fot. LGD Puszcza Kozienicka

Jak podaje portal kozienice24.pl, budka powstała w ramach projektu „Dziedzictwo kulturowe w nowej odsłonie – budki historii”, realizowanego przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Puszcza Kozienicka”. Celem inicjatywy jest przybliżenie historii, tradycji i kultury regionu w sposób przystępny i angażujący. Projekt został sfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027.

"Najważniejszy element instalacji pozostaje jednak niewidoczny – to dźwięk. Po podniesieniu słuchawki nie usłyszymy sygnału połączenia, lecz opowieść. Do wyboru przygotowano dziewięć historii, snutych przez fikcyjnego gospodarza willi z okresu międzywojennego. Podnosząc słuchawkę nie wykonamy tradycyjnego połączenia telefonicznego, przeniesiemy się za to w przeszłość – podkreślają twórcy projektu" - czytamy na Kozienice24.pl.

Każda z narracji to około pół godziny opowieści o dziejach Garbatki-Letnisko – od XV wieku, przez czasy świetności miejscowości, aż po lokalne legendy i anegdoty. Nowa instalacja ma być nie tylko atrakcją turystyczną, ale też narzędziem edukacyjnym i sposobem na budowanie lokalnej tożsamości. To przykład, jak historię można opowiadać inaczej – nie przez tablice informacyjne, lecz przez doświadczenie i emocje.

Jeśli chodzi o formę architektoniczną, to postawiono na stylistykę inspirowaną dawnymi willami, które przed laty tworzyły charakter uzdrowiskowej miejscowości. Również wnętrze budki zostało zaprojektowane tak, by odwiedzający mogli poczuć klimat okresu międzywojennego.

Instalacja w Garbatce nie jest pierwszą tego typu realizacją. To już czwarta Budka Nietelefoniczna w powiecie kozienickim – po Kozienicach, Gniewoszowie i Mniszewie. Każda z nich nawiązuje do lokalnej tożsamości i historii danej miejscowości.

kat, bdb

Zdjęcia: LGD Puszcza Kozienicka

Wiele z nich to przedmioty codziennego użytku, inne mają raczej symboliczny charakter, ale wszystkie odgrywają ważną rolę w procesie budowania pamięci historycznej. Umieszczone w odpowiednim kontekście pozwalają zrozumieć epokę w której powstały, a także zrozumieć współczesność, zbudowaną przecież na wielu elementach z przeszłości. "Przeszłość – Przyszłości", słowa, które Izabela Czartoryska kazała umieścić nad wejściem do Świątyni Sybilli, doskonale oddają sens takiego działania.

Przedmioty te z jednej strony tworzą pewną harmonijną całość, a z drugiej, postawione obok siebie, stanowią swoje całkowite przeciwieństwo, wzbudzając skrajnie różne emocje: od śmiechu do smutku, płaczu wręcz, i od powagi do szyderstwa i komedii.  

Muzeum Historii Radomia

Bogate, ponadtysiącletnie dzieje Radomia przedstawione zostały zarówno za pomocą historycznych artefaktów, jak i licznych filmowych i fotograficznych aplikacji (w dużej części dźwiękowych), łączących walor edukacyjny z grą i zabawą.

Od stycznia 2026 r. "Malczewski" zaprasza na regularne oprowadzania po wystawach stałych muzeum. To doskonała okazja, by spojrzeć na ekspozycje z nowej perspektywy i poznać je dzięki komentarzom kuratorów i kustoszy, którzy najlepiej znają historię zbiorów, ich kontekst oraz muzealne kulisy.

Muzeum Historii Radomia to nowoczesna wystawa, łącząca tradycyjną formę muzeum z multimediami. W zabytkowych wyremontowanych kamienicach radomskiego Rynku (domy Gąski i Esterki) od 2022 r. funkcjonuje efektowna, trzykondygnacyjna stała ekspozycja, będąca efektem pracy historyków oraz muzealników, a także specjalistów od identyfikacji wizualnej.

Wstęp 20 zł. 

Oprowadzać będzie kurator ekspozycji kustosz Marcin Kępa.

Wstęga przecięta, hotel otwarty

Przypomnijmy: hotel powstał w miejscu, gdzie stał budynek Zespołu Szkół Odzieżowych, a później mieściła się szkoła muzyczna, u zbiegu ulic Kilińskiego i Focha. Na nowo zagospodarowany został też zabytkowy pałacyk od strony ulicy Żeromskiego, dawna siedziba Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.

"Ta inwestycja to potwierdzenie, że Radom staje się coraz bardziej atrakcyjnym miejscem dla biznesu, turystyki oraz wydarzeń kulturalnych i sportowych. To dla naszego miasta ważna inwestycja. Przybyło bowiem miejsc hotelowych, a jednocześnie znacznie poprawił się wygląd ścisłego centrum Radomia. Mam nadzieję, że to będzie inspiracja dla kolejnych inwestorów - skomentowała w mediach społecznościowych wiceprezydent Katarzyna Kalinowska, która w imieniu władz miasta otwierała hotel.

kat

Zdjęcia: Anna Wróblewska/UM Radomia

W kamienicach Gaski i Esterki mieści się Muzeum Historii Radomia

Na trzech kondygnacjach, poczynając od piwnic, prezentowane są dzieje Radomia od IX wieku (budowa piastowskiego grodu na Piotrówce) do końca II wojny światowej. Od archeologicznych artefaktów po nowoczesne techniki multimedialne, które przypadną do gustu nie tylko wielbicielom historii.

Oryginalne znaleziska, repliki, których można dotknąć, broń, monety aplikacje cyfrowe, pamiątki, stanowiska wirtualnej rzeczywistości, gry, quizy wiele innych atrakcji czeka na odwiedzających w Muzeum Historii Radomia.

Dawna siedziba Fabryki Broni

Cykl prelekcji o historii radomskiego przemysłu związanych z wytwórnią zbrojeniową, która niebawem będzie obchodzić 100-lecie istnienia. Wykład połączony będzie z prezentacją multimedialną.
 
Prelekcja odbędzie się w siedzibie muzeum przy ul. Rynek 4/5 (wystawa Muzeum Historii Radomia). Cena bilety 15 zł.

fot. materiały prasowe/Resursa Radom

Historia tego chyba najważniejszego miejsca na piwnej mapie Radomia zaczęła się w 1812 r., kiedy przy dawnym Nowym Świecie Aleksander Kłosowski założył niewielki browar. Nowy rozdział w dziejach firmy rozpoczął się wraz z jej przejęciem przez Józefa Saskiego, który w posiadanie browaru wszedł poprzez ożenek z córką dotychczasowego właściciela. W latach 80. XIX w. Browar Saskich stał się najsłynniejszym radomskim zakładem warzącym złoty trunek. Pozostawał w rękach rodziny Saskich do 1948 r., kiedy firmę przejął Skarb Państwa. Produkcję piwa, już pod szyldem Warki, kontynuowano tu do 1997 r., po czym nastała trwająca ponad ćwierć wieku cisza. Postępująca degradacja zabytkowych zabudowań browaru skłaniała do przekonania, że to już definitywny koniec piwnej historii Radomia, pisanej pod adresem Limanowskiego 29.

- A jednak! Cuda się zdarzają. A może raczej należałoby powiedzieć, że są pasjonaci, którzy potrafią zdziałać cuda. Takim pozytywnym zapaleńcem po uszy zakochanym w złotym trunku jest Jarosław Kołsut, który na Retrospotkaniu ze szczegółami opowie o tym, jak dawny radomski Browar Saskich udało się przywrócić do życia – zapowiada Paweł Puton z Resursy..

W wyniku szerokiej kwerendy wyselekcjonowane zostały najstarsze i najważniejsze, ale też i najbardziej zajmujące zarówno pod względem głębi informacyjnej, jak i warstwy wizualnej, źródła do dziejów radomskich browarów. Należą do nich chociażby akty metrykalne i notarialne, plany, fotografie, pisma sporządzone na ozdobnych drukach firmowych i etykiety.

Kompilację źródeł w ujęciu chronologicznym otwiera akt nabycia domu celem uruchomienia browaru przez małżeństwo Kłosowskich w 1812 r., a kończą etykiety piwne upaństwowionego browaru Saskich w Radomiu, pochodzące z drugiej połowy XX w.

Archiwum nawiązało współpracę z miejscowymi kolekcjonerami oraz osobami i instytucjami wrażliwymi na zachowanie kruchych pamiątek dawnych dni, dzięki czemu wystawa została wzbogacona o wyjątkowe dokumenty i obiekty, których wspólnym mianownikiem jest radomskie piwowarstwo. Wśród nich znalazły się m.in.: fotografie beczek i butelek, etykiety, plakat browaru Saskich oraz przykuwający wzrok dyplom Juliusza Saskiego.

Na uczestników wernisażu czekają bezpłatne egzemplarze wydawnictwa towarzyszącego wystawie oraz związane z nią materiały promocyjne.

Ekspozycja została przygotowana w związku z obchodzonym 9 czerwca Międzynarodowym Dniem Archiwów i będzie dostępna dla zwiedzających do 31 lipca.

Do muzeów ustawiały się kolejki

Jak co roku kolejki ustawiły się do Muzeum im. Jacka Malczewskiego i sąsiedzkiego Muzeum Historii Radomia, które zostało otwarte nie tak dawno i którego wielu radomian nie zdążyło do tej pory obejrzeć.

W "Malczewskim" dominował klimat lat 20. i 30 XX w. Jest to również nawiązanie do daty powstania instytucji, którą założono w 1923 r. Zorganizowano szereg wydarzeń, w tym wzbudzający wiele emocji pokaz mody sprzed stu lat, w roli projektantek i modelek wystąpiły uczennice Zespołu Szkół Skórzano-Odzieżowych Stylizacji.

Wiele osób skorzystało z możliwości obejrzenia wystawy "Artystyczny powrót do przeszłości. Sztuka polska dwudziestolecia międzywojennego", po której oprowadzał jej kurator.

W Elektrowni i przed sądem

W Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia zwiedzano można wystawę rzeźbiarza i performera Norberta Delmana oraz polsko- japońskiej malarki i projektantki mody Lii Kimury. Na tarasie z kolei - ekspozycja prac rzeźbiarki Agaty Agatowskiej składająca się z sześciu figuratywnych rzeźb wykonanych w różnych materiałach przedstawiających kobiety. Rodzice i dzieci Elektrownia zaprosiła na na wystawę edukacyjną "Wszystko widzę jako sztukę". Odbył się również koncert krakowskiego muzyka i producenta muzycznego Nikodema Dybińskiego z Krakowa.

Do Nocy Muzeów włączyły się również innego rodzaju instytucje. Ogromnym zainteresowaniem cieszyła się inscenizacja zatrzymywania przez policję przestępcy. Wpadł on w ręce funkcjonariuszy tuż pod gmachem Temidy przy ul. Warszawskiej, w którym w trybie pilnym odbyło się posiedzenie aresztowe sądu.

W amfiteatrze w skansenie publiczność bawiła się podczas koncertu zespołu trzech tenorów Tre Voci.

Zdjęcia w Galerii: Muzeum Wsi Radomskiej, Łukasz Wójcik/UM Radom

Aleksander Sawicki (fot. UM Radom)

Aleksander Sawicki od 1970 r. uczył przedmiotów zawodowych w Zespole Szkół Budowlanych. W 1997 r. założył Społeczny Komitet Ratowania Zabytków Radomia i zorganizował Galerię Dziedzictwa Kulturowego. Zgromadził wiele eksponatów, w tym fotografii, dokumentów, a także produkowanych w Radomiu przedmiotów obrazujących historię miasta. W galerii znajduje się też makieta centrum Radomia. W 2009 r. Społeczny Komitet Ratowania Zabytków Radomia otrzymał Nagrodę Świętego Kazimierza przyznawaną za upowszechnianie i ochronę dóbr kultury oraz popularyzację dziedzictwa kulturowego i historii miasta Radomia.

Aleksander Sawicki był inicjatorem budowy w Radomiu pomnika Jana Kochanowskiego, zagospodarowania grodziska na Piotrówce oraz wykonania tablic pamiątkowych wmurowanych m.in. z okazji 600-lecia Unii Wileńsko-Radomskiej oraz 500-lecia uchwalenia konstytucji Nihil novi. Był też autorem wielu książek i innych publikacji poświęconych historii i zabytkom Radomia.