Kupisz – Mój Radom

Pierwszy tom „Dziejów Radomia” już jest. „Miasto zasługuje na taką monografię”

redakcja — Tue, 10 Oct 2023 09:45:12 +0000

fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego Radom

Wczoraj w Kamienicy Deskurów odbyła się promocja tomu z udziałem aurów i licznej publiczności. Prof. Kupisz i dr Trzeciecki opowiedzieli o pracy nad pierwszą częścią "Dziejów".

- Monografia historii Radomia to doskonały materiał pozwalający na poznanie bogatej historii naszego miasta. Dowiadujemy się jakimi zajęciami parali się nasi przodkowie, jak funkcjonował samorząd miasta, oświata, jakie ważne wydarzenia polityczne miały miejsce w naszym mieście. Słowem, otrzymaliśmy pierwsze, pełne kompendium wiedzy o Radomiu, za które serdecznie dziękuję jego twórcom - mówił prezydent Radosław Witkowski.

- To efekt współpracy miasta i samorządu województwa mazowieckiego. Wydania monografii podjęły się wspólnie: Resursa Obywatelska i Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu - przypomniał wicemarszałek, Rafał Rajkowski. Podkreślił, że Radom to miasto wyjątkowe, cieszące się bogatą historią i kulturą. - Nasze miasto zasługuje na profesjonalną monografię historyczną - zapewniał.

Miasto Kazimierza Wielkiego

– Radom to miasto Kazimierza Wielkiego, Kazimierza Jagiellończyka, konstytucji Nihil Novi, Trybunału Skarbowego Koronnego, Republiki Radomskiej, Czerwca 76… Można tak wymieniać jeszcze długo. Cieszę się, że dzięki współpracy samorządów ten projekt się materializuje – podkreślał wiceprezydent Radomia Mateusz Tyczyński.

- W 2023 r. planowane jest wydanie dwóch tomów. Pierwsze 100 egzemplarzy będzie edycją limitowaną, numerowaną wydaną specjalnie z okazji 100-lecia Muzeum im. Jacka Malczewskiego. Tomy trzeci i czwarty powstaną do roku 2026, po zakończeniu kompleksowych badań; tom drugi - obejmie lata 1795–1915/1918, trzeci - 1915/1918–1945, a czwarty - 1945–2022.

Pierwszy tom Dziejów Radomia" można kupić w kasie muzeum w cenie 60 zł.

kat, bdb

Radomski samorząd ma 100 lat. Spotkanie dawnych i obecnych radnych, promocja albumu

redakcja — Thu, 08 Dec 2016 10:33:50 +0000

To już kolejne wydawnictwo zainicjowane i przygotowane przez radomską radę miejską i jej przewodniczącego Dariusza Wójcika. Nosi tytuł "Od rajców do radnych. Samorząd Radomia na przestrzeni wieków" i stanowi kompendium wiedzy o tym, jak powstawał i rozwijał się samorząd lokalny w naszym mieście. I choć mówimy, że narodził się 100 lat temu, to autorzy książki sięgają nawet okresu średniowiecza; znajdujemy w nim nawet nazwiska radomskich radnych końca XVI po schyłek XVII wieku.- Za czasów Kazimierza Wielkiego radnych nazywano rajcami, którzy spośród siebie wyłaniali burmistrza. Dopiero około XVII wieku słowo "rajca" zostało zastąpione stopniowo określeniem "radny". Myślę, że warto zatrzymać się w tych odległych czasach, uzmysłowić sobie, gdzie znajdował się najstarszy radomski ratusz, gdzie obradowali rajcy, uświadomić sobie, ze rada miała także uprawnienia sądu, łącznie z prawem skazywania na karę śmierci - wyjaśnia Dariusz Kupisz. Historycy przybliżają również działalność radomskiego magistratu (takie nazewnictwo wówczas obowiązywało) w czasie zaborów i oczywiście po odzyskaniu przez Polskę niepodległości.- Staraliśmy się pokazać pewną ciągłość, bo choć zmieniały się uwarunkowania, zawsze w radach zasiadali ludzie, których możemy nazwać reprezentantami mieszkańców - podkreślał Sebastian Piątkowski. Nie ukrywał radości, że spotkał bohaterów swojej książki. - Historykowi raczej się nie to nie zdarza - zaznaczył. W albumie znajdziemy liczne fotografie, skany dokumentów, a w części końcowej noty o honorowych obywatelach Radomia. - Rozwój miasta to ciągły proces. Cały czas coś trzeba zmieniać, ulepszać. Kolejne osoby, które przyjdą po nas też będą musiały to robić. W ten sposób każdy radny może dołożyć swoją cegiełkę - mówił do zebranych przewodniczący rady miejskiej Dariusz Wójcik. Z kolei prezydent Radosław Witkowski zwrócił uwagę, że lektura książki dostarcza wielu informacji na temat podejmowanych na przestrzeni wielu lat decyzjach i przekonać się, czym one skutkowały w przyszłości. - Wśród nich były decyzje bardzo dobre, ale też nie zawsze udane. Z tych dobrych warto czerpać inspirację do kolejnych działań, a z tych złych, wyciągnąć wnioski i w przyszłości tych błędów nie popełniać - mówił prezydent. Samorządowcem z bardzo długim stażem jest Ryszard Fałek - były prezydent i wiceprezydent Radomia, były i obecny radny. - Proszę sobie wyobrazić, że w pierwszej kadencji po 1989 roku to nie prezydent podejmował wszystkie decyzje, ale radni. Mieszkańcy pisali skargi, komisje rady wydawały swoje opinie i rada decydowała, co ma zrobić. Nie było zatem tego rozdziału organów uchwałodawczych i wykonawczych, tylko to my, radni decydowaliśmy, jak w danej kwestii ma postąpić prezydent - wspominał samorządowiec. Przyznał, że czuł "piętno historii", gdy trzeba było decydować np. o usunięciu z pl. Jagiellońskiego pomnika żołnierzy Armii Czerwonej. Bożena Dobrzyńska

Cenne znalezisko na plebanii fary. To dokumenty od XVI do XIX wieku

redakcja — Mon, 21 Mar 2016 11:48:14 +0000

Prof. Kupisz: To bardzo cenne dokumenty

Tomiszcze liczące ponad 500 kart odnalazł podczas porządków na plebanii proboszcz fary. - Między dokumentami wartościowymi i mało wartościowymi znajdowała się właśnie ta księga. Ponieważ tytuł jest jednoznaczny, więc przeniosłem ją w miejsce, gdzie nie była dostępna dla wszystkich. Trochę ją też podsuszyliśmy i przekazaliśmy do zbadania prof. Kupiszowi - opowiada proboszcz parafii św. Jana ks. Mirosław Nowak. Księga powstała dokładnie ponad 100 lat temu. - W 1916 roku zgodnie z adnotacją na obwolucie "Dokumenty stare tyczące się kościoła farnego w Radomiu zebrałem i oprawić kazałem, by nie zaginęły. Radom 5 kwietnia 116 roku" ks. prałat Górski, proboszcz parafii fary zebrał wszystkie akta, które wtedy znajdowały się luzem na plebanii i oprawił, by zachować je dla potomności - opowiada prof. Kupisz. Podkreśla: "chwała mu za to". - Bo gdyby dokumenty nadal pozostawały jako luźne karty, z pewnością większość z nich by zaginęła - zaznacza. Księga zawiera oryginały i kopie dokumentów od wieku XVI po lata 60. wieku XIX. - Dotyczą one głównie radomskiej fary, ale także kościoła św. Wacława w starym Radomiu i przede wszystkim historii miasta. Bo to była przecież główna parafia miejska. Wśród tych dokumentów znajdujemy przywileje królewskie wystawione dla radomskich kościołów i dla mieszczan. Znajdujemy fragmenty wizytacji biskupich z XVII, XVIII wieku i szereg dokumentów procesowych, które zostały wytworzone w radomskim ratuszu: tu możemy znaleźć nazwiska rajców, burmistrzów i zwykłych mieszczan, ale także dokumenty, które zostały wytworzone na radomskim zamku. Jest tu m.in. testament jednego z radomskich mieszczan z 1682 roku, który zapisując pewne sumy na rzecz fary, prosił aby go pochować przed drzwiami tegoż kościoła - wylicza historyk, podkreślając że to miejsce pochówku było honorowe. Wśród najcenniejszych dokumentów są: kopia przywileju Kazimierza Wielkiego z 1357 roku nadawanemu jednemu z mieszczan łąkę we wsi Dzierzków, oryginalny, najstarszy inwentarz biblioteki fary z 1598 roku; są tam spisani autorzy wszystkich ksiąg według ich formatów, w tym jest kilka dzieł Erazma z Rotterdamu. - Na podstawie tego spisu możemy się dowiedzieć z czego korzystali uczniowie radomskiej szkoły parafialnej, jedynej ówczesnej placówki oświatowej. Są więc też inwentarze podręczników do łaciny, do retoryki, gramatyki - wymienia prof. Kupisz zaznaczając, że same księgi się nie zachowały. Kolejna grupa akt to są przywileje królewskie, najczęściej znane w odpisach z ksiąg grodzkich od końca XVI wieku po wiek XVIII. - Dość ciekawy jest dokument z czasów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, wystawiony dla proboszcza przez kancelarię referendalii koronnej z oryginalnym podpisem Stanisława Małachowskiego marszałka Sejmu Czteroletniego, jednego ze współtwórców Konstytucji 3 Maja. Jest też interesujący materiał ilustracyjny w postaci planów gruntowych należących do fary z wieku XIX i dość ciekawy, niezrealizowany plan przebudowy naroża pierzei placu farnego, tego miejsca, gdzie dzisiaj znajduje się czerwony budynek - mieszkanie wikariuszy. W 1848 roku planowano wystawienia tam dość długiego budynku z ciekawymi arkadami, który miał mieścić mieszkania dla organisty i wikariuszy i pomieszczenia gospodarcze - opowiada prof. Dariusz Kupisz. Jego zdaniem to dokumenty bardzo cenne dla historii Radomia. - Cenniejsze tym bardziej, że niewiele dokumentów z czasów staropolskich zachowało się do XX, XXI wieku. Z pewnością wzbogacą wiedze i o radomskich parafiach, ale także przede wszystkim o historii Radomia - uważa profesor. Kanclerz kurii biskupiej ks. Edward Poniewierski zapowiedział, że zwróci się do Miejskiej Bibliotek Publicznej z prośba o digitalizację dokumentów. Bożena Dobrzyńska