fot. Ministerstwo Klimatu i Środowiska

"Lasy Państwowe zarządzają wyjątkowym dziedzictwem przyrodniczym Polski, które wymaga szczególnej pielęgnacji i nadzoru, tym bardziej w dobie zmian klimatu i coraz trudniejszych wyzwań, które stoją przed nami" - czytamy we wpisie szefowej resortu.

Jak podkreśla minister, powołała Adama Wasiaka, "doceniając dorobek i doświadczenie zawodowe". Nowy dyrektor Lasów Państwowych ukończył studia na Wydziale Leśnym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, a także studia podyplomowe na Uniwersytecie Warszawskim i kurs MBA w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Ma też dyplom Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Adam Wasiak kierował od 2024 r. do wczoraj Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych w Radomiu. Był to powrót na stanowisko, które sprawował wcześniej. Nie po raz pierwszy będzie też dyrektorem generalnym - ten urząd piastował już w latach 2012-2015. W okresie 2017-2024 pełnił z kolei funkcję zastępcy dyrektora Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. 

Wczoraj  minister Henning-Kloska odwołała ze stanowiska dotychczasowego dyrektora LP Witolda Kossa.

kat, bdb

Wycinka (fot. Rozgłośnik Społeczny)

O problemie napisał Rozgłośnik Społeczny. "Las Kapturski, położony w granicach Radomia, został zdegradowany do roli surowcowego zaplecza. Nie pełni już funkcji rekreacyjnej ani przyrodniczej – lokalne Lasy Państwowe uznały, że ważniejsze od ekosystemu i mieszkańców jest drewno i zyski z jego sprzedaży" - czytamy w poście na Facebooku. I dalej: "Gigantyczne maszyny, zostawiające głębokie koleiny, tną drzewa do gołej ziemi. Zamiast naturalnej różnorodności sadzi się rzędy chudych sadzonek – monokultury, które nie odbudują lasu. To nie regeneracja, lecz przekształcenie lasu w przemysłową plantację, gdzie utracony został autentyczny charakter przyrody".

Cmentarne układy

Według społeczników: "podział terenu na ogrodzone kwatery przypomina cmentarne układy, w których każdy sektor jawi się jak wyznaczone miejsce spoczynku dawnej zieleni. Głazy ustawione niczym nagrobki, z datami kolejnych „świąt lasu” (19.., do 2024), stanowią groteskowy pomnik zniszczeń, maskując brutalność wycinek propagandowymi manipulacjami.

Na terenie wycinek ustawiono głazy i tablice z datami i sloganami „obchodów święta lasu” . To próba przykrycia dewastacji pustymi rytuałami. Ogrodzone kwatery… las zamieniono w coś, co coraz bardziej przypomina cmentarz".

Nie ma zwierząt, nie słychać ptaków

"Jedyne stare drzewo, które przetrwało niemal samotnie, to „dąb wolności”, ocalony dzięki mieszkańcom, którym udało się wymusić uznanie go za pomnik przyrody. Wokół dębu - puste pole, ślady po harwesterach i młode drzewa, które nigdy nie osiągną wieku tych, które wycięto.

Nie ma zwierząt, nie słychać ptaków. Są metalowe siatki ogrodzeń. Monokulturowe plantacje to dewastacja natury. Przyroda nie przetrwa pod władzą tych, którzy kochają martwe deski bardziej niż żywe drzewa. Las Kapturski został zamieniony w źródło drewna i miejsce propagandowych przedstawień. To epitafium nie tylko wyraża żal po utraconym lesie. Upamiętnia cynizm, krótkowzroczność i chciwość. To również jest ostrzeżenie – zyski gospodarcze nie usprawiedliwiają niszczenia przyrody. Propaganda, fasadowe rytuały i sztucznie narzucony porządek nie przywrócą życia temu, co zostało zniszczone. Tylko systemowa zmiana i prawdziwy szacunek do natury mogą powstrzymać kolejne tragedie" - czytamy na profilu Rozgłośnika Społecznego.

Zgodnie z przepisami prawa

Z Radomskiej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu otrzymaliśmy bardzo obszerną odpowiedź na nasze pytania o skalę wycinki w Lesie Kapturskim.

- Wszystkie prace w Nadleśnictwie Radom, w tym w Lesie Kapturskim są realizowane zgodnie z przepisami prawa oraz zapisami obowiązującego Planu Urządzenia Lasu zatwierdzonego przez ministra środowiska dostępnego wraz z programem ochrony przyrody na BIP Nadleśnictwa Radom. Plan był poddany konsultacjom społecznym i strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko. Gospodarka leśna prowadzona jest w zrównoważony sposób, spełnia także wymogi certyfikacji gospodarki leśnej w systemie PEFC (Programme for Endorsement of Forest Certification). Potwierdza on, że drewno i produkty drzewne pochodzą z lasów, w których prowadzone jest trwałe i zrównoważone zagospodarowanie - wyjaśnia Edyta Nowicka, rzeczniczka RDPL w Radomiu.

Przebudowa drzewostanów

Z odpowiedzi na nasze pytania dowiadujemy się, że na obszarze Lasu Kapturskiego prowadzona jest przebudowa drzewostanów sosnowych na drzewostany liściaste, co w praktyce oznacza stopniową wymianę sosny na dęby, buki, jodły czy graby. - Ponieważ gatunki te nie występują naturalnie w takim zakresie jak mogłyby rosnąć na obszarze Lasu Kapturskiego są stopniowo wprowadzone sztucznie (czyli sadzone) na niewielkich fragmentach lasu zwanych przez leśników gniazdami. Dęby wprowadzane są w miejsce wyciętych sosen, natomiast buki czy jodły sadzone są „w cieniu” pozostawionych pojedynczo sosen, stanowiących ich osłonę w pierwszych kilkunastu latach życia. Oczywiście wytypowane fragmenty lasu pozostaną nienaruszone, bez żadnej ingerencji. Pozostawiane są również drzewa o szczególnym i nietypowym pokroju, drzewa z dziuplami, gatunki miododajne i owocowe oraz drzewa z gniazdami ptaków czy też stanowiska roślin chronionych - zapewnia Adam Sosnowski, zastępca nadleśniczego w Nadleśnictwie Radom. 

Ogółem w roku 2024 na obszarze Lasu Kapturskiego posadzono 2380 dębów i 1890 buków. W roku 2025 planujemy posadzić 4550 buków i 4550 dębów.

Strefa przejściowa

Ostatnie cięcia przygotowujące powierzchnie do wprowadzenia dębu i buka wykonano w roku 2024 w pododdziale Leśnictwa Janiszew, gdzie pozyskano 418 m sześc. drewna. - Nadleśnictwo ogranicza prace związane z użytkowaniem lasu i modyfikuje je ze względu na znaczenie tego lasu dla społeczeństwa. W drzewostanie przylegającym do ul. Janiszewskiej pozostawiona została strefa przejściowa, z której zostały usunięte drzewa mogące stwarzać zagrożenie dla uczestników ruchu. Ponadto z uwagi na pozostawioną strefę przejściową, gniazda wycięte pod wprowadzenie sadzonek dębu, zostały przesunięte w głąb drzewostanu i zmniejszone na rzecz wprowadzanego pod okap sosny buka. Dęby i buki zostaną posadzone wiosną bieżącego roku - tłumaczy nadleśniczy. Dodaję, że zabieg ten umożliwia urozmaicenie istniejącego składu gatunkowego drzewostanu, co korzystnie wpłynie na stan siedliskowy lasu i jego funkcje klimatyczne. - Uwzględniając potrzeby społeczne podjęta została decyzja o zmianie w nowym Planie Urządzania Lasu charakteru prac odnowieniowych w tym kompleksie leśnym na inny rodzaj, jeszcze bliższy naturze - na tzw. rębnię IVd. Jest to rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona, która umożliwia zachowanie trwałości lasu przy minimalnej ingerencji w jego strukturę - zaznacza Sosnowski.

W tym roku cięcia pielęgnacyjne?

Rzeczniczka RDPL wyjasnia, że w bieżącym roku na terenie Lasu Kapturskiego prowadzone są cięcia pielęgnacyjne w 70-80-letnich drzewostanach sosnowych w ramach wykonywanej trzebieży późnej pozytywnej (TPP). Prowadzone zabiegi mają na celu poprawę struktury drzewostanu, polepszenie warunków wzrostu drzew dorodnych oraz wyprzedzenie procesu naturalnego wydzielania się drzew (obumierania drzew o słabszej pozycji biosocjalnej w drzewostanie, zaatakowanych przez organizmy dla nich szkodliwe). Prace do dziś obejmowały łącznie 12,60 ha, średnia intensywność cięć wyniosła 42,5 m3/ha, co wynosi kilkanaście procent zasobności (objętość drewna znajdującego się w drzewostanie wyrażona w m sześc. w przeliczeniu na powierzchnię 1 ha) drzewostanu objętego cięciami.

Nowicka zwraca uwagę, że np. na 1 ha sadzi się 10 000 sztuk sadzonek sosny, z których do wieku drzewostanu dojrzałego dorasta ok. 300 - 500 szt. Na każdym etapie wzrostu drzewa konkurują ze sobą o światło, wodę i składniki pokarmowe, a cięcia pielęgnacyjne wspierają naturalne procesy i umożliwiają prawidłowy rozwój pozostających na powierzchni drzew. Działanie takie umożliwia jednocześnie pielęgnowanie drzewostanu i pozyskiwanie surowca drzewnego, ze sprzedaży którego finansowane są działania Lasów Państwowych, w sferze różnych funkcji lasu, zarówno gospodarczej, jak i ochronnej (ochrona przyrody, sprzątanie lasu itp.), czy społecznej - w sferze edukacji przyrodniczej, rekreacji i turystyki.

Czy wśród wyciętych drzew znajdowały się wieloletnie, zdrowe okazy?

Powyższe pytanie również zadaliśmy RDPL w Radomiu. - Wszystkie rodzaje cięć, jakie były lub są prowadzone w Lesie Kapturskim mają zasadniczo dwa główne cele. Pierwszym jest ukształtowanie właściwej struktury lasu. Drugim, doprowadzenie do składu gatunkowego zgodnego z siedliskiem leśnym. Należy podkreślić, że obecny wygląd tego kompleksu leśnego jest wynikiem posadzenia tutaj w przeszłości niektórych gatunków, bez wzięcia pod uwagę właściwości siedliska. Takim gatunkiem jest np. sosna pospolita, którą sadzono w latach powojennych w innym ustroju gospodarczym, często na zbyt żyznych dla niej siedliskach - objaśnia Jacek Koba z RDLP w Radomiu. Podkreśla, że właściwa struktura lasu jest kształtowana w drodze tzw. cięć pielęgnacyjnych, w ramach których wycina się pojedyncze drzewa w wieku maksymalnie do około 80 lat. Zasadniczo usuwane są drzewa o słabej kondycji zdrowotnej, lub takie które stanowią barierę dla rozwoju młodego pokolenia lasu.

- Ostateczne kształtowanie właściwej struktury gatunkowej odbywa się natomiast w procesie prowadzenia rębni, czyli zabiegów polegających na jednorazowym lub stopniowym usunięciu starego drzewostanu i wprowadzeniu młodego pokolenia lasu lub odsłonięciu naturalnego odnowienia. Wiek drzewostanu, w którym podlega on rębni wynosi z reguły około 100 lat - wyjaśnia Jacek Koba. Dodaje, że na terenie Lasu Kapturskiego prowadzone są także cięcia pojedynczych drzew uszkodzonych lub osłabionych ze względu na potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa licznym osobom odwiedzającym ten teren.

- Leśnicy są otwarci na współpracę i wyjaśnianie społeczeństwu zasad zrównoważonego gospodarowania - przekonuje rzeczniczka RDPL w Radomiu.

Bożena Dobrzyńska

Zdjęcia: Rozgłośnik Społeczny

- Jelenie pozbywają się poroża właśnie na przełomie lutego i marca. To gratka dla poszukiwaczy. Wielu zbiera je do własnych kolekcji, niektórzy na sprzedaż. Cena zaczyna się od kilkudziesięciu złotych za kilogram, a za największe okazy płaci się dwu-, trzykrotnie więcej. Z poroży wytwarza się oryginalne przedmioty użytkowe i galanterię - wyjaśnia Edyta Nowicka z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu. Ale - jak podkreśla - niektórzy w pogoni za znaleziskami zachowuje się nieodpowiedzialnie. - Celowo tropiąc chmary jeleni, zmuszają je do ciągłego przemieszczania się. Gruba pokrywa śnieżna, mróz i bardzo ograniczony dostęp do pożywienia to wystarczająco duże trudności dla zwierząt. Zmuszanie ich do ucieczki w takich warunkach, przepędzanie z bezpiecznych i zasobnych w karmę ostoi zakrawa na okrucieństwo - podkreśla Nowicka.

Zdarzają się przypadki, gdy jelenie wypłaszane są petardami, a chciwy zbieracz „tropi” je quadem. Najprawdopodobniej taka właśnie była przyczyna tragedii w okolicach Ińska w zachodniopomorskim. Wypłoszona chmara przeszło 30 jeleni weszła na zamarznięte jezioro. Lód nie wytrzymał i mimo ofiarnej akcji strażaków 18 zwierząt utonęło.

Akcja o kryptonimie „Wieniec” (tak określa się poroże jelenia) będzie miała charakter ogólnopolski. Weźmie w niej udział ok. tysiąc strażników leśnych. - Będą patrolować szczególnie te okolice, skąd pochodzą doniesienia o nieprawidłowym zachowaniu zbieraczy poroży. Chodzi o egzekwowanie zachowań zgodnych z przepisami. O wsparcie będzie proszona Państwowa Straż Łowiecka i policja - wymienia Edyta Nowicka.

Celem nieetycznych zbieraczy są przede wszystkim jelenie. Ich krajowa populacja od kilku lat przekracza 200 tys. osobników i jest być może najliczniejsza w historii. Samce posiadają okazałe poroże – jedna tyka może ważyć nawet 5 kg. W trudnych, zimowych warunkach, zwierzęta gromadzą się w duże stada. Tropienie takich chmar na śniegu zwiększa szanse znalezienia zrzutów. Jednak ciągłe nękanie takich stad nie tylko osłabia i stwarza zagrożenie dla zwierząt. To również potencjalne zagrożenie dla kierowców. Nietrudno o wypadek, gdy na śliską drogę wypadają zwierzęta, spłoszone przez zbieraczy poroży.

Konkurs skoków

Co to jest poroże?

Poroże to twardy, kostny twór, który noszą samce krajowych jeleniowatych. Ma rolę reprezentacyjną – pozwala demonstrować siłę i możliwości reprodukcyjne. Bywa orężem do walki z rywalami. Po okresie godów w zasadzie przestaje być potrzebne i jest zrzucane. Pozbywanie się poroża i jego odrastanie to coroczny proces.

Zbiór zrzutów jest legalny, o ile znaleziono je na terenie lasu gospodarczego, a nie w parku narodowym czy rezerwacie przyrody. Poszukiwacze nie powinni także naruszać zakazów wstępu obowiązujących w lasach. M.in. nie powinni zapuszczać się w młodniki do 4 m wysokości.

Fot., wideo Lasy Państwowe

Głównym założeniem wystawy jest zaprezentowanie dokonań legendarnego przyrodnika, który związany był z Kresami i Radomiem. Leopold Pac-Pomarnacki to radomski przyrodnik, leśnik, ornitolog i myśliwy. Urodził się w 1907 roku na Litwie, był pracownikiem Lasów Państwowych w Radomiu, Sybirakiem, pisarzem, żołnierzem Armii Andersa i uczestnikiem walk o Monte Cassino. Pierwsze lata życia spędził w Wilnie, gdzie uczęszczał do szkół razem z Czesławem Miłoszem. Pisał i publikował książki i artykuły o tematyce przyrodniczej. W 1937 roku przeprowadził się do Radomia i podjął pracę w Lasach Państwowych. Uczestniczył w walkach w czasie II wojny światowej, był internowany oraz zesłany do pracy w kopalni w Workucie, aby wkrótce dołączyć do Armii Andersa. Po okresie wojennym powrócił do Radomia, aby dalej pracować i realizować się, jako leśnik, przyrodnik i publicysta.

Bogate zbiory w muzeum

- Radomskie muzeum posiada bogate zbiory dotyczące Pac-Pomarnackiego, w tym dokumenty osobiste, także z czasów tułaczki wojennej, pamiątki i dokumenty rodzinne, dokumenty służbowe, bogatą korespondencję prywatną i dotyczącą wydawnictw, niezwykle cenne rękopisy, w tym zeszyty, notatki, i unikalne atlasy ptaków i jaj. W zasobach "Malczewskiego" są też maszynopisy, czasopisma, książki i inne wydawnictwa oraz również unikalny zbiór fotografii przyrodniczych i rodzinnych wykonanych przez L. Pac-Pomarnackiego - wymienia Edyta Nowicka z RDPL w Radomiu.

W grudniu 20 roku materiały ekspozycyjne, w tym opracowane plansze i elementy scenografii trafiły do muzeum. Trwa też pozyskiwanie elementów dotyczących przyrody i o charakterze historycznym na potrzeby scenografii od innych instytucji i organizacji z różnych części kraju. Zostaną one zaprezentowane podczas wiosennego oficjalnego otwarcia wystawy.

Eksponaty w dębie

W centralnej części ekspozycji będzie znajdowała się specjalnie przygotowana konstrukcja w formie pnia potężnego dębu, w którym zaprezentowane zostaną zbiory oologiczne (jaj ptasich) Leopolda Pac-Pomarnackiego. - Motyw drzewa symbolizuje równocześnie początek pasji kolekcjonerskiej Pomarnackiego rozpoczętej poprzez zbiór jaj wróbla spośród resztek bocianiego gniazda zrzuconego z drzewa po burzy. Symbolika ta jest szersza dotyczy bowiem całokształtu zainteresowań przyrodniczych i związanej z nimi kariery zawodowej, sięgających korzeniami do wczesnych lat życia bohatera - wyjaśnia Nowicka.

Na planszach będzie zaprezentowane kalendarium wydarzeń z życia bohatera od dziedzictwa, młodości, po czas wojny, walki, tułaczki (ciekawostka to elementy ekwipunku żołnierskiego armii Andersa) do czasów realizacji swojej pasji kolekcjonerskiej, pisarskiej związanej z życiem i działalnością na ziemi radomskiej.

Zwiedzającym będzie towarzyszył w tle, odtwarzany w pętli wywiad z Leopoldem Pac-Pomarnackim z roku 1988, w którym opowiada on o swoich wojennych kolejach losu.

W planach jest też opracowanie wirtualne przedsięwzięcia w oparciu o materiały przygotowane na wystawę, a także w oparciu o publikację wydaną przez RDLP w Radomiu w 2015 roku autorstwa Piotra Kacprzaka pt. „Leopold Pac-Pomarnacki – ptasznik i nemrod z Kresów i Radomia”.

kat

Fot. RDPL Radom

Statuetki kupiła Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu