Zdjęcie ilustracyjne (fot. Łukasz Wójcik/UM Radom)

Oprowadzania odbędą się w niedzielę, 8 lutego o godz. 12. Wstęp 15 zł.
 
- Od stycznia 2026 roku zapraszamy na regularne oprowadzania po wystawach stałych Muzeum. To doskonała okazja, by spojrzeć na nasze ekspozycje z nowej perspektywy i poznać je dzięki komentarzom kuratorów i kustoszy, którzy najlepiej znają historię zbiorów, ich kontekst oraz muzealne kulisy - wyjaśnia Daniel Adamczyk z "Malczewskiego".
 
Cykl stałych wystaw przyrodniczych tworzy jednorodną i spójną całość opisującą minione i obecne walory przyrodnicze regionu w kontekście kolejnych epok geologicznych, gatunków i obszarów chronionych, antropopresji i wynikających z niej zmian środowiskowych, również w odniesieniu do analogicznych danych odnoszących się do całego kraju.

Zwiedzanie rozpoczyna się od zamierzchłej przeszłości geologicznej ziemi radomskiej, udokumentowanej m.in. poprzez bogatą kolekcje skamieniałych amonitów, jeżowców, ichnoskamieniałości, a także szczątki zwierząt plejstoceńskich, w tym ciosy i zęby trzonowe mamuta wydobyte w trakcie kopania fundamentów radomskiej Fabryki Broni w 1926 r.

Ekosystemy parków narodowych i muzealnictwo przyrodnicze

Kolejna wystawa prezentuje szerszą, ponadregionalną perspektywę dziedzictwa przyrodniczego w jego wymiarze krajowym, ukazując w skondensowany sposób specyfikę i ekosystemy pięciu polskich parków narodowych: Białowieskiego, Tatrzańskiego, Karkonoskiego, Słowińskiego i Biebrzańskiego Parku Narodowego. Ciąg tematyczny wystawy otwiera w sposób symboliczny okaz białowieskiego żubra „Popiwka", jako przedstawiciela jednego z pierwszych gatunków, objętego w Polsce oficjalną ochroną gatunkową.

Następna ekspozycja przenosi nas w nieodległe czasy początków muzealnictwa przyrodniczego regionu, prezentując kompilację kilku elementów i wnętrz muzealnych istniejących w przeszłości: tj. Gabinetu Płodów przy Rządzie Guberni Radomskiej z połowy XIX w. i Gabinetu Zoologicznego Uniwersytetu Warszawskiego z końca XIX w., które to miejsca łączy postać ich kustosza, Władysława Taczanowskiego, nestora i protoplasty polskiej oraz światowej ornitologii.

Przestrzeń ostatniej, zamykającej szlak zwiedzania ekspozycji zapoznaje widza z najcenniejszymi przyrodniczo miejscami regionu reprezentowanymi m.in. przez obszary chronione Natura 2000 – „Dolina Wisły Środkowej" czy „Ostoja Kozienicka".
 
Po wystawach oprowadzał będzie Marek Słupek, kustosz i kurator stałych wystaw przyrodniczych.

fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego, Radom

 
Muzeum zaprezentuje prace Justyny Adamczyk - artystki wizualnej związanej z Radomiem (jej pierwszym etapem edukacji artystycznej było tutejsze liceum plastyczne), absolwentki Akademii Sztuk Pięknych im. E. Gepperta we Wrocławiu na kierunku malarstwo w 2007 r. Dwukrotnie otrzymała stypendia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (w 2005 i 2006 r.). Przez kilkanaście lat swojej pracy twórczej zdobyła imponujący dorobek wystawienniczy prezentując swoje prace m.in. w Londynie, Melbourne, Seulu, Chicago, Nowym Jorku, czy ostatnio w Berlinie.

Jej prace znajdują się w wielu kolekcjach prywatnych i publicznych, m.in. w polsko-niemieckiej fundacji OP ENHEIM we Wrocławiu , Muzeum Narodowym w Gdańsku oraz Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu.

W swojej twórczości, wypowiadając się głównie za pomocą malarstwa, rysunku czy instalacji, często przenosi widza do intymnego świata swoich wspomnień i doświadczeń, zarówno tych dobrych i przyjemnych, jak i tych bardziej traumatycznych. Poprzez swój oryginalny język formalny pozwala odbiorcy zajrzeć w głąb samego siebie i zmierzyć się także ze swoją przeszłością, również tą ukrytą głęboko w zakamarkach podświadomości.

fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego Radom

Olena Rublova to ukraińska akwarelistka. Urodziła się w 1987 roku w Gorłówce w obwodzie donieckim, terytorium okupowanym przez separatystów i wojska rosyjskie od roku 2014. Tam w latach 2008-2010 studiowała sztukę w prywatnej pracowni Igora Tyunina. W 2010 roku wyjechała do Kijowa, gdzie mieszkała przez 12 lat i kontynuowała twórczą edukację. Brała udział w wielu projektach i wystawach artystycznych, międzynarodowych festiwalach i plenerach, prowadziła także pracownię plastyczną dla dzieci i młodzieży. Po pełnej inwazji Rosji na terytorium Ukrainy Olena wraz z synem została zmuszona do opuszczenia ojczyzny i czasowego osiedlenia się na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego. Tutaj przez siedem miesięcy stworzyła wiele nowych prac. Obecnie cała rodzina artystki mieszka w Chmielnickim w zachodniej części Ukrainy.

Zainteresowania twórcze Rublovej idą w wielu kierunkach, zarówno realistycznym (ilustracje botaniczne i animalistyczne), poprzez ekspresyjne pejzaże i sceny przemysłowe, aż do prac dotyczących ukraińskiej kultury, jej symboli, tożsamości i punktów zwrotnych w historii (kreacje realistyczne i tzw. kwadratowe czy pikselizowane). Wojna – jak mówi Olena – zmieniła wszystko, a artysta zastanawia się dziś nad rzeczami, które w XXI wieku wydawały się niemożliwe...

Na wystawie można zobaczyć 49 akwareli stworzonych podczas pobytu artystki w Biebrzańskim Parku Narodowym i ukazujących piękno przyrody, zwierząt oraz krajobrazów, które udało się uchwycić malarce podczas wędrówek doliną Biebrzy.

Ponad 50 lat temu w 1972 r. na łamach lokalnej popołudniówki „Wieczór Wybrzeża” rozpoczęła się publikacja nowego komiksu Janusza Christy. Wkrótce Kajko i Kokosz trafili na łamy gazety „Świat Młodych”, magazynu „Relax” oraz do wydań albumowych. Cała Polska poznała i pokochała twórczość Janusza Christy.

Dwa światy

Ekspozycja porównuje dwa światy znalezisk archeologicznych oraz podobnych zabytków wykorzystanych na kadrach komiksów Janusza Christy. Tego typu wystawa była i jest nietypowa, dlatego wśród „konserwatywnego grona muzealników - archeologów” pomysł nie wzbudził szczególnego zachwytu, odwrotnie niż wśród miłośników polskiego komiksu.

W gablotach znalazły się bezcenne eksponaty archeologiczne, a na planszach równie bezcenne poczucie humoru i przygodę. Wystawę tę oprócz pracowników Muzeum Archeologicznego w Gdańsku tworzą Wojciech Łowicki, znany promotor komiksu w Polsce, Paulina Christa, wnuczka oraz dziedziczka artysty oraz pasjonaci twórczości Janusza Christy działający w ramach bloga „ Na plasterki!”.

Janusz Christa, mistrz polskiego komiksu, przez lata zapraszał nas w świat słowiańskich wojów i starożytnych czasów na polskich ziemiach, wspaniale łączył historię naszej ojczyzny, wierzenia jej ludów, zwyczaje, ubiór czy architekturę z przygodami towarzyszącymi postaciom z komiksów.

Bawiąc – uczyć

- Do zabawy w odkrywanie świata Kajka i Kokosza oraz podróży w czasie do krainy Słowian chcemy zaprosić nie tylko  poprzez wystawę prezentującą cenne i wyjątkowe zabytki, pochodzące ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Wystawa ma, zgodnie z klasyczną doktryną dobrego komiksu, bawiąc – uczyć. Anegdota przewijać ma się tutaj z wiedzą historyczną, najzabawniejsze sceny z komiksów z opisem prawdziwych wydarzeń, jakie rozegrały się dawno temu na ziemiach naszego kraju. Przeznaczona jest dla przedstawicieli wszystkich pokoleń, bez wyjątku. Z jednej strony ma charakter edukacyjny, a z drugiej, poprzez swój wymiar sentymentalny, zainteresuje dorosłych widzów – tych, których komiks ten bawił i uczył przed laty.

Prezentowane materiały archeologiczne pochodzą z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku oraz Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu. Wystawa została uzupełniona  archiwalnymi komiksami z prywatnych zbiorów Grzegorza Wójcika, Sławomira Zawadzkiego i Mariusza Króla oraz rekonstrukcjami ubioru średniowiecznego wykonanymi przez Monikę Kępkę.

W kolekcji są kukiełki z szopki (fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego/radom)

Jak to się stało, że m.in. obrazy trafiły do :"Malczewskiego" - Odezwała się do mnie stryjeczna wnuczka państwa Krysińskich, artystów bardzo ważnych dla Radomia, którzy prze około 50 lat tworzyli środowisko artystyczne w mieście. Zapytała mnie, czy nie chcemy pozyskać do naszej kolekcji około 28 prac wykonanych w latach 20. i 30. XX wieku. My po oględzinach stwierdziliśmy, że ta kolekcja ma charakter unikatowy i wystąpiliśmy z wnioskiem do samorządu województwa mazowieckiego, ponieważ ta kolekcja wpisywała się w naszą politykę gromadzenia zbiorów. I sejmik przyznał nam dotację na zakup tej kolekcji - opowiada Damian Jędrzejczyk z muzeum.

W tym zbiorze, poza grafikami i rysunkami Jędrzeja Krusińskiego znajdują się też bardzo ważne przed mioty dla historii Radomia. Jest siedem kukiełek, które pochodzą z Radomskiej Szopki Satyrycznej wykonanych własnoręcznie przez artystę w drugiej połowie lat 40. -  Kukiełki przedstawiają znane w Radomiu głównie ze świata sztuki i kultury, które tworzyły bohemę artystyczną powojennego miasta. Możemy w nich rozpoznać Jana Nowakowskiego, prezesa rady związków zawodowych, pana Przychodzkiego, właściciela lamusa, jego żony, Eugeniusza Langera - muzyka, Antoniego Janika - rzeźbiarza i autokarykaturę samego Krysińskiego - wylicza Jędrzejczyk.

Kolekcję kukiełek uzupełnia dokumentacja fotograficzna, z której wiadomo, że w ten sposób sportretowanych zostało 24 osób. Damian Jędrzejczyk podkreśla, że w zakupionej kolekcji ważne są także prace studenckie Jędrzeja Krysińskiego, który studiował w warszawskiej szkole sztuk pięknych w latach 1929-33 u Władysława Skoczylasa, czyli jednego z najsłynniejszych powojennych grafików polskich. - Dają one pełen przekrój twórczości artysty - dodaje muzealnik.

Niektóre z pozyskanych prac zostaną pokazane w przyszłym roku na wystawie sztuki 20-lecia międzywojennego.

W przyszłym roku przypadnie także 30 rocznica śmierci Jędrzeja Krysińskiego i 90-lecie jego powrotu do Radomia po ukończeniu ASP.

bdb

fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego

Na wystawie zaprezentowanych zostanie około 100 portretów w formie zdjęć i obrazów najwybitniejszych radomianek i radomian. Będzie to wyjątkowa opowieść malowana portretem o historii Radomia.

- Zwiedzający będą mogli podziwiać portrety władców związanych z Grodem nad Mleczną, wybitnych przedstawicieli nauki, kultury i sztuki urodzonych w Radomiu lub związanych z Radomiem – mówi Leszek Ruszczyk, dyrektor "Malczewskiego".

Wystawa „Radomian Portret Własny” przypomina i nawiązuje do koncepcji kultowej ekspozycji „Polaków portret własny” Marka Roztworowskiego, która została zorganizowana w z 1979 r. w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Budowa nowej tożsamości

– Tą wystawą chcemy pokazać wielki Radom. Miasto budowali ludzie i chcemy ich przypomnieć. Tą wystawą rozpoczynamy budowę nowej tożsamości Radomia. W czerwcu 2022 r. otworzymy Muzeum Historii Radomia, które będzie opowiadało o pozytywnych dziejach naszego miasta. Na ekspozycji zwiedzający zobaczą Radom z nieznanej wcześniej strony – wyjaśnia Adam Duszyk, zastępca dyrektora muzeum i kurator wystawy.

Wśród 100 przedstawianych postaci blisko połowa to artyści: malarze, rzeźbiarze, architekci, którzy do tej pory w historii Radomia nie byli eksponowani. – Chcemy wywołać dyskusję wokół prezentowanych postaci – dodaje Adam Duszyk.

Związani z Radomiem

Paulina Szymalak-Bugajska, kierownik działu sztuki i drugi kurator wystawy, skupiła się na artystach malarzach oraz architektach z XIX wieku, nie tylko twórcach związanych czy urodzonych w Radomiu, ale także tych, którzy pozostawili dzieła i projekty, które wrosły w tkankę i krajobraz miasta.

– W mojej części pojawi się Jacek Malczewski, Józef Brandt, a także artyści, którzy tworzyli w ich środowisku. Część osób może być zaskoczona, że z Radomiem jest związanych tyle ważnych osób, które nierzadko powiązania z naszym miastem utraciły. Mam nadzieję, że ta wystawa będzie mocnym impulsem, aby skupić się na twórczości poszczególnych artystów i dalej ich poznawać – podkreśla Paulina Szymalak-Bugajska.

Z kolei Magdaleny Kołtunowicz przedstawi część dotyczącą środowiska artystycznego Radomia w XX wieku. – Chcemy, żeby zwiedzający poznali to artystyczne środowisko i dowiedzieli się dużo więcej o historii Radomia i tych wyjątkowych postaciach. Na wystawie prezentujemy artystów, którzy już odeszli i było to pewne kryterium wyboru – wyjaśnia Kołtunowicz.

Radomski fotoplastykon

Poza artystami na wystawie zwiedzający zobaczą portrety i autoportrety przemysłowców, pisarzy, reżyserów, polityków, bohaterów walczących o wolną Polskę. Atrakcją będzie zbudowany specjalnie w tym celu „Radomski fotoplastykon”, w którym obejrzymy fotografie portretowe radomskich mieszczan z II połowy XIX stulecia.

Wystawie towarzyszyć będzie konferencja zorganizowana dla nauczycieli we współpracy z ośrodkami doskonalenia pedagogów. Nauczyciele zostaną oprowadzeni po wystawie, wysłuchają wykładu „10 powodów do domu z królewskiego miasta”, a następnie odbędzie się panel dyskusyjny, podczas którego uczestnicy skupią się na tym, jak uczyć uczniów o historii Radomia budując jednocześnie dumę z miasta, z którego pochodzą.

10 października o godz. 12 odbędzie się oprowadzanie kuratorskie po wystawie. - Przygotowaliśmy także program edukacyjny. Zwiedzaniu ekspozycji będą towarzyszyć ćwiczenia z kartami. Młodzież będzie mogła grać w grę „memory” lub tradycyjnego „Piotrusia” utrwalając wiadomości, które uzyska podczas zwiedzania wystawy. Karty będą także do kupienia w naszym sklepiku – wyjaśnia Ilona Pulnar-Ferdjani.

Pamiątką z wystawy będzie także kalendarz prezentujący 12 radomianek i radomian. W danym miesiącu prezentowana będzie postać, która wtedy się urodziła.

kat, bdb