04 (w kierunku Żeromskiego, dotyczy tylko etapu 2), 25 Czerwca / Skłodowskiej-Curie 03 i 06 (w obu kierunkach, dotyczy tylko etapu 2), Zbrowskiego / Leśniczówka 01 i 02 (w obu kierunkach, dotyczy obu etapów), Zbrowskiego / Olsztyńska 03 i 04 (w obu kierunkach, dotyczy obu etapów), Żeromskiego / Czachowskiego 04 i 05 (w obu kierunkach, dotyczy obu etapów), Żeromskiego / Słowackiego 02 (w kierunku 25 Czerwca, dotyczy obu etapów). Ze względu na tymczasowe przywrócenie stałej trasy linii 17 poniższe przystanki będą obowiązywały dla niej w przeciwnych kierunkach niż na dotychczasowym objeździe przez ulicę Żeromskiego (dotyczy obu etapów): 25 Czerwca / Struga 05 (w kierunku pętli Potkanów / Stalowa zamiast Gołębiów / Fołtyn), 25 Czerwca / Wysoka 08 (w kierunku pętli Gołębiów / Fołtyn zamiast Potkanów / Stalowa).

Z powodu objazdów autobusy mogą w tym okresie jeździć z opóźnieniami.

Uwaga! Ze względu na krótki okres obowiązywania tych korekt nie będą one uwzględnione w Systemie Dynamicznej Informacji Pasażerskiej. Zapowiedzi kolejnych przystanków będą automatycznie przestawiać się na właściwe dane na drugim przystanku po powrocie autobusu na stałą trasę. Z tego powodu na wyświetlaczach SDIP na przystankach na obszarze objętym zmianami oraz bezpośrednio za nim przewidywane czasy odjazdów mogą różnić się od rzeczywistych. Na wyświetlaczach na trasach objazdowych nie będą wówczas pokazywane inne linie niż te normalnie kursujące danymi ulicami. MZDiK prosi więc o zwracanie szczególnej uwagi na papierowe komunikaty rozwieszone na przystankach autobusowych.

Dane o ewentualnych opóźnieniach oraz lokalizacji poszczególnych autobusów można na bieżąco śledzić na stronie rkm.mzdik.radom.pl i w bezpłatnej aplikacji myBus. MZDiK prosi pasażerów o uwzględnienie możliwych utrudnień w kursowaniu autobusów miejskich podczas planowania podróży w podanych wyżej godzinach.

MZDiK apeluje do wszystkich uczestników ruchu o zachowywanie szczególnej ostrożności w tym rejonie i o stosowanie się do zmienionego oznakowania dróg bądź do poleceń wydawanych przez osoby uprawnione do kierowania tam ruchem.

Organizatorem uroczystości rocznicowych przed pomnikiem u zbiegu ulic 25 Czerwca i Żeromskiego jest Zarząd Regionu Ziemia Radomska NSZZ Solidarność.

– Od kilku lat rocznicowe uroczystości organizujemy pod hasłem „Zaczęło się w Radomiu”. Wydarzenia, które zaplanowaliśmy po raz kolejny pokażą, jak ważnym wydarzeniem w historii Polski i Europy był Radomski Czerwiec’76. Chcemy przypomnieć, że europejska droga do wolności nie zaczęła się od zburzenia muru berlińskiego, ale właśnie w czerwcu 76 roku w Radomiu – mówi prezydent Radosław Witkowski.

Przy pomniku, w muzeum i na estradzie

Oficjalne uroczystości odbędą się 25 czerwca przy pomniku upamiętniającym wydarzenia z 1976 r. Tu, jak co roku zostanie odprawiona uroczysta msza św. Kolejne dni upłyną pod znakiem wydarzeń kulturalnych. W czwartek, 26 czerwca w Muzeum im. Jacka Malczewskiego wystąpi Krzysztof Daukszewicz. W piątek, 27 czerwca na pl. Corazziego zagra Varius Manx z Kasią Stankiewicz oraz zespół Tabu. Z kolei w sobotę, 28 czerwca wystąpią Mery Spolsky i Dominik Dudek. Odbędą się też dwa pikniki.

– 28 czerwca zapraszamy na Borki, gdzie odbędzie się (Bez)karna półkolonia. To wspaniałe wydarzenie dla całych rodzin, które nas starszych przeniesie w czasy dzieciństwa, beztroskiego dzieciństwa, bez smartfonów, bez komputerów. Natomiast młodzi radomianie będą mogli korzystać z retro gier i zabaw, a na koniec poczęstunek w stylu kolonijnym. Z kolei 29 czerwca zapraszamy na piknik PRL na placu Corazziego. To wydarzenie, które od wielu lat towarzyszy obchodom rocznic Czerwca '76. M.in. będzie można sprawdzić się przy pracy na akord. Będzie można też podziwiać wystawy maszyn do pisania, starych telefonów. Będzie też można przejechać się kultowym „ogórkiem” śladami wydarzeń Czerwca 76 – wymienia wiceprezydent Radomia Katarzyna Kalinowska.

Częścią obchodów będzie też Free(Ra)dom Festival organizowany pod hasłem „Wolność bez granic”. – 20 i 21 czerwca w parku Kościuszki odbędą się spotkania z podróżnikami, którzy opowiedzą o swoich niezwykłych wyprawach. Jednym z gości będzie Sebastian Kawa, nasz mistrz szybowcowy, który opowie o podróżach od Pakistanu przez Turcję i Iran. W programie są też warsztaty artystyczne, wystawa obrazów, grafik i rzeźb studentów Wydziału Sztuki Uniwersytetu Radomskiego oraz lokalnych artystów, aukcja charytatywna na rzecz bezdomnych zwierząt z radomskiego schroniska oraz rozstrzygnięcie konkursu na haiku „17 sylab o wolności” – mówi wiceprezydent Łukasz Molenda.

Źródło: UM Radom

Mirosława Herman, uczestniczka Radomskiego Czerwca '76 (fot. IPN)

Prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublinie zdecydował o podjęciu na nowo umorzonego w 2012 r. śledztwa w sprawie bezprawnych działań funkcjonariuszy MO i SB podjętych wobec uczestników masowego protestu społecznego, do którego doszło w dniu 25 czerwca 1976 r. w Radomiu w związku z wprowadzeniem radykalnych podwyżek cen artykułów żywnościowych.

Znamiona zbrodni przeciwko ludzkości

- Analiza akt śledztwa oraz informacje uzyskane z archiwum IPN doprowadziły do przyjęcia, że działania funkcjonariuszy MO i SB podjęte wobec uczestników masowego protestu społecznego w Radomiu wyczerpały znamiona zbrodni przeciwko ludzkości, która nie ulega przedawnieniu - wyjaśniał podczas konferencji prasowej Andrzej Pozorski, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Śledztwo realizowane jest w ramach projektu ,,Archiwum Zbrodni”.

Prokurator podkreśla, że władze partyjne i państwowe przygotowując się w 1976 r. do wprowadzenia podstawowych podwyżek cen artykułów spożywczych, jednocześnie podjęły działania do siłowego rozwiązania, gdyby doszło do protestu społecznego, którego się podziewano. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, w Komendzie Głównej Milicji Obywatelskiej, powołano sztab "Lato 76". Miały to być operacje ćwiczebne, a tak naprawdę chodziło o przygotowanie Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa do stłumienia wystąpień społecznych - mówi prokurator z IPN. Dodaje, że już na etapie przygotowań doszło do naruszenia przepisów prawa.

Stłumione protesty

- Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ustaliło wręcz z Ministerstwem Sprawiedliwości, że Centralny Zarząd Karny przygotuje miejsca w więzieniach dla osób, które zostaną zatrzymane. Natomiast prokuratorzy zostali zobowiązani, że w stosunku do osób, które wezmą udział w protestach, będą stosowali surowe środki zapobiegawcze przede wszystkim w postaci tymczasowego aresztowania, które będzie można przedłużyć o kilka godzin ponad 48 godzin - zaznacza prokurator Pozorski. Jak informuje, w przypadku ówczesnego województwa radomskiego, w aresztach w Radomiu, Szydłowcu i Grójcu oraz aresztach policyjnych w Radomiu, Kozienicach, Przysusze przewidziano miejsca do osadzenia maksymalnie dla 178 osób. Do stłumienia protestów wysłano do Radomia 2 tys. 100 funkcjonariuszy: z Radomia, Kielc, Łodzi, Warszawy oraz 13 kompanii Wyższej Szkoły Oficerskiej w Szczytnie, których na miejsce przetransportowano droga lotniczą.

Jest w nas ból

Mirosława Hetman, prezes Stowarzyszenia Radomski Czerwiec '76, uczestniczka wydarzeń w czerwcu w 1976 r. w Radomiu przekonuje, że organizatorzy spacyfikowania protestów nie zostali do tej pory rozliczeni i ukarani. - Zostałam aresztowana, pobita, zamknięta, skazana na siedem miesięcy. Odsiedziałam trzy. Byłam świadkiem, tej masakry, tego, jak koledzy zostali pobici. Tak, że nie  można było poznać kto, kim jest - relacjonuje. Radomianka została karnie zwolniona z pracy, dostała wilczy bilet, podobnie jak wszyscy osadzeni i skazani. Później nigdzie nie mogli znaleźć pracy. - Do dziś jest w nas ból, że żaden z dotychczasowych rządów nie oskarżył, nie osądził i nie skazał ludzi, którzy nam zrobili tę masakrę. Którzy pozbawili ludzi Czerwca zdrowia, życia i psychicznie nas wykańczali - mówi Mirosława Herman. Wspomina kolegę, który psychicznie nękany przez milicję i SB poszedł pod pomnik Czerwca"76 i tam oblał się benzyna i podpalił.

- I ten ból siedzi w nas do dzisiaj. Mam nadzieję, że w końcu dojdzie do osądzenia i ukarania tych, którzy zrobili nam taki terror - sumuje prezes Stowarzyszenia Radomski Czerwiec '76.

bdb

Zdjęcia: IPN

Odznaczenia otrzymało pięć osób (fot. IPN Radom)

W imieniu prezydenta RP wiceprezes IPN dr hab. Krzysztof Szwagrzyk uhonorował odznaczeniami pięcioro działaczy opozycji antykomunistycznej z czasów PRL.

Odznaczeni zostali: Maria Betlej-Smyk, Arkadiusz Jan Kutkowski, Piotr Kutkowski, Krzysztof Sitkowski i Zdzisław Piekarski.

- Protesty robotnicze w Radomiu dały początek Komitetowi Obrony Robotników, w następstwie czego powstała Solidarność. Działania odznaczonych, którzy działali w Radomiu, Wrocławiu czy Lublinie przyczyniły się do obalenia w Polsce systemu komunistycznego po kilkudziesięciu latach zniewolenia - mówił podczas uroczystości zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.

W imieniu odznaczonych Krzyżem Wolności i Solidarności głos zabrał Piotr Kutkowski. - Nie tylko ich działalność była ważna, ale to przede wszystkim na matkach opozycjonistów spadał największy ciężar. To one musiały znosić szykany, przeszukania, aresztowania swoich synów i córek. I mimo tych ciężkich chwil nie zniechęcały swoich dzieci do dalszej działalności mówił.

Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm 5 sierpnia 2010 r. Po raz pierwszy przyznano go w czerwcu 2011 r. przy okazji obchodów 35. rocznicy protestów społecznych w Radomiu. Krzyż nadawany jest przez Prezydenta RP na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL. Źródłem uchwalenia Krzyża Wolności i Solidarności jest Krzyż Niepodległości z II RP.

bdb