Małgorzata Maślanka (fot. Materiały prasowe/Robert Utkowski)

Z okazji ustanowionego przez Senat RP Roku Gombrowicza w styczniu muzeum pisarza we Wsoli ogłosiło Ogólnopolski Konkurs na Monodram Gombrowiczowski. Uczestnikami mogły być osoby pełnoletnie i niepełnoletnie, również bez dorobku artystycznego. Można było zgłaszać przedstawienia zrealizowane w latach 2022 – 2024, oparte na dowolnym tekście lub na kompilacji tekstów pisarza. Ostatecznie organizatorzy otrzymali szesnaście zgłoszeń.

Ocean Gombrowicza

- Nie przewidywaliśmy takiego sukcesu – mówi Jacek Wakar, kurator konkursu. - Może mi nie wypada tak mówić, bo jestem w ten konkurs zaangażowany, ale szesnaście zgłoszeń to nie jest mało. Twórczość Gombrowicza to ocean, wybrać z niej coś, co współgra z dzisiejszą wrażliwością i co okaże się w jakiś sposób koherentne z oczekiwaniami współczesnej widowni, to niełatwe zadanie.

Do II etapu zakwalifikowanych zostało osiem monodramów. Oceniało je jury w składzie Irena Jun, Lana Frankiewicz i Jacek Cieślak.

- Myślę, że nie tylko mnie, ale nas wszystkich cieszy obecność Gombrowicza, zwłaszcza wśród młodzieży – mówi Irena Jun. - Ten autor jest nam potrzebny, zwłaszcza teraz. Potrzebne jest nam jego myślenie, jego spojrzenie na nas samych.

Głębia i humor

Jurorzy jednogłośnie zdecydowali o przyznaniu Grand Prix o wartości 10 tys. zł spektaklowi „Dziewictwo, osobna kategoria istot zamkniętych” w wykonaniu Zuzanny Wiatr „za imponujące połączenie aktorskiej precyzji z szerokim wachlarzem środków formalnych, co pozwoliło wykreować pełne głębi i humoru Gombrowiczowskie uniwersum”. Jury w uzasadnieniu podkreślało „imponujące połączenie aktorskiej precyzji z szerokim wachlarzem środków formalnych”.

Zuzanna Wiatr to młoda aktorka z Wrocławia, absolwentka Wydziału Lalkarskiego Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie - filii we Wrocławiu.

Wszechstronny warsztat

Dwie równorzędne nagrody w wysokości po 4 tys. zł każda jurorzy przyznali Arturowi Krajewskiemu za monodram „Sam na sam” - „za stworzenie pełnej gombrowiczowskiego napięcia kreacji aktorskiej, będącej równocześnie wyznaniem, strumieniem świadomości i pełną pasji rozmową z widzem” oraz Małgorzacie Maślance za rolę w monodramie „Biesiada u hrabiny Kotłubaj” - za wszechstronny i dynamiczny warsztat aktorski.

- Pomysł powstał już w lutym. Czyli mieliśmy jakieś osiem miesięcy na to, aby ten spektakl dopracować. Na początku byłam przestraszona, zwłaszcza ilością tekstu. Ale w trakcie pracy z reżyserem zaczęło się to jakoś spinać – mówi Małgorzata Maślanka. 

Pięć postaci

W monodramie Małgorzata Maślanka wciela się aż w pięć postaci. 

- To akurat nie było dla mnie jakoś szczególnie trudne. Te postaci są mocno przerysowane, kreślone „grubą kreską”, więc przestawianie się między nimi było nawet dosyć atrakcyjne. Dla mnie najtrudniejsze było połączenie pewnej lekkości tego spektaklu, czasem dowcipu, z poważnym przesłaniem, jakie on niesie – opowiada aktorka.  

Autorem scenariusza monodramu „Biesiada u hrabiny Kotłubaj”, przygotowanego przez Teatr Powszechny w Radomiu jest Michał Pabian. Spektakl wyreżyserował Błażej Peszek, a za scenografię odpowiadał Michał Dracz.

Wyróżnienie w wysokości 2 tys. zł otrzymał Dorian Zypper za stworzenie interesującej, autorskiej wypowiedzi reinterpretującej wojenny kontekst „Ślubu” w monodramie „Jeden olbrzymi szaleniec”.

kat, bdb

Julia Wyszyńska (fot. Materiały prasowe/Marek Zimakiewicz)

Bohaterem monodramu Julii Wyszyńskiej jest kilkuletni Julek – aktorka przemierza krainę wspomnień, fantazji i dywagacji ubrana w strój pluszowego misia. Julek zaprasza do swojego świata, w którym wszystko jest możliwe, w którym niczego ani nikogo się nie boi, nie wstydzi, nie czuje żadnych ograniczeń, nie wie, co to kompleksy. Widzi Duchy, rozmawia z Roślinami, a MTV kreuje jego rzeczywistość. W tym świecie Julek ma szansę powiedzieć wszystkim spotykanym tam osobom (Tata, Mateusz z ławki obok, przedszkolanka Pani Czesia itd.) to, na co nigdy wcześniej nie miał odwagi. W monodramie Wyszyńskiej jest „niedający wsparcia rodzinny dom, przemocowa szkoła i opresyjne społeczeństwo z gotowymi rolami do odegrania (Aneta Kyzioł, „Polityka”).

W „Fizyce kwantowej…” Wyszyńska tak naprawdę stara się nam pokazać, z różnych zresztą perspektyw, co i w jaki sposób kształtuje życie dorosłego człowieka. Konfrontuje tę dorosłość z tym, co wydarzyło się wcześniej i stara się to umiejscowić w szerszym kontekście – pisał Wiesław Kowalski (Teatr dla Wszystkich).

To śmieszny, a zarazem poruszający monodram o traumach, nabywanych przez całe życie. Wyszyńska „pokazuje fucka” wszystkim, którzy krzywdzą innych, słabszych, tych niżej w hierarchii. A przy tym tworzy kilka wyrazistych postaci z obu stron życiowej barykady. I skutecznie uruchamia wspomnienia i emocje, bo każdy ma przecież jakieś trudne doświadczenia  - zauważał z kolei Przemysław Gulda.

Ale spektakl Wyszyńskiej to także sąd nad męskością, modelem „macho” podszytym traumą i kompleksem. Figura mężczyzny, który objaśnia świat, odchodzi w zapomnienie – pisał Arkadiusz Gruszczyński. A Ewa Bąk (blog Okiem Widza) podsumowywała: Julia Wyszyńska udowodniła kolejny raz, że jest aktorką wybitną.

Julia Wyszyńska to aktorka teatralna i filmowa, absolwentka krakowskiej PWST. Współpracowała m.in. z Teatrem Powszechnym w Warszawie, Teatrem Starym w Krakowie, Teatrem na Woli i Och-Teatrem. Miłośnikom seriali znana z „Na Wspólnej”, „Czasu Honoru” czy „Na dobre i na złe”. Grała Rachelę w „Weselu” Wojciecha Smarzowskiego, występowała w „Białym Potoku”, „Banksterach” czy – ostatnio – filmie „Radość życia”. Jest laureatką m.in. Grand Prix na Festiwalu Wrostja we Wrocławiu, Monoblok w Gdańsku, Grand Prix Warszawskiego Festiwalu Monodramu za rolę Medei w spektaklu „Medea” w reż. Eweliny Marciniak i wielu innych nagród i wyróżnień. Monodram „Fizyka kwantowa…” na Festiwalu Jednego Aktora w Toruniu zdobył nagrodę dziennikarzy za najlepszy spektakl.

Na spektakl do Wsoli zainteresowanych dowiezie z Radomia bezpłatny autobus, który odjedzie z przystanku u zbiegu ulic Chrobrego/Czysta (obok galerii handlowych, kierunek osiedle Michałów) o godz. 16.15. Powrót po wydarzeniu tym samym autobusem.

Zrealizowany przez sopocki Teatr na Plaży w koprodukcji z Teatrem Łaźnia Nowa z Krakowa monodram Agnieszki Przepiórskiej w reżyserii Anny Gryszkówny opowiada historię Zuzanny Ginczanki (właściwie Sara Polina Gincburg; 1917-1944), poetki – wizjonerki okresu międzywojennego, znanej w świecie międzywojennej bohemy, wyemancypowanej, pięknej kobiety. Żydówka, Rosjanka, Cyganka, która urodziła się na styku tych trzech krajów, języków i kultur (Ukrainy, Rosji i Polski) wybrała ostatecznie Polskę Tuwima i Gombrowicza (przez obu była ceniona). W czasie okupacji Ginczanka ukrywała się w Krakowie, po zadenuncjowaniu przez sąsiadkę została aresztowana przez gestapo. Została rozstrzelana na kilka tygodni przez wyzwoleniem Krakowa. Zginęła mając zaledwie 27 lat.

O jej życiu, dzieciństwie, przyjaźniach, miłości, poezji, o karierze, sławie ale i o śmierci opowiada w spektaklu Agnieszka Przepiórska, aktorka teatralna, serialowa i filmowa, laureatka wielu scenicznych nagród, m.in. za spektakle "I będą święta" oraz "Tato nie wraca".

Uwaga - w spektaklu używane jest światło stroboskopowe.

Wstęp wolny.

Bezpłatny autobus z Radomia do Wsoli odjedzie o godzinie 18 z przystanku przy ulicy Chrobrego/Czysta (kierunek Michałów). Powrót do Radomia po spektaklu około godziny 20.30. Ze względów sanitarnych w autobusie może być zajęta tylko połowa miejsc.

Muzeum prosi osoby, które wybierają się na koncert o wydrukowanie, przeczytanie i podpisanie specjalnego oświadczenia. Druk do pobrania dostępny jest na stronie muzeum. Podpisany dokument można zabrać ze sobą i przekazać pracownikom przy wejściu na teren placówki.

Fot. Materiały prasowe/MWG Wsola

Shirley Valentine to kobieta, jakich wiele. Swoje życie podporządkowała rodzinie, spędza całe dnie w kuchni, a rytm jej dni i tygodni wyznacza domowy jadłospis i trasa: dom - zakupy - dom. Przez lata Shirley zdążyła całkowicie pogodzić się z tą rzeczywistością. Przywykła do codziennej rutyny, choć jej satysfakcja z życia bliska jest zeru. Po prostu jest jak jest, bo inaczej być nie może.

Tytułową bohaterkę poznajemy w momencie, gdy w jej życiu pojawia się coś, co nieodwracalnie zburzy ów mechaniczny porządek rzeczy. Ten punkt zwrotny sprawi, że pozbawiona marzeń kobieta zacznie analizować i na nowo porządkować swój świat. Zadawać pytania i szukać na nie odpowiedzi... Co się stało, że jej codzienność wygląda tak żałośnie? Kiedy z radosnej, pełnej planów dziewczyny stała się obarczoną licznymi obowiązkami, smutną auto-matką? Kto to sprawił? I dlaczego? A może nic się nie stało?... Może po prostu tak właśnie wygląda życie?... Zaglądając w głąb siebie „od kuchni", Shirley ze zdumieniem odkrywa, że w jej życiu nie zostało właściwie nic z tego, o czym zawsze marzyła.

Czy Shirley znajdzie w sobie odwagę i siłę, by zacząć wszystko od nowa?

Choć „Shirley Valentine" to dowcipna i pełna ciepłego dystansu opowieść o kobietach, nie dajcie się zwieść wrażeniu, że to propozycja na typowo babski wieczór! Panowie, możecie być pewni, że i Wy bez trudu znajdziecie tu wiele zaskakująco znajomych sytuacji z życia wziętych. A może o niezgłębionym kobiecym świecie dowiecie się także czegoś ekstra?...

Przekład Małgorzata Semil,  reżyseria Zbigniew Rybka,  scenografia Wojciech Stefaniak, muzyka Łukasz Matuszyk.

W tytułowej roli Iwona Pieniążek.

Halniacy

Wystąpi Mateusz Nowak (fot. Bartłomiej Żurawski)