Konferencja prasowa dotycząca czystego powietrza (fot. Michał Słaby)

Corocznie około 6 tys. Mazowszan umiera przedwcześnie z powodu złej jakości powietrza. Przez 5 lat daje to liczbę 30 tys. osób, czyli mniej więcej tyle, ile mieszka w Nowym Dworze Mazowieckim lub w Mławie. Główna przyczyna smogu jest niezmiennie ta sama – emisja pyłów i gazów z domowych pieców grzewczych i transportu. Właśnie dlatego, w listopadzie 2017 r. samorząd województwa mazowieckiego przyjął uchwałę antysmogową dla Mazowsza. Wprowadziła one liczne zakazy związane z ogrzewaniem domów i mieszkań paliwami stałymi. Nakazała także wymianę nie ekologicznych kotłów, które do ogrzewania wykorzystują paliwa stałe, głównie węgiel i biomasę. Czy te zmiany przyniosły efekt? Na Mazowszu zdecydowanie tak. 

Trzy województwa przebadane

Przeprowadzona przez ECAC w trzech województwach analiza spadku średniorocznych stężeń PM 2,5 pokazała, że łącznie przez 5 lat spadła liczba zgonów i hospitalizacji przypisywanych narażeniu na oddziaływanie tych pyłów. W województwie mazowieckim łącznie o ponad 12 tys. przypadków – 6723 zgonów (w tym 2382 w samej Warszawie) i 5615 hospitalizacji mniej. W województwie małopolskim, jeśli chodzi o liczbę zgonów było to 5900, a w śląskim 12571 zgonów mniej. Natomiast liczba nagłych hospitalizacji kardiologiczno-oddechowych zmniejszyła się o 5086 przypadków w Małopolsce i 9086 na Śląsku.

Jak podkreśla marszałek Adam Struzik, te dane pokazują, jak ważne jest dalsze edukowanie społeczeństwa w zakresie ekologii i kontynuowanie wymiany tzw. kopciuchów. Szacuje się, że w województwie mazowieckim jest ich ponad 600 tys., z czego 350 tys. użytkowana jest niezgodnie z przepisami. Czas na ich wymianę minął z końcem 2022 roku. – Projekt Mazowsze bez smogu polega na utworzeniu w województwie sieci ekspertów – ekodoradców. Będą oni w sposób bezpośredni pomagać mieszkańcom w wyborze najbardziej korzystnego rozwiązania energetycznego, ale także zostaną wyposażeni w profesjonalny sprzęt do kontroli pieców i palenisk. Szczególną opieką mają być otoczeni mieszkańcy zagrożeni lub dotknięci ubóstwem energetycznym. Do projektu przystąpiło 98 gmin z naszego regionu. Jego całkowita wartość to 170 mln zł, 132 mln zł pochodzą ze środków unijnych. Jestem przekonany, że dzięki tym pieniądzom uda się znacznie poprawić jakość powietrza w tych gminach – mówi marszałek Adam Struzik.

W naszym województwie spośród 6 723 zgonów, których udało się uniknąć w latach 2018-2022, największa redukcja dotyczy Warszawy (2 382 przypadki), Radomia (327) i powiatu wołomińskiego (277 przypadki)[1].

– W działaniach na rzecz poprawy jakości powietrza ważne jest zarówno wsparcie finansowe mieszkańców Mazowsza, jak i konieczność zwiększania świadomości ekologicznej. W obu tych obszarach konsekwentnie działamy i odnosimy sukcesy. Nasze programy wsparcia – Mazowsze dla czystego powietrza, Mazowsze dla czystego ciepła i Mazowsze dla klimatu przynoszą wymierne rezultaty w poprawie jakości powietrza i stanu zdrowia mieszkańców naszego regionu. Pamiętajmy, że oddychanie powietrzem, w którym stężenie pyłu PM 2,5 jest przekroczone, skraca życie o ponad 2 lata – mówi Marcin Podgórski, dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych urzędu marszałkowskiego.

200 mln zł na rzecz czystego powietrza

Sejmik Mazowsza od lat przeznacza środki na ochronę klimatu i dbałość o czyste powietrze. W  ramach trzech programów wsparcia w tym roku samorząd województwa przekaże blisko 33 mln zł na proekologiczne projekty i działania w gminach i powiatach.

Ponad 10,3 mln zł trafi w tym roku do 113 mazowieckich gmin z programu „Mazowsze dla czystego powietrza”. Samorządy lokalne otrzymają dofinansowanie z budżetu województwa na realizację działań służących poprawie jakości powietrza, wynikających w uchwały antysmogowej i Programu Ochrony Powietrza. Dotychczas samorząd województwa na realizację ponad 900 projektów (edukacyjnych, inwentaryzacyjnych, kontrolnych, ekologicznych i związanych z poprawą mikroklimatu) przeznaczył przeszło 72 mln zł. Program „Mazowsze dla czystego powietrza” został wskazany w raporcie Europejskiego Komitetu Regionów pt.: „Healthier environment for healthier lives: impacts of the European Green Deal on human health”  jako przykład dobrej praktyki realizowanej w krajach członkowskich UE na rzecz poprawy stanu środowiska.

Kolejny program to „Mazowsze dla klimatu”, którego celem jest przeciwdziałanie zmianom klimatycznym. Dzięki niemu możliwa jest realizacja proekologicznych inwestycji, takich jak nasadzenia drzew i krzewów, budowa ogrodów deszczowych oraz zastosowanie energooszczędnego oświetlenia zewnętrznego. Na ten cel samorząd województwa przeznaczył w tym roku blisko 17,5 mln zł, które pozwolą na zrealizowanie 136 projektów. 

Natomiast w ramach programu „Mazowsze dla czystego ciepła” władze regionu przeznaczyły 5 mln zł na wymianę węglowych źródeł ciepła, a także na rekompensaty w związku ze zwiększonymi kosztami eksploatacji źródeł niskoemisyjnych po ich instalacji. Dofinansowanie z programu otrzymało w tym roku 18 gmin.

 Poza środkami własnymi sejmik Mazowsza pozyskuje także środki unijne, czego przykładem jest uruchomiony właśnie program „Mazowsze bez smogu”. 132 mln zł z UE władze regionu przeznaczą na działania wspierające czyste powietrze, tanią energię, podniesienie jakości życia oraz pomoc ubogim energetycznie. Liderem projektu jest Województwo Mazowieckie a partnerami 98 gmin. Celem projektu jest zatrudnienie ekspertów, którzy będą doradzać mieszkańcom najlepsze rozwiązania energetyczne. Ekodoradcy będą mieli wiedzę z zakresu m. in. ochrony powietrza, efektywności energetycznej, źródeł energii, jak również źródeł dofinansowania, planowania i zarządzania zarówno budżetem gminnym jak i gospodarstwa domowego. Zaplanowane zostały również działania edukacyjne organizowane przez ekodoradców w gminach. Uruchomiony zostanie również portal internetowy, na którym zgormadzone zostaną wszelkie informacje dotyczące ochrony powietrza.

Więcej o projekcie Mazowsze bez smogu:

https://www.powietrze.mazovia.pl/aktualnosci/wszystkie/wystartowal-projekt-mazowsze-bez-smogu

[1] Źródło: Analiza redukcji skutków zdrowotnych w wyniku poprawy jakości powietrza w okresie 2018-2022 w województwach: małopolskim, mazowieckim, śląskim. https://cleanaircentre.eu/

Materiał partnera

Zdjęcie ilustracyjne

Wniosek, po wypełnieniu, zostanie na miejscu wydrukowany i zarejestrowany w Kancelarii Urzędu Miejskiego (data złożenia wniosku w urzędzie miejskim stanowi datę złożenia wniosku do WFOŚiGW), a następnie przesłany do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Warszawie, gdzie będzie poddany ocenie merytorycznej. Jak informuje biuro prasowe magistratu, pomoc gminy ma na celu usprawnienie procesu weryfikacji wniosku, ale nie decyduje o przyznaniu dofinansowania. WFOŚiGW dokonuje pełnej oceny wniosku zgodnie z kryteriami dostępu i kryteriami jakościowymi dopuszczającymi i na podstawie tej oceny dokonuje kwalifikacji do przyznania pomocy.

Aby zapewnić sprawną obsługę, osoby chcące skorzystać ze wsparcia punktu konsultacyjno-informacyjnego proszone są o wcześniejsze uzgodnienie terminu i godziny wizyty pod numerem telefonu: 48 36 20 671 (sekretariat Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w Radomiu).

Przy wypełnianiu wniosku potrzebne będą następujące dane:

1. Dane właściciela nieruchomości (wnioskodawcy): imię i nazwisko, pesel,
   nr telefonu, adres zamieszkania, adres email – potrzebny do złożenia konta na Portalu.
2. Informację o współmałżonku: imię i nazwisko, pesel jeżeli wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim.
3. Współwłasność, jeżeli tak to dane współwłaścicieli: imię i nazwisko, adres.
4. Numer Księgi Wieczystej nieruchomości, na której planujesz inwestycję i pozyskanie dofinansowania; w szczególnych przypadkach braku właściciela lub braku ujawnienia w KW zmiany – przygotuj akt notarialny / akt zgonu / akt małżeństwa – w przypadku nieaktualnego wpisu nazwiska w KW / odpis postępowania spadkowego / etc. – dla wykazania tytułu prawnego do nieruchomości.
5. Adres budynku w którym będzie prowadzone przedsięwzięcie.
6. Numer PESEL właściciela nieruchomości (wnioskodawcy) i/lub numer NIP
   (w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej).
7. Numer rachunku bankowego do wypłaty dofinansowania (tylko polskie rachunki prowadzone w zł.).
8. Rok wydania pozwolenia na budowę budynku lub zgłoszenia użytkowania budynku.
9. Powierzchnię całkowita budynku/lokalu.
10. Dochód wnioskodawcy za 2020 rok wraz z wskazaniem podstawy (ostatni formularz PIT, działalność gospodarcza, gospodarstwo rolne, świadczenia rodzinne, itp.)
11. Dla uprawnionych do podwyższonego poziomu dofinansowania – zaświadczenie o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego.

Wraz z wnioskodawcą, wniosek w sekcji „Oświadczenia” przewiduje potwierdzenie własnoręcznym podpisem wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia w Programie „Czyste Powietrze” przez wszystkich współwłaścicieli oraz zgody współmałżonka wnioskodawcy o wyrażeniu zgody na zaciągnięcie zobowiązań wynikających z umowy dotacji.

Szczegółowe informacje znajdują się na stronie: https://czystepowietrze.gov.pl/.