fot. Łukasz Wójcik/UM Radom

– To święto, które od ponad dwóch stuleci przypomina nam o odwadze, mądrości i odpowiedzialności twórców pierwszej w Europie i drugiej na świecie nowoczesnej konstytucji. Konstytucja 3 Maja była odważną próbą naprawy Rzeczypospolitej – próbą nowoczesną, opartą na przekonaniu, że siła państwa bierze się z mądrości jego obywateli oraz zdolności do współpracy ponad podziałami. Choć historia nie oszczędzała naszemu narodowi trudnych doświadczeń, idea tamtej Konstytucji przetrwała jako symbol odpowiedzialności za wspólne dobro. Dzisiejsze święto to nie tylko moment refleksji nad historią, ale także okazja do dumy i wdzięczności. Do dumy z tego, kim jesteśmy jako naród i jako lokalna wspólnota. I do wdzięczności wobec tych wszystkich, którzy przez pokolenia budowali fundamenty naszej wolności i tożsamości. Niech ten dzień będzie dla nas wszystkich przypomnieniem, że przyszłość Radomia i Polski zależy od naszej odpowiedzialności, wzajemnego zaufania i gotowości do współpracy – mówił podczas uroczystości prezydent Radosław Witkowski.

Na zakończenie uroczystości został odczytany Apel Pamięci oraz złożono kwiaty na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza.

Oficjalne uroczystości poprzedził tradycyjny Bieg Konstytucji, w którym wzięło udział ponad 600 zawodników i zawodniczek. Najszybciej 5-kilometrowy dystans pokonał Radomianin Patryk Kozłowski, a wśród kobiet wygrała Anna Pawlikowska z Kielc.

Źródło: UM Radom

Zdjęcia: Łukasz Wójcik/UM Radom

fot. Anna Wróblewska/UM Radom

Organizatorzy przygotowali mnóstwo atrakcji. Uczestnicy z pewnością poczuli atmosferę XVI-wiecznej Polski.

Wydarzenie rozpoczął koncert muzyki dawnej w wykonaniu węgierskiego zespołu Szelindek. Po barwnym orszaku ulicą Rwańską, Rynek wypełnił się żywą historią – obozami grup rekonstrukcyjnych, pokazami szermierki, turecką kuchnią i warsztatami dawnych rzemiosł.

Obozowali członkowie grup rekonstrukcyjnych Sarmackie Dziedzictwo, Karabela, Persjarnia, Bujuk Han, Semper Fidelis Res Publicae i Bractwa Kurkowego. Byli przedstawiciele m.in. husarii, pospolitego ruszenia, hajduków, szlachty polskiej, lisowczyków, wojska tureckiego. W namiocie sułtańskim można było obejrzeć będzie można wystawę XVI- wiecznego uzbrojenia. Będzie też pokaz gotowania kawy i herbaty po turecku i pilawu.

Dzieci mogły bawić się na placu renesansowych gier, a dorośli wybijać pamiątkową monetę czy oglądać wystawy i inscenizacje. Całość zakończyło widowisko historyczne – ogłoszenie konstytucji Nihil novi z 1505 r.

kat

Zdjęcia: Anna Wróblewska/UM Radom

Zdjęcie ilustracyjne (fot. archiwum)

– To jedno z najważniejszych historycznych wydarzeń, które miały miejsce w naszym mieście. To ten moment w historii naszego państwa, kiedy na poważnie ugruntowuje się polski parlamentaryzm, kiedy król zrzeka się swojej kompetencji na korzyść sejmu. I to ten moment, od którego możemy liczyć takie nowoczesne, europejskie prawodawstwo w naszym państwie. Dlatego w 520. rocznicę uchwalenia konstytucji zaplanowaliśmy piknik historyczny, żeby na wesoło i sympatycznie świętować to wydarzenie – mówi wiceprezydent Łukasz Molenda.

W niedzielę, 11 maja o godz. 12.30 w kościele św. Jana rozpocznie się msza św, po której o godz. 13.30 zaplanowano półgodzinny koncert muzyki dawnej w wykonaniu zespołu Szelindek z Węgier. Muzycy zajmują się rekonstrukcją tradycyjnej muzyki ludowej Karpat, Węgier, Polski, Bałkanów i Turcji. Po koncercie około godz. 14.15 z placu fary orszak uczestników przejdzie ulicą Rwańską na Rynek, gdzie do godz. 19 trwać będzie piknik historyczny. Obozować tu będą członkowie grup rekonstrukcyjnych Sarmackie Dziedzictwo, Karabela, Persjarnia, Bujuk Han, Semper Fidelis Res Publicae i Bractwa Kurkowego. Zobaczymy więc przedstawicieli m.in. husarii, pospolitego ruszenia, hajduków, szlachty polskiej, lisowczyków, wojska tureckiego. Zaprezentują oni m.in. pokazy szermierki. W namiocie sułtańskim obejrzeć będzie można wystawę XVI- wiecznego uzbrojenia.  Będzie też pokaz gotowania kawy i herbaty po turecku i pilawu.  Czynna będzie plenerowa wystawa „Nihil novi 1505-2025”. Na stoisku  oddziału Radomskiego Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego będzie można wybić pamiątkową monetę. Na rynku będzie też plac renesansowych zabaw dla dzieci takich jak: szachy Wikingów, jenga, cornhole, wyścigi konne na makiecie, strzelnica łucznicza, a w obozie dawnych rzemiosł prowadzone będą pokazy i praktyczne zajęcia w warsztatach: papieru czerpanego, garncarskim,  powroźnika i wikliniarza.

Widzów zabawiać będzie i zapraszać do tańca zespół Szelindek. O godz. 15 w Muzeum im. Jacka Malczewskiego historyk dr Adam Duszyk opowie o czasach Jagiellonów i konstytucji Nihil novi, a o godz.  17  na Rynku odbędzie się inscenizacja historyczna - ogłoszenie postanowień Konstytucji Nihil novi.

Uchwalona 30 maja 1505 roku konstytucja stworzyła podstawy ustroju określanego przez historyków mianem demokracji szlacheckiej. Tekst konstytucji uzgodniono na zwołanym przez króla Aleksandra Jagiellończyka sejmie walnym, który obradował w Radomiu od 30 marca 1505 roku. Nazwa Nihil novi pochodzi od łacińskiego zwrotu, którym król zapewniał poddanych, że nie wprowadzi niczego nowego oraz nie zmieni obowiązujących w państwie praw bez wspólnej zgody władcy, senatorów i posłów reprezentujących szlachtę. W ten sposób sejm stał się najwyższą władzą ustawodawczą, a państwo z monarchii arystokratycznej przekształciło się w nowożytną monarchię parlamentarną.

fot. Łukasz Wójcik/UM Radom

- Obchodząc kolejną rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja z dumą przypominamy, że była ona pierwszą w Europie i drugą na świecie - po konstytucji Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Niosła ona nadzieję na przemiany, a przede wszystkim była zwiastunem naprawy państwa i ocalenia suwerenności Rzeczypospolitej. Konstytucja 3 Maja przez wieki była i na zawsze powinna pozostać dla nas wszystkich wzorem myślenia o odpowiedzialności za państwo i troski o dobro wspólne. Jej przesłanie to stojący przed każdym z nas obowiązek pilnowania wolności, o którą musimy się troszczyć każdego dnia. To jednocześnie obowiązek przestrzegania postanowień uchwalanych przez nas samych, w tym takich standardów jak wolność słowa, swobody obywatelskie czy trójpodział władzy. To fundamenty państwa wolnego, praworządnego i chroniącego obywateli przed wszelkimi ideologiami, mogącymi naruszać ludzką godność - mówiła podczas uroczystości wiceprezydent Radomia Katarzyna Kalinowska.

Oficjalne uroczystości poprzedził tradycyjny Bieg Konstytucji 3 Maja. Wzięło w nim udział prawie 400 zawodników. Trasę o długości 5 km najszybciej pokonał Mateusz Kaczor z Optimy Radom.

Źródło: UM Radom

fot. Anna Wróblewska/UM Radom

- Obchodząc kolejną rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja z dumą przypominamy, że była ona pierwszą w Europie i drugą na świecie - po konstytucji Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Polska stanęła w awangardzie państw najbardziej postępowych i demokratycznych. Składamy wyrazy należnego hołdu jej twórcom, reformatorom Rzeczypospolitej oraz wszystkim tym, którzy na przestrzeni dziejów stawali w obronie wartości w niej zawartych i wcielali w życie jej przesłanie. Jednocześnie warto, aby dzisiaj, tej wspólnej, patriotycznej radości z osiągnięć naszych przodków, towarzyszyła nam także refleksja nad współczesnością. Nad przestrzeganiem postanowień uchwalanych przez nas samych. Tego wymaga od nas wszystkich odpowiedzialność za państwo i troska o dobro wspólne - mówiła podczas uroczystości wiceprezydent Katarzyna Kalinowska.

Uroczystości odbędą się na pl. Konstytucji

Program uroczystości:

godz. 11.40 - plac Corazziego: zbiórka uczestników - władz miasta, przedstawicieli wojska, asysty honorowej, pododdziałów służb mundurowych, grup rekonstrukcyjnych, pocztów sztandarowych, orkiestry wojskowej, stowarzyszeń kombatanckich, szkół i zaproszonych gości;

godz. 11.50 - przemarsz do kościoła garnizonowego przy placu Konstytucji 3 Maja;

godz. 12 - msza święta polowa;

godz. 13 - plac Konstytucji 3 Maja: złożenie meldunku dowódcy Garnizonu Radom, wciągnięcie flagi i odegranie hymnu państwowego, wystąpienia okolicznościowe, Apel Pamięci, salwa honorowa, złożenie kwiatów na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza, musztra paradna w wykonaniu Orkiestry Wojskowej w Radomiu i defilada.

Sędziowie odsunięci od orzekania: Igor Tyleya i Paweł Juszczyszyn

Radomianie zainteresowani problematyką projektu przyszli na plac Konstytucji, a właściwie pod fontanny. Prof. Adam Bodnar wyjaśniał, dlaczego stowarzyszenia prawnicze, a także organizacje społeczne, takie jak np. Radomianie dla Demokracji podjęły się takiej inicjatywy. - Sądzę, ze Radom jest najlepszym miastem szczególnie ważnym z punktu widzenia dyskusji o konstytucji. Data 4 czerwca też jest oczywiście ważna i nie muszę tutaj nikogo przekonywać, dlaczego: z punktu widzenia naszej historii odzyskiwania wolności, tego co się zdarzyło 32 lata temu - mówił rzecznik praw obywatelskich. Nawiązał do preambuły konstytucji, w której znajdują się słowa: "pomni gorzkich doświadczeń z czasów, kiedy prawa człowieka były w naszej ojczyźnie łamane". I następnie są słowa, że dlatego ustanawiamy te konstytucję, porządek demokratyczny i tworzymy mechanizmy działania różnych instytucji. I to są te słowa, o których nie powinniśmy zapominać, zwłaszcza tutaj w Radomiu. Bo tutaj właśnie doświadczyliśmy tych gorzkich czasów, kiedy prawa człowieka były łamane - przekonywał prof. Bodnar. Przypomniał, że to od Radomia rozpoczęła się inicjatywa Komitetu Obrony Robotników, później był ruch Solidarności i wybory w 1989 roku. Podkreślał, że po to mamy wolne sądy, instytucję RPO, by te gorzkie czasy nie wróciły.

Sędzia Igor Tuleya ze Stowarzyszenia Sędziów Iustitia, który decyzją Izby Dyscyplinarnej został odsunięty od orzekania tłumaczył, dlaczego tak istotny jest trójpodział władzy. -  Z samej preambuły naszej konstytucji wynika, że władze powinny ze sobą współdziałać. Czy dzisiaj te władze współdziałają? Niestety, pozycja władzy sądowniczej jest dużo słabsza, niż władzy ustawodawczej, czy wykonawczej. A zadaniem władzy sądowniczej jest kontrola dwóch pozostałych władz, kontrolowanie, czy te władze przestrzegają nie tylko zapisy konstytucyjne, ale też prawo - podkreślał sędzia Tuleya.

Ponad rok, z podobnych powodów jak Igor Tuleya nie orzeka sędzia Paweł Juszczyszyn. - Ale walczę, od działań obronnych przeszedłem do działań zaczepnych - żartował sędzia, za co zebrał ogromne brawa. Dziękował "odważnym, niezależnym sędziom" z Bydgoszczy, którzy uznali, że powinien wrócić na sale sądową i sędziom z Sądu Okręgowego w Olsztynie, którzy stwierdzili, że jest duże prawdopodobieństwo, ze Izba Dyscyplinarna nie jest sądem. - Że zmiany, które dokonują się w sądownictwie nie są zgodne z konstytucją. Nie są to zmiany praworządne, ani zwiększające gwarancje poszanowania prawa i wolności obywateli, a wręcz odwrotnie - podkreślał sędzia Juszczyszyn. Dodał, że obecna władza wybiera sobie, które wyroki uznawać, a które nie. - Dlatego nie wróciłem do orzekania, mimo że takie natychmiastowe nakazanie dopuszczenia mnie do służby wydał Sąd Rejonowy w Bydgoszczy i mimo, że Sąd Okręgowy w Olsztynie wstrzymuje wykonalność i skuteczność uchwały Izby Dyscyplinarnej - przypomniał sędzia. Dodał, ze Tour de Konstytucja daje możliwość  rozmowy z obywatelami o prawach zapisanych w konstytucji. - Bo jeśli miałby ona być zamknięta tylko okładkach, jeśli konstytucji nie będziemy mieli w sercach, w głowach, jeśli nie będziemy stosować tego prawa, domagać się od władz, by te prawa były przestrzegane, to ona po prostu nie będzie działać. A wtedy - tak jakby jej nie było. Wówczas władze będą mogły z nami zrobić praktycznie wszystko. A chodzi o to, żebyśmy mieli wolność i demokrację - stwierdził Paweł Juszczyszyn.

Tour de Konstytucja. PL odwiedzi w najbliższym czasie ponad 130 miast w całej Polsce.

bdb

W rocznicę wstąpienia Polski do UE orkiestry dęte zadmą w trąby