Autobusy linii 4 będą dojeżdżały na Firlej objazdem - od ulicy Warszawskiej przez Aleksandrowicza (obok szpitala), Mieszka I i Ofiar Firleja do stałego przystanku Firlej / Cmentarz 05 (obok głównej bramy nekropolii). Na trasie objazdu będą obowiązywały przystanki: Aleksandrowicza / Warszawska (NŻ) 03 (w kierunku ulicy Mieszka I) i Józefów / Szpital 01 (naprzeciw placówki, w kierunku ulicy Mieszka I). Powrót będzie odbywał się stałą trasą, czyli ulicami Ofiar Firleja i Warszawską.

Autobusy linii 13 będą jeździły stałą trasą (dojazd ulicami Mieszka I, Aleksandrowicza, Warszawską i Witosa - do przystanku Witosa / Cmentarz 06; powrót ulicami Witosa, Mieszka I, Ofiar Firleja, Warszawską, Aleksandrowicza i Mieszka I).

Dla innych pojazdów nie będzie wprowadzanych żadnych zmian w organizacji ruchu w okolicach cmentarza na Firleju. MZDiK apeluje jednak do kierowców, aby ze względu na skierowanie autobusów powyższą trasą objazdową nie parkowali samochodów po północnej stronie ulicy Ofiar Firleja na odcinku od Mieszka I do pawilonów handlowych, szczególnie obok przystanku i głównej bramy nekropolii.

Autobusy linii 4 będą dojeżdżały na Firlej objazdem - od ulicy Warszawskiej przez Aleksandrowicza (obok szpitala), Mieszka I i Ofiar Firleja do stałego przystanku Firlej / Cmentarz 05 (obok głównej bramy nekropolii). Na trasie objazdu będą obowiązywały przystanki: Aleksandrowicza / Warszawska (NŻ) 03 (w kierunku ulicy Mieszka I) i Józefów / Szpital 01 (naprzeciw placówki, w kierunku ulicy Mieszka I). Powrót będzie odbywał się stałą trasą, czyli ulicami Ofiar Firleja i Warszawską.

Autobusy linii 13 będą kursowały stałą trasą do pętli Józefów / Szpital, tam będą zawracały i jechały ulicami Aleksandrowicza, Mieszka I i Ofiar Firleja do stałego przystanku Firlej / Cmentarz 05 (obok głównej bramy nekropolii). Powrót sprzed cmentarza będzie ulicami Ofiar Firleja, Warszawską, Aleksandrowicza i Mieszka I.

Częstotliwości kursowania obydwu linii nie ulegną w tym okresie zmianom.

Dla innych pojazdów nie będzie wprowadzanych żadnych zmian w organizacji ruchu w okolicach cmentarza na Firleju. MZDiK apeluje jednak do kierowców, aby ze względu na skierowanie autobusów powyższą trasą objazdową nie parkowali samochodów po północnej stronie ulicy Ofiar Firleja na odcinku od Mieszka I do pawilonów handlowych, szczególnie obok przystanku i głównej bramy nekropolii.

Kolumbarium na Firleju

Zespól kolumbarium na nekropolii na radomskim Firleju to projekt BDR Architekci z Warszawy. Obiekt jest owocem konkursu rozstrzygniętego w 2017 r. Położony jest w centralnej części cmentarza, na głównej alei i znajduje się w nim 200 nisz.

 Jak czytamy w ostatniej "Polityce": "Cele były dwa. Po pierwsze uporządkować część nekropolii, w której nie zbudowano planowanej kiedyś kaplicy ekumenicznej, ale powstał dom przedpogrzebowy, który należało sprawnie włączyć w nowy projekt. Po drugie zaś miała to być odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na na pochówek skremowanych zwłok. Radomska realizacja jest utrzymana w duchu minimalistycznej elegancji, podkreślanej poprzez wszechobecny biały kolor. Zadbano o szczegóły, akcenty zieleni, estetyczne dystrybutory wody".

Wykonawcą kolumbarium  była Korporacja Budowlana Darco z Radomia.

Więcej zdjęć na stronie projektantów: https://bdr-architekci.pl/projekty/kolumbarium-w-radomiu/

bdb

Zdjęcie ilustracyjne

Pojazdy obydwu linii będą kursowały z częstotliwością co około 30 minut.

W wyżej wymienionych godzinach autobusy linii 4 i 13 będą jeździły następującymi objazdami: linia 4 - ulicami Warszawską, Aleksandrowicza (obok szpitala), Mieszka I i Ofiar Firleja do stałego przystanku Firlej / Cmentarz 05 (obok głównej bramy nekropolii); linia 13 - stałą trasą do pętli Józefów / Szpital, a następnie znów Aleksandrowicza, Mieszka I i Ofiar Firleja do stałego przystanku Firlej / Cmentarz 05. Uwaga! Autobusy linii 4 będą zatrzymywać się na przystankach Aleksandrowicza / Warszawska (NŻ) 03 (między Warszawską a mostem nad Mleczną) i Józefów / Szpital 01 (w stronę ronda). Autobusy linii 13 na trasie objazdu nie będą stawać nigdzie pomiędzy przystankami Józefów / Szpital 04 a Firlej / Cmentarz 05. Powrót autobusów sprzed cmentarza komunalnego na Firleju będzie odbywał się stałymi trasami, to znaczy: linia 4 ulicami Ofiar Firleja oraz Warszawską, natomiast linia 13 ulicami Ofiar Firleja, Warszawską, Aleksandrowicza oraz Mieszka I. W innych godzinach częstotliwości i trasy w rejonie Firleja będą bez zmian.

Dla pozostałych pojazdów nie będzie wprowadzanych żadnych zmian w organizacji ruchu w okolicach cmentarza na Firleju. MZDiK apeluje jednak do wszystkich kierowców, aby ze względu na skierowanie autobusów komunikacji miejskiej powyższymi trasami objazdowymi nie parkowali samochodów po północnej stronie ulicy Ofiar Firleja, głównie na odcinku obok przystanku autobusowego oraz głównej bramy cmentarza (od skrzyżowania z ulicą Mieszka I aż do pawilonów handlowych).

MZDiK przypomina, że z powodu wciąż prowadzonych przez spółkę Wodociągi Miejskie w Radomiu prac na odcinku ulicy Cymerysa-Kwiatkowskiego na Glinicach, autobusy linii 4 kursują w obu kierunkach objazdem przez Dworzec Główny PKP. Dla autobusów miejskich linii 13 obowiązuje już natomiast stała trasa na Borkach (ulicami Maratońską, Dębową i Kosowską).

Dzień Wszystkich Świętych skłania nas też do zadumy, refleksji nad kruchością ludzkiego życia. Wielu z nas odmawia przy grobach bliskich modlitwę. Na wszystkich radomskich nekropoliach są dzisiaj tłumy radomian, także tych którzy nie są już stałymi mieszkańcami, ale przyjechali w rodzinne strony, by odwiedzić groby bliskich.

Na cmentarzach spotkamy też osoby zbierające do puszek datki, głównie na cele związane z renowacją nagrobków. Uczniowie Zespołu Szkół Ekonomicznych w Radomiu kwestowali dzisiaj na ratowanie zabytkowego cmentarza ewangelicko- augsburskiego przy ul. Kieleckiej, natomiast członków Społecznego Komitetu Ochrony Zabytkowego Cmentarza Rzymskokatolickiego oraz zaproszonych przez nich wolontariuszy spotkaliśmy jak co roku na nekropolii przy ul. Limanowskiego. Na odnawianie zabytkowych nagrobków kwestowali m.in. prezydent Radomia Radosław Witkowski i jego dwie zastępczynie: Katarzyna Kalinowska i Marta Michalsk-Wilk. 

k.woj.

Zdjęcia z kwesty: Łukasz Wójcik/UM Radom

W tym okresie autobusy komunikacji miejskiej linii 4 i 13 będą kursowały następująco: 28-29 października (sobota i niedziela) w godzinach około 9.30-17.30 - linia 4 co około 10 minut, a linia 13 co około 20 minut (w tym okresie będą również poniższe objazdy w rejonie Józefa i Firleja), a w dniach 30-31 października (poniedziałek i wtorek) oraz 2 listopada (czwartek, Dzień Zaduszny) kursy według specjalnych powszednich rozkładów jazdy (w godzinach około 9-17 będą również obowiązywały poniższe objazdy w rejonie Józefa i Firleja - linia 13 będzie wtedy wykonywać kursy wariantowe na Firlej).

W wyżej wymienionych godzinach autobusy linii 4 i 13 będą jeździły następującymi objazdami: linia 4 - ulicami Warszawską, Aleksandrowicza (obok szpitala), Mieszka I i Ofiar Firleja do stałego przystanku Firlej / Cmentarz 05 (obok głównej bramy nekropolii); linia 13 - stałą trasą do pętli Józefów / Szpital, a następnie znów Aleksandrowicza, Mieszka I i Ofiar Firleja do stałego przystanku Firlej / Cmentarz 05. Uwaga! Autobusy linii 4 będą zatrzymywać się na przystankach Aleksandrowicza / Warszawska (NŻ) 03 (między Warszawską a mostem nad Mleczną) i Józefów / Szpital 01 (w stronę ronda). Autobusy linii 13 na trasie objazdu nie będą stawać nigdzie pomiędzy przystankami Józefów / Szpital 04 a Firlej / Cmentarz 05. Powrót autobusów sprzed cmentarza komunalnego na Firleju będzie odbywał się stałymi trasami, to znaczy: linia 4 ulicami Ofiar Firleja oraz Warszawską, natomiast linia 13 ulicami Ofiar Firleja, Warszawską, Aleksandrowicza oraz Mieszka I. W innych godzinach częstotliwości i trasy w rejonie Firleja będą bez zmian.

MZDiK przypomina jednocześnie, że z powodu wciąż prowadzonych przez spółkę Wodociągi Miejskie w Radomiu prac na odcinku ulicy Cymerysa-Kwiatkowskiego na Glinicach, autobusy linii 4 kursują w obu kierunkach objazdem przez Dworzec Główny PKP, natomiast z powodu podobnych prac na odcinku ulicy Kosowskiej na Borkach, autobusy linii 13 kursują w obu kierunkach objazdem ulicami Limanowskiego i Suchą.

Dla pozostałych pojazdów nie będzie wprowadzanych żadnych zmian w organizacji ruchu w okolicach cmentarza na Firleju. MZDiK apeluje jednak do wszystkich kierowców, aby ze względu na skierowanie autobusów komunikacji miejskiej powyższymi trasami objazdowymi nie parkowali samochodów po północnej stronie ulicy Ofiar Firleja, głównie na odcinku obok przystanku autobusowego oraz głównej bramy cmentarza (od skrzyżowania z ulicą Mieszka I aż do pawilonów handlowych).

fot. Łukasz Podlewski

Radni PiS zwołali konferencję prasową, po tym jak dowiedzieli się, że w Radomiu groźne dla zdrowia i życia ludzi odpady są składowane od roku. - My jako radni dowiedzieliśmy się o tym wczoraj, gdy mówił o tym poseł Frysztak na posiedzeniu sejmowej komisji. Poseł twierdził, że wiezie jakieś pisma do ministra klimatu z prośbą o pieniądze na utylizację - mówi Łukasz Podlewski. Przypomina, że zgodnie z przepisami odpowiedzialnym za usuwanie takich odpadów jest samorząd. - Ustawa z 2012 r., głosowanie 23 listopada 2012 r., wśród głosujących za ta ustawą Ewa Kopacz i Radosław Witkowski. Radosław Witkowski głosuje za taką ustawą, mazowiecki wojewódzki inspektor ochrony środowiska wzywa prezydenta do podjęcia działań. My jako opinia publiczna takiej wiedzy nie mieliśmy. Co prezydent zrobił z problemem od sierpnia  ubiegłego roku? - pyta Podlewski. Uważa, że prezydent i poseł Frysztak "rozpoczynają awanturę polityczną". Zwraca uwagę, że obok znajduje się szkoła, do której od września wrócą uczniowie, w pobliżu mieszkają też radomianie. Prezydent wiedział o tym od sierpnia ubiegłego roku, co zrobił? - powtarza Podlewski zarzucając, że "sprawa była zamiatana p[od dywan". - Mieszkańcy tej części Radomia żyją na bombie! To kilka czy kilkadziesiąt tysięcy odpadów! - oburza się.

Bezpośrednie niebezpieczeństwo

Radni poinformowali dziennikarzy, że odpady przyjechały prawdopodobnie z  Niemiec, a firma prowadząca działalność gospodarczą, która przywiozła odpady do Radomia, ma siedzibę w Gdyni. - To są odpady płynne w beczkach, jeśli ktoś zbliży się do nich np. z niedopałkiem papierosa, wylecą w powietrze - ostrzega Dariusz Wójcik powołując się na opinię biegłego. "Bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia wielu osób oraz mienia w wielkich rozmiarach w postaci pożarów oraz eksplozji" - ocenił ekspert.

Radny Wójcik przyznał, że on i jego koledzy nie sprawdzali, czy inspektor ochrony środowiska wzywał także właściciela posesji do usunięcia odpadów. Jednocześnie zgadza się, że miasto powinno ubiegać się o zwrot pieniędzy na utylizację do skarbu państwa.  - Ale główny obowiązek leży po stronie prezydenta - mówi, dodając, że można też zabiegać o zwrot poniesionych kosztów sądownie od właściciela posesji.

To 10 - 20 mln złotych!

- Postępowanie w sprawie ujawnionego na Firleju na prywatnej posesji składowiska odpadów wszczęliśmy już prawie rok temu. Chcieliśmy, by zlikwidował je właściciel posesji. Ostatecznie decyzją Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska ma tu zostać zastosowany przepis ustawy uchwalony przez PiS w 2019 r. Zgodnie z nim usunięcie niebezpiecznych odpadów, mimo że są one magazynowane na terenie prywatnym został zrzucony na samorządy. Ostateczne rozstrzygnięcie nastąpiło w tym miesiącu. Trzeba podkreślić, że rządzący nie zapisali w ustawie żadnych pieniędzy na ten cel, a są to bardzo wysokie koszty. W przypadku Radomia są to kwoty rzędu 10 - 20 mln zł - wyjaśnia wiceprezydent Marta Michalska-Wilk. Zapewnia, że miasto chce jak najszybciej usunąć odpady, dlatego wysłano wniosek do ministra środowiska o sfinansowanie tych prac, o natychmiastowe przeznaczenie pieniędzy na ten cel. - Wykonawcę musimy wybrać w drodze przetargu. Do tego czasu Straż Miejska będzie kontrolowała sposób przechowywania odpadów i czy właściciel posesji we właściwy sposób zabezpiecza magazyn przed dostępem osób postronnych wyjaśnia wiceprezydent.

Problem do rozwiązania

Miasto zamierza też pociągnąć do konsekwencji odpowiedzialnych za stworzenie nielegalnego składowiska. - Wykorzystamy absolutnie wszystkie prawne możliwości, by odzyskać pieniądze wydane na likwidację tego nielegalnego składowiska. Mam też nadzieję, że śledztwo w tej sprawie, które prowadzi prokuratura doprowadzi do ustalenia i ukarania sprawców - zapewnia Michalska-Wilk. Jej zdaniem, radny Wójcik próbuje wykorzystać sytuację do swoich politycznych celów. - To jest ohydne. Tu jest problem do rozwiązania. Jeśli chce pan coś pożytecznego zrobić niech pan pisze do minister Moskwy, apeluje o zmianę niekorzystnych dla samorządów przepisów, naciska na organy ścigania, by raz na zawsze rozprawiły się ze śmieciową mafią. Niech pan stanie po stronie mieszkańców - prosi wiceprezydent Radomia.

Bożena Dobrzyńska

Z możliwości umieszczania urn można korzystać od miesiąca. Wprawdzie do tej pory nie odbył się tu ani jeden pochówek, ale zarządzający cmentarzem uważają, że przyczyna tkwi w nietradycyjnej i jeszcze mało powszechnej formie grzebania zmarłych. - Specjalnie też nie reklamujemy kolumbarium. Sądzę, że zainteresowanie wzrośnie po 1 listopada, gdy ludzie przyjdą na cmentarz i zobaczą jak to wygląda – mówi Sebastian Stępień, dyrektor Cmentarza Komunalnego w Radomiu. 

Rezerwują za życia

Sporo jest natomiast osób, które już za życia chcą sobie zarezerwować niszę w kolumbarium. Takich wniosków do dyrekcji cmentarza wpłynęło już ponad 30.

- Cmentarz na Firleju jest bardzo duży, ale i tak prędzej czy później terenu zabraknie. Stąd decyzja o budowie kolumbarium. To jest tak naprawdę przyszłość, nie będziemy mogli przecież cmentarza rozszerzać w nieskończoność. Kolumbarium jest eleganckie; to miejsce, które sprzyja zadumie. Cieszy się zainteresowaniem radomian. Każdy kiedyś będzie musiał z cmentarza skorzystać, więc to odpowiedz na potrzeby mieszkańców - podkreśla wiceprezydent Tyczyński.

Nisze w "komnatach cmentarnych"

Kolumbarium wykonane jest z piaskowca, prezentuje się więc bardzo dobrze. Składa się z kilku niezależnych, prostokątnych "komnat cmentarnych" o zróżnicowanych wysokościach. Ich wnętrza wypełnia zieleń oraz ławki. Jest tam w sumie około 2 tys. nisz z możliwością pochówku 6 tys. urn. 

Na nekropoli są też kwatery z urnowymi grobami ziemnymi. Są one mniejsze, ale i tańsze. Urny są chowane także w już istniejących grobach. O wysokości opłat za nisze w kolumbarium zdecydowali na wiosnę radni. Za najmniejszą, z miejscem na dwie urny trzeba zapłacić 4 tys. zł. Do tego dochodzi dwudziestoletnia opłata w wysokości 400 zł.

bdb

fot. IPN Radom

W uroczystości wzięli udział m.in. przedstawiciele władz miasta, służb mundurowych i organizacji kombatanckich, Instytutu Pamięci Narodowej oraz uczniowie radomskich szkół, którzy złożyli kwiaty i zapalili znicze pod pomnikiem ku czci zamordowanych.

- Spotykając się w miejscu uświęconym krwią naszych przodków oddajemy hołd wszystkim ofiarom zbrodni dokonanej przez hitlerowskiego okupanta. Naszym moralnym obowiązkiem jest przypominanie o tym wielkim dramacie tysięcy polskich rodzin - podkreślał wiceprezydent Mateusz Tyczyński, który nawiązał także do trwającej wojny w Ukrainie. - Stało się coś, co we współczesnej Europie i po koszmarze II wojny światowej wielu z nas wydawało się niemożliwe. Dziś kilkaset kilometrów stąd wyrastają krzyże pamięci. Musimy jednak pamiętać, że zło nie bierze się znikąd i nie pojawia się nagle. Ono długo dojrzewa zanim wyda swoje śmiertelne owoce. Oddając hołd ofiarom zbrodniczej ideologii pamiętajmy, że to w naszych rękach spoczywa odpowiedzialność za to w jakim świecie obudzimy się jutro i jaki świat zostawimy naszym dzieciom i wnukom - powiedział Mateusz Tyczyński.

Ostatnią częścią uroczystości było w Resursie „Spotkanie z historią” i prelekcja dr. hab. Sebastiana Piątkowskiego z radomskiego oddziału IPN, który przybliżył historię Firleja oraz innych miejsc masowych straceń z okolic Radomia w latach 1939-1945. Na zakończenie wyświetlony został film „Zacheusz” opowiadający o Zacheuszu Pawlaku, radomianinie, który przeszedł przez piekło niemieckiego więzienia oraz obozu na lubelskim Majdanku.

Do pierwszej egzekucji na Firleju doszło 4 kwietnia 1940 r. Niemcy rozstrzelali 145 chłopów ze wsi Gałki, Gielniów i Mechlin oraz wsi Stefanków za udzielanie pomocy oddziałom mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala”. Od tego momentu, na Firleju dokonano co najmniej kilkudziesięciu egzekucji, które były przeprowadzane przez prawie pięć lat. Ostatnia miała miejsce w styczniu 1945 r. Według historyków liczba ofiar mogła sięgać nawet 15 tys. osób pochodzących z Radomia i okolic oraz wielu innych miejscowości z całej centralnej Polski.

Źródło: UM Radom, IPN Radom

Zdjęcia: Łukasz Wójcik/UM Radom, IPN Radom

W godz. około 10 - 15 autobusy linii 4 i 13 będą kursowały następującymi objazdami tylko w stronę Firleja: linia 4 ulicami Warszawską, Aleksandrowicza (obok szpitala na Józefowie), przez rondo Powstańców Warszawy, a następnie Mieszka I i Ofiar Firleja - do przystanku Firlej / Cmentarz 05 (przed główną bramą nekropolii); linia 13 stałą trasą do pętli Józefów / Szpital, a następnie ponownie ulicą Aleksandrowicza, przez rondo Powstańców Warszawy, Mieszka I oraz Ofiar Firleja - do przystanku Firlej / Cmentarz 05 (przed główną bramą nekropolii).

Uwaga! Autobusy linii 4 będą zatrzymywały się na przystankach Aleksandrowicza / Warszawska (NŻ) 03 (między Warszawską a mostem nad Mleczną) i Józefów / Szpital 01 (w stronę ronda). Autobusy linii 13 na trasie objazdu nie będą stawać nigdzie między przystankami Józefów / Szpital 04 (na pętli) a Firlej / Cmentarz 05 (przed nekropolią). Powrót sprzed cmentarza będzie odbywał się stałymi trasami, to znaczy: linia 4 ulicami Ofiar Firleja oraz Warszawską, a linia 13 - Ofiar Firleja, Warszawską, Aleksandrowicza, rondo Powstańców Warszawy i Mieszka I.

Dla innych pojazdów nie będzie wprowadzanych żadnych zmian w organizacji ruchu w okolicach cmentarza na Firleju. MZDiK apeluje jednak do kierowców, żeby z uwagi na skierowanie autobusów powyższym objazdem nie parkowali samochodów po północnej stronie ulicy Ofiar Firleja - szczególnie na odcinku w okolicach przystanku i głównej bramy cmentarza (od Mieszka I do pawilonów handlowych).