Holocaust – Mój Radom

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. W Resursie czytanie scenariusza i film

redakcja — Wed, 20 Apr 2022 05:01:50 +0000

Kadr z filmu "Kwartet Beethovena"

Drugą część uroczystości odbędzie się w Resursie. O godz. 18 aktorzy Teatru Resursa rozpoczną czytanie performatywne (z udziałem publiczności) scenariusza spektaklu teatralnego na motywach powieści Jehoszuy Perlego "Żydzi dnia powszedniego" w adaptacji Grzegorza Bartosa. Bezpośrednio po tym wydarzeniu odbędzie się premierowy pokaz pierwszego filmu fabularnego wyprodukowanego przez Resursę pt. "Kwartet Beethovena" w reżyserii Piotra Buczaka.

Film przedstawia autentyczną historię Waldemara Nowakowskiego, który podczas okupacji przedzierał się do getta na Glinicach, by tam pobierać lekcje gry na skrzypcach u najlepszego radomskiego profesora Pawła Gisera.

W rolach głównych: Jerzy Walczak jako Paweł Giser, Błażej Radecki jako Waldemar Nowakowski, Tomasz Makuch jako Stefan, Adam Wojciechowski jako Herman Gisser.

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. W kinach dwa interesujące filmy

redakcja — Sat, 26 Jan 2019 12:39:23 +0000

Kadr z filmu "Lista Schindlera" (Materiały prasowe/ "Elektrownia")

W przyszłym roku minie 25 lat od polskiej premiery „Listy Schindlera", filmu który poruszył widzów w całym kraju. Od początku jest on hołdem złożonym narodowi żydowskiemu. Autorzy zadbali o niesłychany realizm scen, kostiumów, ówczesnej rzeczywistości. Film został nakręcony w 1993 roku przez Stevena Spielberga na podstawie powieści Thomasa Keneally'ego. Czarno-biała produkcja bardzo trafnie przywołuje okoliczności tragedii żydowskiej w latach 40. Prócz znakomitego kunsztu reżyserskiego Spielberga na wyrazy uznania zasługują również zdjęcia Janusza Kamińskiego oraz scenografia Allana Starskiego i Ewy Braun. Muzyka Johna Williamsa perfekcyjnie oddaje atmosferę czasów II wojny światowej oraz wielkiej tragedii Żydów. Obsada aktorska została dobrana znakomicie. W tytułowego bohatera - Oscara Schindlera - znakomicie wcielił się Liam Neeson, natomiast postać bezdusznego Amona Goetha odgrywa Ralph Fiennes. W filmie zobaczymy też polskich aktorów. Listę Schindlera, a więc listę ludzi, których Schindler zatrudnił tylko po to, aby nie ponieśli śmierci, bez najmniejszej przesady można nazwać listą życia, która uratowała 1100 niewinnych ludzi. Bilety na "Listę... " w cenie 19 zł. Kasa czynna od godz. 10. Natomiast Resursa zaprasza na projekcję filmu "Kto napisze naszą historię". Roberta Grossman i producentka Nancy Spielberg, siostra Stevena Spielberga, przybliżają historię Emanuela Ringelbluma i założonej przez niego podziemnej organizacji Oneg Szabat. Tworzyło ją kilkudziesięciu żydowskich intelektualistów i działaczy społecznych, którzy – ryzykując wszystko – gromadzili materiały dokumentujące życie w getcie warszawskim. Film przeplata unikatowe archiwalia, wywiady i fabularyzowane sceny. Bilety w cenie 10 zł do nabycia przed projekcją. Obowiązują także karnety Klubu Dobrego Filmu.

Gość panelu dyskusyjnego o ustawie IPN: Byłam przekonana, że jestem radomianką

redakcja — Sun, 22 Apr 2018 10:02:34 +0000

Na zdjęciu (druga od lewej) Sharon Grossfeld i Hilda Chazanowitz

Panel pn. "Szanse i zagrożenia" poświęcony był nowelizacji ustawy o IPN, a uczestniczyli w nim również: były premier Włodzimierz Cimoszewicz oraz Łukasz Krzyżanowski, adiunkt na Uniwersytecie Warszawskim, autor książki o radomskich żydach, powracających po II wojnie światowej do rodzinnego miasta. - Moja pierwsza wizyta w 2014 roku w Polsce zmieniła praktycznie wszystko, ponieważ w moim rodzinnym domu funkcjonowały dwie prawdy o Polsce. Matka i ojciec mieli o Polsce do powiedzenia niewiele pozytywnego. Byli pełni bólu, złości i żalu. Ale jestem przekonana, że mimo tego w swoim sercu mieli Polskę bardzo głęboko. Inaczej było z moją ciotką i wujem, którzy wyjechali z Polski w 1968 roku do Szwecji. Cały czas mówili po polsku, śpiewali po polsku , gotowali po polsku i tak Jak w Polsce chodzili do lasu na grzyby, a w wakacje co roku przyjeżdżali do kraju - opowiadała Hilda Chazanowitz. Ona sama, mając dwie tak różne perspektywy postrzegania Polski, chciała sama to ocenić. - Uważam, e większość osób pochodzenia żydowskiego nie rozumie lub źle rozumie Polaków i nie wiem, czy to nowe prawo pomoże w zrozumieniu - podkreślała Hilda Chazanowitz. Historię swojej rodziny opowiedziała też Sharon Grossfeld. - Mój ojciec wyszedł z radomskiego getta i trafił do obozów koncentracyjnych w Niemczech. Przed wojną jego rodzina mieszkała przy ul. Szpitalnej. Była to duża, piękna rodzina, z której ocalały tylko dwie ciotki, jeden wuj o mój ojciec - wspominała. Tłumaczyła, że dla ocalałych bardzo ważne były spotkania, w których uczestniczyły osoby pochodzące z tej samej miejscowości, chociaż nie łączyły ich więzy krwi. - Widywaliśmy się bardzo regularnie. Od zawsze, od dzieciństwa byłam zaangażowana w spotkania Żydów ocalonych z Radomia. Do tego stopnia, że kiedy dorastałam, byłam przekonana, że jestem radomianka - wyznała Sharon. Obie panie potwierdziły, że po uchwaleniu przez polski parlament nowelizacji ustawy o IPN w Stanach Zjednoczonych trwały różne, często emocjonalne dyskusje. - Powróciły żal i ból, które były częścią Holocaustu. Okazało się, że ten ból nigdy nie został wyleczony, a cierpienie wróciło - przekonywały córki ocalonych radomskich Żydów. - Wszystkie piękne historie, które słyszałam o pięknym przedwojennym życiu i domu na Szpitalnej momentalnie zostały przekreślone - zaznaczyła Sharon Grossfeld. Jej zdaniem, świat musi wiedzieć, ile Polska wycierpiała w czasie II wojny światowej, ale jednocześnie wspólnota ocalonych uważa, że ustawa o IPN, to nie jest sposób, w jaki świat powinien się dowiedzieć o cierpieniach, jakich doznali Polacy z rąk nazistów. - To prawo nie sprzyja temu, że ludzie przestaną mówić nieprawdziwe rzeczy. Musimy prowadzić dialog - zapewniała. Bardzo krytycznie do ustawy odniósł się Włodzimierz Cimoszewicz. - Ona przyniosła Polsce dramatyczne wizerunkowe straty. Co gorsze, wywołała też podejrzenie, że Polska chce coś ukryć, stosując mechanizmy prawne. To klasyczny przykład strzelania sobie we własna nogę - mówił były premier. Organizatorzy panelu zapraszali do udziału w nim przedstawicieli parlamentu i IPN, ale nikt z tego zaproszenia nie skorzystał. Bożena Dobrzyńska

Amerykanka opisała historię radomskiego Żyda. Tylko jej opowiedział, co przeżył

redakcja — Mon, 12 Mar 2018 09:52:30 +0000

To w tej kamienicy mieszkał przed wojną Joe (fot. Nancy Geise)

Do niedawna nie znałam zupełnie żydowskiej przeszłości Radomia, mimo że tu się wychowałam i spędziłam ponad połowę swojego życia. Nie wiedziałam nic o ludziach, którzy stanowili naprawdę spory procent mieszkańców, których kultura była istotnych składnikiem kultury całego miasta. Ani o tym, że dobrze mi znane ulice w centrum, jak na przykład ulica Wałowa, były częścią dzielnicy żydowskiej. Dopiero dwa zdarzenia, które przedziwnym zbiegiem okoliczności miały miejsce w ostatnim czasie, odkryły przede mną tę nieznaną i zapomnianą chyba przez wielu część historii Radomia. Pierwsze zdarzenie to lektura książki Moniki Sznajderman „Fałszerze pieprzu. Historia rodzinna”, dzięki której po raz pierwszy dowiedziałam się, że w Radomiu mieszkało naprawdę bardzo wielu Żydów, że mieszkali licznie w obrębie dzisiejszego Rynku i okolicznych ulic (ale nie tylko), że tak naprawdę miasto było w jednej trzeciej części żydowskie. Sznajderman pisze o żydowskim Radomiu, bo stąd pochodził jej dziadek, który w pewnym momencie wyjechał do Warszawy; tu mieszkało jego rodzeństwo i rodzice – przodkowie autorki. Przodkowie, o których trudno jej dowiedzieć się czegoś więcej – tak, jak o innych mieszkańcach miasta mojżeszowego wyznania. Trudno, bo praktycznie wszyscy zostali zgładzeni, a potem zapomniani. Sznajderman swoją książką przypomina o nich. I sobie, i innym. Icek Rubinstein robił piękne buty Z zapomnienia wyciąga ich także Nancy Geise, Amerykanka, autorka książki o Joe'ym (a tak naprawdę o Jakubie Icku) Rubinsteinie, radomianinie, który przeżył Holocaust. Po wyzwoleniu ostatniego obozu koncentracyjnego, w którym przebywał, po skończonej wojnie i poślubieniu Irene, córki człowieka, który jako pierwszy pomógł mu stanąć na nogi, Rubinstein wyemigrował do USA. Tam, razem z ukochaną żoną rozpoczął nowe życie, doczekał się syna i trojga wnuków. Zajął się projektowaniem i wykonywaniem damskiego obuwia – miał do tego talent i umiejętności zdobyte jeszcze przed wojną, podczas terminowania u radomskiego szewca. Jego buty naprawdę były „czymś”, tworzył przepiękne pantofle, szpilki. To była jego praca i pasja, droga zawodowej kariery. Książka Nancy Geise, wydana w 2015 roku, nosi tytuł „Auschwitz#34207. The Joe Rubinstein Story” i stała się w Stanach bestsellerem, zwyciężyła również w plebiscycie Best Book Awards. 34207 to numer Joe'go z obozu w Auschwitz, wytatuowany na jego przedramieniu. Ten właśnie tatuaż zauważyła Nancy, kiedy poznała Joe'go w Klubie Seniora w Fort Collins, w Colorado. Zapytała go o to, on tylko lakonicznie odpowiedział, skąd jest (gdy poprosiła o dłuższą rozmowę na ten temat w imieniu córki, która potrzebowała informacji na zajęcia z historii) kategorycznie odmówił. Powiedział, że nigdy nikomu o tym nie powie. Nancy w Radomiu i Krakowie Moje niespodziewane i niezwykłe spotkanie z Nancy było drugim wydarzeniem uświadamiającym mi, jak mało wiedziałam o przeszłości mojego miasta, a przynajmniej o tym jej aspekcie. To, że spotkanie to nastąpiło bardzo niedługo po przeczytaniu książki Sznajderman uważam za przedziwny zbieg okoliczności. A możliwy był on dzięki Jakubowi Mitkowi, który w radomskiej Resursie zajmuje się „żydowskimi tematami” i – podobnie tak naprawdę jak Sznajderman i Geise – przywraca pamięci mieszkańców miasta historię jego żydowskości. W sierpniu zeszłego roku Nancy, jako „dyspozytorka” wiedzy o jednym z radomskich Żydów, przyjechała do Radomia na wyjątkowe z wielu względów IX Spotkania z Kulturą Żydowską „Ślad”, a w ich ramach - na wystawę poświęconą dawnym mieszkańcom miasta. Wtedy to sfotografowała kamienicę przy ul. Żeromskiego (wtedy Lubelskiej), w której mieszkał Joe, bohater jej książki. Pokazała mu potem to zdjęcie – powiedziała mi, że kiedy je zobaczył, rozpoznał ją od razu, mimo że ostatni raz widział ją ponad 70 lat temu. Został z niej nocą siłą wyprowadzony przez hitlerowców: w samej piżamie, na bosaka - i nigdy więcej tam nie wrócił. Trafił najpierw do Auschwitz, a potem jeszcze trzykrotnie do innych obozów. Ostatnim był Buchenwald w Ettensbergu w środkowych Niemczech, gdzie zastał go koniec wojny i wyzwolenie. Przetrwał piekło, o którym przez kolejne dekady swojego życia nie mówił nikomu. Ani ukochanej żonie (mimo wspólnie spędzonych kilkudziesięciu lat), ani dzieciom. Pierwszą osobą, której o tym opowiedział była właśnie Nancy. I to nie od razu – jak już wspominałam - a dopiero po pięciu latach od ich pierwszego spotkania i pytania Nancy o jego tatuaż. Nancy mówi, że Joe w końcu poczuł, że musi to zrobić. I że osobą, która musi go wysłuchać, będzie właśnie ona. Może dlatego, że ona sama bardzo tego chciała. Kiedy wreszcie zgodził się, z jego zwierzeń powstała niezwykła książka. I właśnie jako jej autorka Nancy najpierw latem 2017 roku odwiedziła Radom, a potem zimą, całkiem niedawno obóz w Auschwitz, w obu miejscach opowiadając historię Joe'go. Ja poznałam ją właśnie przy okazji tej zimowej wizyty, w Krakowie, gdzie mieszkam. Jakub poprosił mnie, bym pokazała jej miasto.

Aleksandra Czarnik (po lewej) i Nancy Geise przed synagogą na krakowskim Kazimierzu

Jakby słyszała to po raz pierwszy Spacerowałyśmy i rozmawiałyśmy. Wtedy usłyszałam o niezwykłym spotkaniu Nancy i ponaddziewiędziesięcioletniego Joe'go i o nim samym - młodym mężczyźnie wyrwanym przemocą z rodzinnego miasta, które jest też moim rodzinnym miastem, do którego już nigdy nie wrócił i za którym tęskni. O piekle, które przeżył jako jeden z wielu jego rodaków, sąsiadów, radomian. Nancy opowiadała o tym cały czas pełna emocji, wzruszenia – jakby sama słyszała to po raz pierwszy. Nic dziwnego, że to właśnie jej Joe zdecydował się opowiedzieć o tym, co przeżył oraz że z jej relacji zrodziła się książka tak chętnie czytana. W Nancy ciągle widać pasję opowiadania tej historii. Dlatego również dla mnie spotkanie z nią było dużym przeżyciem. Historia Joe'ego jest jednocześnie bardzo osobista i wspólna dla bardzo dużej części mieszkańców Radomia. O czym niemal kompletnie zapomniano. Dobrze, że zdarzyła się mu Nancy Geise, a także Monika Sznajderman oraz pracownicy Resursy, przygotowujący właśnie publikację "Beit Radom" (Dom Radom) poświęconej zeszłorocznej wystawie, której bohaterem był Joe i inni radomscy Żydzi. Premiera wydawnictwa odbędzie się podczas X Spotkań z Kulturą Żydowską „Ślad” w kwietniu. Aleksandra Czarnik