Teatr Powszechny

Na Scenie Kotłownia aktorzy radomskiego teatru wraz z reżyserem i autorem adaptacji Mariuszem Malcem zaprezentują nową interpretację dramatu „Iwona, księżniczka Burgunda”.

Tytułowa bohaterka -  uchodząca za nieatrakcyjną i ciągle obrażoną na wszystko i wszystkich, milcząca, niezdefiniowana, ku zdziwieniu całego dworu królewskiego, zostaje narzeczoną księcia Filipa.  Iwona zaczyna skupiać na sobie uwagę całego dworu, wydobywa na wierzch to, co wstydliwe i skrywane. Nie pozostaje nic innego, jak ją zgładzić, aby zachować dalsze pozory „normalności”.

„Iwona, księżniczka Burgunda” została opublikowana w 1938 r. w miesięczniku „Skamander”, Dwadzieścia lat później ukazała się w wydaniu książkowym. Jest to jeden z najczęściej realizowanych w teatrze tekstów Witolda Gombrowicza. Jego prapremiera odbyła się w 1957 r. w Teatrze Dramatycznym w Warszawie.

W czytaniu udział wezmą: Izabela Brejtkop, Katarzyna Dorosińska, Natalia Samojlik, Cezary Domagała, Adam Majewski, Mateusz Paluch, Jarosław Rabenda, Tomasz Wóltański. Reżyseria Mariusz Malec

Mariusz Malec – reżyser filmowy, teatralny, telewizyjny i radiowy, dokumentalista i scenarzysta. Autor kilkudziesięciu filmów dokumentalnych, spektakli Teatru Telewizji, teatrów radiowych oraz filmów fabularnych. Jego twórczość prezentowano na pięciu kontynentach, zdobyła liczne nagrody w kraju i za granicą, m.in. Grand Prix w Tampere, a także trzykrotne laury na Festiwalu „Dwa Teatry” – z Grand Prix za Edypa w Kolonos (2022). Absolwent KUL i Szkoły Filmowej w Katowicach, uczeń m.in. S. Różewicza i E. Żebrowskiego. Autor adaptacji wszystkich dramatów Sofoklesa dla Teatru Polskiego Radia. Ostatnio wyreżyserował Ferdydurke W. Gombrowicza w OCH-Teatrze i przygotowuje premierę w Teatrze Starym w Wilnie.

Po czytaniu zaplanowano rozmowę z twórcami. Wstęp na czytanie – symboliczne 1 zł.

Iwonę gra Nela Maciejewska (fot. Materiały prasowe/Teatr Powszechny Radom)

Pewnego dnia podczas obowiązkowego spaceru w dniu święta narodowego Książę Filip znajduje porzuconą gazetę, a w niej horoskop: „Godziny od 7-ej do 9-ej wieczór przynoszą wielką ekspansję sił żywotnych, pomnożenie osobowości, doskonałe, acz ryzykowne pomysły. Są to godziny sprzyjające śmiałym planom, wielkim przedsięwzięciom…”.

Te słowa naznaczają rzeczywistość „Iwony, księżniczki Burgunda” niemal jak przepowiednia wiedźm szekspirowskiego „Makbeta”. Coś, co mogło być farsą, urasta i niemal niezauważalnie skręca w stronę tragedii. Chwilę później na scenę wejdzie Iwona – dramatycznych wypadków nie da się już zatrzymać.

Monarchia gnije

Dlaczego? Dotychczasowy porządek dogorywa, monarchia gnije, psuje się (najpewniej z przesytu, ale to niejedyny jej grzech), nawet przyroda gaśnie. Ten stan rzeczy nie może trwać dłużej, potrzebny jest przełom, choć jeszcze nikt nie jest tego świadomy. Co więcej – nie do końca wiadomo, na czym w ogóle miałby on polegać. I wtedy właśnie pojawia się Iwona – milcząca, niepasująca, niezdefiniowana… Mająca jednak na tyle siły (wobec słabego dworu), żeby wydobyć na wierzch wszystko, co wstydliwe i skrywane. Ledwo przeczuwany kryzys staje się kryzysem faktycznym. Ale historia, która lubi się powtarzać („to tak w kółko”), podpowiada sprawdzone już rozwiązania. Ludzkość, jej kondycja zawsze odradzała się po katastrofach i wojnach. To te krótkie momenty, w których stajemy się lepsi. A skoro żadna katastrofa chwilowo się nie wydarza  i wojna nie puka jeszcze do bram królestwa, to wystarczy pojedyncza śmierć. Jeden skromny trup. Tego wymaga racja stanu.

Obsada: Nela Maciejewska – Iwona/ Marek Braun – Król Ignacy/ Małgorzata Maślanka – Królowa Małgorzata/ Tomasz Wóltański – Książę Filip/ Michał Węgrzyński – Szambelan/ Zuzanna Repelowicz – Iza/ Filip Łannik – Cyryl/ Mateusz Paluch – Cyprian, Innocenty/ Joanna Jędrejek – Dama dworu, ciotka Iwony/ Natalia Samojlik - Dama dworu, ciotka Iwony.

Przedstawienia zaplanowano na sobotę 27 i niedzielę, 28 kwietnia o godz. 19. Premiera 28 kwietnia o godz. 19. Kolejne terminy: 7, 8, 9 czerwca o godz. 18.

Aktualizacja: "Z przykrością informujemy, iż z powodu niedyspozycji jednego z aktorów sobotni spektakl „Iwona, księżniczka Burgunda” jest odwołany. Trzymamy kciuki za niedzielną premierę! W sprawie sobotnich biletów prosimy o kontakt z Biurem Obsługi Widza pod nr tel.: 48 386 52 67" - poinformował teatr w mediach społecznosciowych.

Zdjęcia w Galerii z próby medialnej (fot. Teatr Powszechny w Radomiu/Facebook)

Przedstawienie z Krakowa jury uznało za najlepsze (fot. Marta Dudzińska)

Werdykt jury ogłosiło wczoraj późnym wieczorem na zakończenie trwającego tydzień festiwalu. W ciągu siedmiu dni publiczność obejrzała 10 spektakli, w tym dwa pozakonkursowe monodramy - jeden w wykonaniu Andrzeja Seweryna, drugi - Mikołaja Grabowski. Obaj prezentowali fragmenty "Dzienników" Mikołaja Grabowskiego.

"Cieszymy się, że Radom na czas festiwalu staje się prawdziwym domem Gombrowicza, jego teatru, jego twórczości, czytanej pod różnymi szerokościami geograficznymi i przetłumaczonej na czterdzieści języków. Z nadzieją czekamy na kolejną edycję, która przypadnie za dwa lata, w sto dwudziestą rocznicę urodzin autora „Ślubu”< - napisali jurorzy w komunikacie ogłaszającym wyniki swoich prac.

Nie tylko Grand Prix

Jury przyznało również zespołową nagrodę aktorską w wysokości 6 tys. zł dla Teatru Simul, Koniereni z Tokio z Japonii "za, za oryginalność i konsekwencję formy i nieoczywiste spotkanie Gombrowicza z japońską kulturą".

Nagroda w wysokości 6 tys. zł powędrowała także dla Cezarego Tomaszewskiego za reżyserię spektaklu „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru Ludowego w Krakowie, "za próbę przerwania spirali przemocy i stworzenie alternatywnego losu tytułowej bohaterki".

Dwie równorzędne nagrody aktorskie w wysokości 5 tys. zł każda otrzymali: Beaty Schimscheiner za kreację Iwony w przedstawieniu „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru Ludowego w Krakowie "za bunt bohaterki wobec autora i tradycji wystawiania jego dramatu" oraz Tomasz Schimscheiner za kreację Gonzala w „Trans-Atlantico” Teatru im. Ludwika Solskiego w Tarnowie "za podszyty ironią smutek i bezradność Gonzala".

Poza nagrodą pieniężną najlepszy spektakl otrzymuje także "Kapelusz Gombrowicza" (fot. Marta Dudzińska))

Nagroda w wysokości 5 tys. zł przypadła Michałowi Draczowi za scenografię do spektaklu „Zbrodnia z premedytacją” Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu "za stworzenie przestrzeni scenicznej budującej szczególny rodzaj napięcia między aktorami a widownią".

Wyróżnienie zespołowe w wysokości 4 tys. zł przyznano Teatrowi Culitos z Buenos Aires w Argentynie "za radość grania Gombrowicza w spektaklu „Ferdydurke”.

Wyróżnienie w wysokości 3 tys. z otrzymała Anna Pijanowska za rolę Izy w spektaklu „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru Ludowego w Krakowie "akcentującej siostrzeństwo bohaterki z Iwoną i Ofelią". Takie samo wyróżnienie jury przyznało Piotrowi Kondratowi za rolę Lokaja w spektaklu „Zbrodnia z premedytacją” Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu, "która stała się spiritus movens Gombrowiczowskiego świata".

Wyróżnienie w wysokości 3 tys. powędrowało również do Mateusza Śmigasiewicza za muzykę w spektaklu „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie "budującą minimalistyczny, pełen napięcia kontrapunkt wobec przedstawienia".

Nagrodę publiczności zdobył „Trans - Atlantico” Teatru im. Ludwika Solskiego w Tarnowie.

Argentyńczycy pokażą "Iwonę, księżniczkę Burgunda"