Laureat nagrody za całokształt działalności (fot. Łukasz Wójcik/UM Radom)

Uroczysta gala wręczenia nagród odbyła się w środowy wieczór w Teatrze Powszechnych im. Jana Kochanowskiego poznaliśmy laureatów.

Dla kogo nagroda?

- Radomska Nagroda Kulturalna to wyraz uznania dla wysiłku, który często pozostaje niewidoczny – dla godzin prób, przygotowań, organizacji wydarzeń, dla odwagi w podejmowaniu nowych wyzwań i dla wiary w sens tworzenia. W tym roku wpłynęły 62 wnioski, obejmujące 46 osób, instytucji i wydarzeń. To pokazuje, jak bogate, różnorodne i żywe jest życie kulturalne Radomia. Kultura jest sercem miasta. To ona buduje naszą tożsamość, wzmacnia wspólnotę, uczy wrażliwości i otwartości. Dzięki niej Radom jest miejscem, w którym chce się żyć, rozwijać i wracać. To właśnie artyści, animatorzy, menadżerowie i organizatorzy sprawiają, że nasze miasto tętni twórczą energią – mówiła podczas gali wiceprezydent Radomia Marta Michalska-Wilk.

Laureaci Radomskiej Nagrody Kulturalnej

Realizator Kultury Roku 2025

Krzysztof Dymek – od lat związany z Miejskim Ośrodkiem kultury „Amfiteatr”  jako elektryk i realizator techniczny, w 2025 roku odpowiadał za zapewnienie zasilania, obsługę techniczną i bezpieczeństwo realizacji dziesiątek wydarzeń o bardzo zróżnicowanej skali – od kameralnych koncertów w budynkach „Amfiteatr”, po duże imprezy w przestrzeni miejskiej

Mariusz Wiązowski– muzyk i pracownik Domu Kultury „Borki”. W 2025 roku realizował dźwięk podczas licznych wydarzeń plenerowych, w tym podczas trzydniowego Jarmarku Świątecznego, ale również podczas wydarzeń w Zespole Szkół Muzycznych, w Radomskim Centrum Sportu czy Centrum Organizacji Pozarządowych. Jednocześnie prowadził warsztaty dla młodzieży z zakresu realizacji dźwięku oraz gry na gitarze.

Animator Kultury Roku 2025

Jarosław Basaj -ten radomski nauczyciel, edukator filmowy i społecznik w 2025 roku realizował trzy duże projekty edukacyjno-integracyjne Budżetu Obywatelskiego: „Cyberbezpieczny Filmowy Radom”, „Młodzieżowy Filmowy Radom” i „Międzypokoleniowy Filmowy Radom”.

Paweł Puton – kierownik Działu Projektów Kulturalnych Ośrodka Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska”. W 2025 roku organizował m.in. cykl spacerów historycznych po Radomiu, cykliczne Retrospotkania, Regionalne Zloty Kolekcjonerskie, pierwszy w Resursie Zlot Rękodzielników. Był też współorganizatorem wystawy „Ucho na świat z Radomia”, poświęconej radomskiej fabryce telefonów.

Menadżer Kultury Roku 2025

Łukasz Rudecki – dyrektor artystyczny Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia, w 2025 roku realizował szereg działań potwierdzających pozycję „Elektrowni” jako jednego z najważniejszych ośrodków sztuki współczesnej w Polsce. Były to m.in. wystawa południowokoreańskiej artystki Si On, projekty partnerskie z innymi ośrodkami w kraju oraz współpraca z Fundacją Promocji Twórczości Wojciecha Fangora, która zaowocowała darem do kolekcji „Elektrowni” dzieła Wojciecha Fangora „Siedem Magdalen”.

Artysta Roku 2025

Izabela Brejtkop – aktorka Teatru Powszechnego im. J. Kochanowskiego w Radomiu.  W 2025 roku szczególne uznanie przyniosła jej rola Matki w spektaklu „Tęsknię za domem” w reżyserii Radosława Maciąga. Podczas 65. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych – Festiwalu Sztuki Aktorskiej otrzymała za tę rolę Grand Prix, czyli najwyższą nagrodę indywidualną dla aktora teatralnego w Polsce. W minionym roku odbył się też jubileuszowy 150 spektakl monodramu Izabeli Brejtkop „Mój boski rozwód”, który na radomskiej scenie grany jest od 10 lat.

Wydarzenie Kulturalne Roku 2025

VI Międzynarodowy Konkurs Kompozytorski im. Krzysztofa Pendereckiego „Arboretum 2025” -  konkurs organizowany przez Radomską Orkiestrę Kameralną konkurs zgromadził blisko 100 zgłoszeń kompozytorów z całego świata. Zgodnie z opinią jury, któremu przewodziła Joanna Wnuk-Nazarowa, poziom nadesłanych partytur był wyjątkowo wysoki.

Spektakl „Tęsknię za domem” Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w 2025 roku był prezentowany na wielu przeglądach teatralnych Polsce, zebrał świetne recenzje i otrzymał m.in. Grand Prix za główną rolę aktorską oraz II nagrodę aktorską podczas 65. Kaliskich Spotkań Teatralnych; Buławę Hetmańską  – nagrodę publiczności na 50. Zamojskim Lecie Teatralnym; nagrodę za reżyserię, nagrodę publiczności, nagrodę Jury Młodych oraz Nagrodę im. Stanisława Bieniasza dla najlepszego dramatopisarza podczas XXIII Ogólnopolskiego Festiwalu Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość Przedstawiona” w Zabrzu.

Wystawa „Kolekcja Wojciecha Fibaka. Nowe pokolenie”  w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia zgromadziła ponad 80 dzieł wybitnych artystów i  przyciągnęła uwagę odbiorców, mecenasów i krytyków z całego kraju.

Wystawa „Miasto. W labiryncie wyobraźni” zorganizowana przez Ośrodek Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska”, to kolejna ekspozycja młodego Muzeum Historii Najnowszej Radomia łącząca oryginalną narrację, wysoki poziom merytoryczny i nowoczesną formę ekspozycyjną. Zebrano tu prace kilku pokoleń najwybitniejszych artystów tworzących w nurcie realizmu magicznego i spojono je tematem tytułowego miasta.

Całokształt Działalności

Jerzy Skwarek - muzyk perkusista, nauczyciel i jednocześnie organizator życia muzycznego miasta. W Radomiu zorganizował ponad 200 ważnych koncertów, takich artystów jak Urszula Dudziak, Krystyna Prońko, Wojciech Mazolewski, Ray Wilson, SBB  czy Electric Light Orchestra. Jednocześnie opiekował się artystycznie rozwojem takich zespołów jak Renesans czy Carpe Diem. Cały czas czynnie muzykuje. Jego działalność ostatnich kilkudziesięciu lat, to sprowadzanie do Radomia artystów najwyższej rangi i wzmacnianie lokalnego środowiska muzycznego. 

Źródło: UM Radom

Zdjęcia: Łukasz Wójcik/UM Radom

Nominowani do ubiegłorocznej nagrody (fot. Materiały prasowe/Muzeum im. Witolda Gombrowicza we Wsoli)

Ustanowiona przez radomski samorząd nagroda przyznawana jest debiutującym pisarzom i uznawana za jedno z najważniejszych literackich wyróżnień w Polsce.

- Warto pamiętać, że na każdym etapie także jurorzy mogą zgłaszać swoje propozycje, np. pominięte przez autorów czy wydawców. Zatem ta liczba na pewno się zwiększy, bo już jeden z jurorów zapowiedział, że zgłosi książkę, która wydała mu się warta lektury - mówi Tomasz Tyczyński, sekretarz kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza.

W skład kapituły wchodzą wybitni znawcy literatury: Jerzy Jarzębski – przewodniczący jury, Ewa Graczyk, Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak, Justyna Sobolewska. Ze względu na liczbę zgłoszeń, pierwsze posiedzenie planowane jest na wiosnę. W czerwcu kapituła ogłosi piątkę nominowanych. Rozstrzygnięcie Nagrody, jak co roku, nastąpi podczas festiwalu „Opętani literaturą”, który odbywa się we wrześniu.

- Nie podejmuję się powiedzieć, co w młodej prozie dominuje. Ale dostajemy coraz więcej reportaży. Reportaż staje się pełnoprawnym gatunkiem literackim. Pojawiają się formy „hybrydowe”, nieoczywiste gatunkowo. Jest sporo książek realizujących, powiedzmy, nurt autobiograficzny. Wciąż wydaje się też dużo opowiadań – analizuje Tyczyński.

W tej edycji nagrody można było zgłaszać książki wydane w 2021 roku. Poza laureatem, który otrzyma 40 tys. zł i statuetkę, nagrody pieniężne dostaną też wszyscy nominowani, ich wysokość zależy od tego, ile pieniędzy od sponsorów pozyskają organizatorzy konkursu. W ubiegłym roku, dzięki wsparciu samorządu Mazowsza, było to po 5 tys. zł.

- Dodatkowym wyróżnieniem, które przyznane zostanie po raz drugi, jest rezydencja literacka. Wskazany przez kapitułę autor spędzi miesiąc w Vence na południu Francji, gdzie przez ostatnie lata życia mieszkał Witold Gombrowicz – przypomina Ewa Witkowska z Muzeum Witolda Gombrowicza.

Do tej pory laureatami nagrody byli: Weronika Murek i Maciej Hen (w pierwszej edycji,
w 2016 roku, kapituła skorzystała z przysługującego jej prawa podziału nagrody), Anna Cieplak, Marcin Wicha, Olga Hund oraz Barbara Sadurska. W ubiegłym roku nagrodę zdobyła Aleksandra Lipczak, autorka książki "Lajla znaczy noc". Decyzją kapituły na miesięczną rezydencję do Vence we Francji pojedzie zaś (w drugiej połowie tego roku) Maciej Bobula, autor książki „Szalejów”.

kat, bdb

Nagroda jest przyznawana co dwa lata

Gala wręczenia nagrody z udziałem nominowanych i laureatów odbyła się w sobotni wieczór w Resursie. - To bardzo ważne wydarzenie dla naszego miasta, dla naszej kultury, dla naszych mieszkańców. Każda kolejna edycja nagrody, którą przyznajemy od 2009 roku pokazuje, że Radom i region, a także jego historia i teraźniejszość, mogą być wspaniałą inspiracją i tematem literackim. To też okazja, by pokazać, że radomianie wnoszą do polskiej literatury i nauk humanistycznych bardzo wiele. Bardzo dziękuję organizatorom nagrody oraz gratuluję wszystkim uczestnikom, zwłaszcza laureatom Nagrody – mówił podczas gali prezydent Radosław Witkowski.

Wygłaszając laudację przewodniczący jury prof. Arkadiusz Bagłajewski z UMCS podkreślał, że współczesna proza często oddaje głos ludziom samotnym, cierpiącym, zmagającym się z różnego rodzaju, w których "ja" ulega dezintegracji. - Ucieka przed światem i sobą samym. Dokąd? W głąb siebie, w przepastne krainy lęku nieoczekiwanie wyzwalającym w codziennym życiu. Kameralna, oparta na konsekwentnie utrzymanych kameralnych rejestrach proza Agnieszki Jelonek opowiada o takich właśnie sytuacjach. Bohaterkę książki nawiedzają ataki paniki. Kiedy się pojawią, wywracają życie bohaterki do góry nogami. Monolog Alicji pozwala nam uczestniczyć, czy może raczej towarzyszyć w życiu na opak - opisywał profesor. Podkreślał, że "Alicja jest człowiekiem XXI stulecia, ale jej sytuacja jest także metaforą lęków współczesnego człowieka zawieszonego między tajemnicami wewnętrznego >ja<, a kolekcjonerskim doświadczeniem branży". - Zamknięta w kleszczach paniki, bohaterka prozy Agnieszki Jelonek stara się wszakże pomóc innym nomadom współczesnego świata. Jakże aktualnie wybrzmiewa dziś ten wątek powieści związany z wolontariatem, pomocą uchodźczyniom. Bohaterka pozostaje jednak sama ze swą chorobą, która jej nie opuszcza - mówił przewodniczący jury.

Prof. Bagłajewski podkreślał, że Michał Nogaś napisał książkę intrygującą. - Jej tytuł wskazywałby na rozmowy z pisarzami. I to są rozmowy z pisarzami - mieszkankami i mieszkańcami całego świata. Będąc zbiorem wywiadów jest tom Nogasia czymś, co poza tak wąsko rozumianą charakterystykę gatunkową wykracza, stając się wielogłosem pisarzy. Układa się w kompendium współczesnej literatury ukazywanej z perspektywy globalnej. To z punktu widzenia czytelnika przekraczanie granic - tłumaczył. Jak podkreślał prof. Bagłajewski, jury doceniło też metodę pracy Nogasia. - Potrafi zadać takie pytania, że to, co zostało już napisane, w wypowiedzi znalajduje nowe uzasadnienie - wyjaśniał.

W imieniu laureatki dyplom i 10 tys. złotych odebrali rodzice: Marianna Kotowska-Jelonek i Wiesław Jelonek. Sama laureatka pojawiła się na nagraniu wideo. Zwróciła się do tych, którzy próbują pisać. - Żeby mieli na uwadze, że wszystko się zmienia i zawsze można osiągnąć swój cel - apelowała.

- Bardzo bym się źle czuł, gdybym się tą nagroda nie podzielił. Więc się podzielę z grupą Granica, która walczy o to byśmy pamiętali o tym, czym jest człowieczeństwo - zadeklarował z kolei Michał Nogaś.

Przypomnijmy: Nagroda Literacka Miasta Radomia przyznawana jest co dwa lata za książki związane z miastem lub regionem radomskim poprzez tematykę lub osobę autora.

bdb

XIV Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski w Radomiu dobiegł właśnie końca. Z powodu pandemii część teatrów odwołało w ostatniej chwili swoje występy - ostatecznie widzowie mogli zobaczyć 8 z 12 zaplanowanych spektakli. W sobotni wieczór jury ogłosiło werdykt i rozdane zostały nagrody.

Zwycięskie spektakle XIV MFG w Radomiu

XIV Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski odbywał się w dniach 10 – 17 października w Teatrze Powszechnym w Radomiu. Na zakończenie imprezy festiwalowe jury (w składzie Bożena Sawicka, Łukasz Maciejewski, Tomasz Tyczyński i Jacek Wakar) ogłosiło, w czyje ręce trafią nagrody. Największym zwycięzcą okazał się Teatr Maladype z Budapesztu, który otrzymał Grand Prix Festiwalu, a także Nagrodę Publiczności oraz Nagrodę Zespołową. Nagrodzony spektakl „Yvonne” opiera się na sztuce „Iwona, księżniczka Burgunda” Witolda Gombrowicza. Zarejestrowaną transmisję „Yvonne” z Radomia można nadal obejrzeć pod tym linkiem.

Pozostali nagrodzeni to: Igor Gorzkowski za reżyserię („Opętani”, Teatr im. S. Jaracza z Olsztyna), Łukasz Błażejewski za scenografię i kostiumy („Ślub”, Teatr Zagłębia z Sosnowca), Michał Lis za muzykę („Ślub”, Teatr Zagłębia z Sosnowca), Urszula Grabowska za rolę aktorską („Dialogi polskie”, Teatr Bagatela z Krakowa) oraz Zygmunt Konieczny za muzykę („Dialogi polskie”, Teatr Bagatela z Krakowa). Dodatkowo Teatr im. Stefana Jaracza z Olsztyna za spektakl „Opętani” otrzymał nagrodę ZAIKS za nową jakość sceniczną dzieł Witolda Gombrowicza. Wyróżnienia aktorskie trafiły do Aleksandry Bogulewskiej i Michała Węgrzyńskiego występujących w przedstawieniu „Pornografia”, które wystawił Teatr Powszechny w Radomiu – gospodarz XIV MFG.

Festiwal Gombrowiczowski w czasach pandemii

Organizacja tegorocznej edycji imprezy okazała się wyjątkowo trudnym wyzwaniem. Obostrzenia wynikające z aktualnej sytuacji epidemicznej pozwoliły na zapełnienie widowni tylko w 25%. Jednak, aby wszyscy chętni mieli szanse na zobaczenie prezentowanych realizacji teatralnych, organizatorzy zdecydowali się na transmitowanie ich na żywo na facebookowym profilu Teatru Powszechnego w Radomiu.

Festiwal od lat przebiega w formule międzynarodowego konkursu teatralnego (więcej o historii festiwalu i samym Witoldzie Gombrowiczu można przeczytać na WygranaOnline). Niestety w tym roku część spektakli w ogóle się nie odbyła. Z przyczyn niezależnych od organizatorów odwołane zostały: „Trans-Atlantico” Teatru im. Ludwika Solskiego z Tarnowa, „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, „Iwona, księżniczka Burgunda” Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie – filia Wrocław oraz „Tancerz” Teatru Powszechnego w Radomiu.

Co działo się na Festiwalu w Radomiu?

Na szczęście większość z zaplanowanych przedstawień udało się wystawić. Ostatecznie publiczność obejrzała 8 adaptacji scenicznych twórczości Witolda Gombrowicza: „Pornografię” Teatru Powszechnego w Radomiu, „Biesiadę u Hrabiny Kotłubaj” fundacji Republika Marzeń z Warszawy, „Ferdydurke” kLiving Space Theatre z Katowic, „Dialogi polskie” Teatru Bagatela w Krakowie, „Bankiet” Teatru Miejskiego im. W. Gombrowicza z Gdyni, „Opętanych” Teatru im. S. Jaracza z Olsztyna, „Ślub” Teatru Zagłębia z Sosnowca oraz „Yvonne” Maladype Theatre z Budapesztu. Szczegółowe informacje na temat spektakli biorących udział w konkursie znajdują się na oficjalnej stronie Festiwalu.

Wszystkie wymienione spektakle były transmitowane na żywo z Radomia za pośrednictwem Facebooka, a po ich zakończeniu internauci mogli przysłuchiwać się rozmowom z twórcami dzieł w festiwalowym studiu. Festiwalowi towarzyszyły dodatkowe atrakcje inspirowane twórczością Witolda Gombrowicza, w tym koncerty (m.in. Triple Fish z Belgii) czy Wystawa Plakatów Gombrowiczowskich (z pracami finalistów i laureatów konkursu „Gombrowicz półwieczny”).

Kolejny, XV Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski w Radomiu odbędzie się za 2 lata. Będzie to edycja jubileuszowa.

Materiał Partnera

Profesor, Dziekan Wydziału Sztuki Uniwersytetu Technologiczno – Humanistycznego. do nagrody RNK zgłaszany za wydarzenie 45. Salon Zimowy – Radom 2018 Ogólnopolskie Biennale Sztuki, w którym odgrywał rolę kuratora. Kumulację Salonu stanowiło uroczyste otwarcie wystawy i ogłoszenie laureatów, co miało miejsce 9 grudnia 2018 r. w siedzibie MCSW Elektrownia. Jury, z udziałem przedstawicieli renomowanych uczelni artystycznych w kraju, wybrało 100 prac do ekspozycji pokonkursowej oraz przyznało nagrody i wyróżnienia. 45. Salon Zimowy odbywał się pod honorowym patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Prezydenta Miasta Radomia. W komitecie honorowym zasiadł Marszałek Województwa Mazowieckiego. Impreza zgromadziła licznych przedstawicieli środowiska twórców spoza Radomia, jak również tłumy lokalnych miłośników sztuki na najwyższym poziomie. Warto podkreślić znaczny wkład pracy Andrzeja Markiewicza w reaktywację Salonów Zimowych, a szczególnie zaangażowanie w pracach nad powrotem do ich edycji konkursowej (od 2008r.). Salony stanowią istotny element na mapie kulturalnej Radomia, związany z promowaniem zarówno kultury wysokiej, jak i naszego miasta jako miejsca, w którym tego typu wypowiedzi artystyczne są cenione i mile widziane. Od 2008 roku aktywnie promuje poza granicami kraju dokonania twórców związanych z radomską uczelnią jako organizator sympozjów i plenerów.

Dr Adrian Szary – polonista w VI LO oraz wykładowca na UTH w Radomiu. Od 2008 r. prowadzi warsztaty literackie w Stowarzyszeniu Centrum Młodzieży ARKA. Zajęcia przyciągają przedstawicieli wszystkich grup wiekowych. Redaktor 11 antologii powarsztatowych promujących twórczość uczestników zajęć. Na kanwie warsztatów powstał Regionalny Konkurs Literacki, w ramach którego odbywają się spotkania z uznanymi twórcami kultury. Uczestnicy warsztatów występowali niejednokrotnie na ważnych dla promocji Radomia imprezach, np. Uliczka Tradycji, festiwal Okna czy Wiosna Literacka. Twórczość warsztatowiczów tłumaczona była na język niemiecki, rosyjski, angielski. Warsztatowicze współpracują z poetami krajowymi, ale również z terenu Niemiec czy Rosji. Od 2018 roku opiekun grupy poetyckiej ERATO z Kozienic.

Laureata spośród tej trójki poznamy 30 czerwca 2019 podczas koncertu na placu Corazziego.

Radomska Nagroda Kulturalna wręczana jest od 1998 roku. Jest przyznawana twórcom, autorom lub organizatorom największego wydarzenia kulturalnego minionego roku lub animatorom życia kulturalnego i osobom, których działalność kształtuje wizerunek Radomia w całej Polsce. Wydarzenia brane pod uwagę muszą albo odbywać się w Radomiu, albo być związane z Radomiem (np. poprzez osobę autora). Organizatorem konkursu jest „Łaźnia” Radomski Klub Środowisk Twórczych i Galeria.

Lauretami Nagrody w poprzednich latach byli m.in.: Zdzisław Włodarski, twórca Orkiestry Grandioso, Zbigniew Rybka, dyrektor Teatru Powszechnego, zespoły IRA i Frument Project, Mieczysław Szewczuk, wieloletni szef Muzeum Sztuki Współczesnej i Czesław Pióro, twórca Radomskiej Inicjatywy Oberkowej, a przed rokiem Waldemar Dolecki, szef Amfiteatru.

kat

Wśród laureatów jest Robert Czesław Pióro, z Radomskiej Inicjatywy Oberkowej (Fot. archiwum)