fot. MCSW Elektrownia

To kostiumowy, poetycki obraz z 1985 r., który zostanie zaprezentowany w ramach przeglądu filmowego tego artysty "Kroniki wyobraźni".

Nocą na opuszczonym cmentarzu żołnierze rozkopują mogiłę. Nieboszczykowi wraca życie, w ręku trzyma zwój pergaminu, opowiada o swoim niezwykłym życiu. Jego starszy brat przyrodni Gustaw został spłodzony poprzez gwałt szlachcica Logana na bogobojnej Rabinie. Ojcem Roberta był pastor Prudencjusz. Bracia spotykają się jako młodzieńcy. Są podobni fizycznie, ale różnią się charakterami i podejściem do życia. Robert prześladowany przez Nieznajomego zabija za jego namową Gustawa. Ludzie głoszą, że Robert zawarł pakt z diabłem, przypisują mu wszelkie zło; podejrzewany o zabicie matki - ucieka w przebraniu Nieznajomego. Po pewnym czasie wraca do zrujnowanego młyna ojczyma. Na podwórku spostrzega Nieznajomego i przebija go sztyletem. Chłopi znajdują zwłoki Roberta.

fot. MCSW Elektrownia

Wojciech J. Has adaptując opowiadania Bruno Schulza zdołał nie tylko podołać karkołomnemu zadaniu przełożenia na język filmu specyficznej poetyki prozy pisarza, ale także stworzył dzieło na wskroś oryginalne, znakomicie oddające atmosferę i klimat tej niezwykłej literatury.

W surrealistycznej scenerii dokonujemy wraz z bohaterem próby powrotu w świat dzieciństwa – do małego miasteczka, gdzieś na wschodnich kresach. Ten niezwykły świat wypełniają zjawy i majaki, ożywają figury woskowe z panopticum, pojawiają się postacie historyczne i zmaterializowane fantomy wyobraźni bohatera. Ta fantastyczna autobiografia napisana prozą, ale zawierająca pierwiastek najczystszej poezji, znalazła w wizji Hasa godny i prawdziwie oryginalny odpowiednik.

fot. MCSW Elektrownia

Do turoszowskiej kopalni odkrywkowej węgla brunatnego przyjeżdża chłopak, który – podobnie jak wielu innych – szuka pracy. Zaprzyjaźnia się z geologiem Piotrem, który pomaga mu zaadaptować się w nowym środowisku. Kiedy w kopalni pojawia się człowiek poszukujący chłopaka, ten wpada w panikę i postanawia uciec…

„To nie jest film o tematyce produkcyjnej - powiedział reżyser - To jest film o ludziach. W tym filmie będzie mnóstwo kontrastów - zwykłe, osobiste ludzkie sprawy, ludzie pochłonięci tymi sprawami na tle wielkiej budowy”. Istotnie, dzięki typowej dla reżysera poetyce i umiejętności kreślenia kameralnych portretów bohaterów, film zamiast typowego „produkcyjniaka” stał się przypowieścią o poszukiwaniu wartości, o radości, ale i o szarzyźnie ludzkiego życia.

fot. MCSW Elektrownia

Międzywojenna Warszawa. Młody poeta, Lucjan Salis, po powrocie z Zakopanego, gdzie leczył gruźlicę, wprowadza się do sublokatorskiego pokoju. Chce wierzyć, że wyzdrowieje i będzie pisał. Pozostali lokatorzy – literat Stukonis, student prawa Bednarczyk – oraz zaprzyjaźniony z nimi ekscentryczny „Dziadzia”, artysta życia, podobnie niespełnieni, funkcjonujący na marginesie rzeczywistości, także żyją iluzjami.

Adaptacja wydanej w 1932 r. i wówczas skandalizującej („pornograficzny paszkwil”) środowiskowej powieści Zbigniewa Uniłowskiego, który sportretował w niej członków literackiej grupy „Kwadryga”. Has odczytał ją po swojemu, ignorując ów towarzysko-personalny podtekst, łagodząc naturalistyczny ton i widząc w losach bohaterów historię bardziej uniwersalną, opowieść o młodych, niespełnionych artystach, wrażliwych outsiderach pogrążonych w marazmie i kultywujących swe wyobcowanie. Trzeci w dorobku reżysera film potwierdzający jego osobne miejsce w polskim kinie, zrealizowany z ulubionymi aktorami: Gustawem Holoubkiem i Ireną Netto na czele, i pierwszy ze scenografem Jerzym Skarżyńskim, odtąd stałym współpracownikiem.