Zdjęcie ilustracyjne (fot. archiwum/ RDPL Radom

To właśnie Andrzej Zalewski, redaktor radiowej Jedynki i prowadzący Ekoradio zapoczątkował w 2002 r.  święto, którego celem jest promowanie walorów polskiej przyrody i stałe przypominanie o jej ochronie.

Informacja i edukacja

- Lasy Państwowe podczas cyklicznego wydarzenia będą informować i edukować o zrównoważonej gospodarce leśnej, która łączy ochronę przyrody z funkcjami społecznymi i gospodarczymi lasów. "Niezapominajka" to integracja środowisk wokół idei Święta Polskiej Niezapominajki w formule pikniku. Podczas wydarzenia będzie promowany również jubileusz 100-lecia Lasów Państwowych - zapowiada Edyta Nowicka, rzeczniczka RDPL w Radomiu.

Piknik organizowany w ramach obchodów Święta Polskiej Niezapominajki gromadzi całe rodziny oraz amatorów aktywnego wypoczynku na łonie natury. Leśnicy i ich przyjaciele organizują w tym dniu: rajdy rowerowe, nordic walking oraz warsztaty, zabawy i gry dla dzieci. Edukacja leśna będzie połączona z wystawami i aktywnościami o tematyce przyrodniczo-leśnej, występami artystów oraz pokazami rękodzieła.

Pszczelarze, sokolnicy i psy myśliwskie

W programie przewidziano m.in. występy zespołów dziecięcych, tanecznych, sygnalistów myśliwskich, sokolników, kynologiczne, pirografii oraz inne atrakcje. Poza tym na terenie Leśnego Ośrodka Edukacyjnego rozstawione będą stoiska i wystawy oraz warsztaty edukacyjne m.in. nadleśnictw, leśnych kompleksów promocyjnego „Puszcza Kozienicka”, „Puszcza Świętokrzyska”, Nadleśnictwa Dobieszyn, Ligi Ochrony Przyrody, Świętokrzyskiego Parku Narodowego, Kozienickiego Parku Krajobrazowego , pszczelarskie. Spotkamy sygnalistów i sokolników. Odbędzie się także pokaz psów myśliwskich. Na stoisku Poczty Polskiej będzie można wysłać tradycyjną kartkę z Niezapominajką.

Jarmark rękodzieła

Dodatkowo zorganizowany będzie jarmark, na którym będzie można podziwiać wytwarzanie rękodzieła, zakupić wyroby regionalne oraz posilić się tradycyjnym jadłem. Na zwolenników sportu leśnicy przygotowali rajd nordic walking po Puszczy Kozienickiej z przewodnikiem. Zapraszają wszystkich, którzy chcą rowerami przyjechać na Święto Polskiej Niezapominajki do Leśnego Ośrodka Edukacyjnego w Jedlni-Letnisku w ramach Jazdy z Miasta! i innych rajdów. Będzie można obejrzeć pokaz klubów karate Kyokuschin z Końskich, Starachowic i Radomia.

Piknik zakończy się koncertem. Gwiazdą tegorocznej edycji Święta Polskiej Niezapominajki będzie zespół Buska Suflera.

Atrakcjami muzycznymi będą też koncert Zespołu Sygnalistów Myśliwskich przy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu oraz sygnalistów z Zespołu Szkół Leśnych im. Romana Gesinga w Zagnańsku.

Jak dojechać?

Nadleśnictwo Radom Leśny Ośrodek Edukacyjny w Jedlni-Letnisku zapewnia bezpłatny przewóz uczestników Święta Polskiej Niezapominajki. Odjazd z Radomia: przystanek na ul. Struga (przy Galerii Słonecznej) w godz. 10.30 11.00 11.30; drugi przystanek na osiedlu Gołębiów (za stacją paliw Orlen).

Powrót z Ośrodka w Jedlni-Letnisku w godz. 14.30, 15.00, 15.30.

Busy będą miały z przodu plakat Święta Polskiej Niezapominajki.

Jest okazały, ale groźny (fot. Hubert Ogar/ Nadleśnictwo Radom)

Leśnicy trzeci rok z rzędu pozyskali na ten cel pieniądze z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

Barszcz Sosnowskiego został sprowadzony do Polski w latach 50. XX w. do celów badawczych nad wykorzystaniem tej rośliny jako wydajnej paszy dla bydła. W latach 70. uprawiano ją niemal we wszystkich ośrodkach rolniczych w Polsce. - Niezależnie od miejsca uprawiania tej rośliny okazało się, że wartości paszowe są znacznie mniejsze, niż się początkowo spodziewano. Brak zainteresowania dalszą produkcją spowodował, że barszcz Sosnowskiego wymknął się z kontrolowanej produkcji rolnej i przeniknął do naturalnego środowiska. Tam przez wiele lat, bez żadnego nadzoru, powiększał swój obszar występowania, nie zwracając na siebie uwagi do momentu, kiedy stał się realnym zagrożeniem - tłumaczy Hubert Ogar z Nadleśnictwa Radom.

Wysoki na 3,5 m

Barszcz Sosnowskiego jest rośliną dwuletnią, dorastającą nawet do 3,5 m wysokości. W pierwszym roku wytwarza rozetę liściową, w drugim wypuszcza pęd nasienny zakończony dużym kwiatostanem w formie pokaźnego baldachu o średnicy nawet do 70 cm. Po wydaniu nasion roślina zamiera. Niektóre rośliny nie wypuszczają kwiatostanu w drugim roku i stają się rośliną wieloletnią. Liście wyrastające z rozety są duże i mogą osiągać nawet 2 m długości. Korzeń palowy wrasta do 2 m w głąb ziemi, w górnej części jest silnie rozgałęziony. Na przełomie maja i czerwca drugiego roku wyrasta łodyga, zakończona kwiatostanem z białymi kwiatami. Nasiona dojrzewają w drugiej połowie lipca i mają zdolność kiełkowania do czterech lat. Młode siewki barszczu Sosnowskiego są bardzo podobne do siewek barszczu zwyczajnego (gatunku rodzimej flory). Najkorzystniejszym siedliskiem dla barszczu Sosnowskiego są miejsca wilgotne w pobliżu cieków wodnych – brzegi rowów melioracyjnych, kanałów odprowadzających wodę, brzegi rzek czy oczek wodnych.

Niebezpieczny olbrzym…

Leśnicy zwracają uwagę, że choć barszcz Sosnowskiego zachwyca i przyciąga uwagę swoją majestatycznością, stwarza jednak wielkie zagrożenie – wytwarza olejki eteryczne, w którego składzie znajdują się powodujące oparzenia furanokumaryny. Olejki zawierające te związki tworzą naturalną ochronę rośliny przed owadami i patogenami, i mogą znajdować się w każdej części rośliny – łodydze, liściach czy kwiatach. - Związki te są bardzo niebezpieczne dla ludzi, bo kontakt z nimi powoduje oparzenia II, a nawet III stopnia. Przy wysokiej temperaturze powietrza wystarczy tylko znaleźć się w pobliżu rośliny, by doznać poparzeń, bo niebezpieczne związki wydostają się na zewnątrz w formie oprysku. Co ważne, objawy poparzenia mogą pojawić się dopiero po kilkunastu do kilkudziesięciu minut, co sprawia, że zagrożenie nie jest zauważalne od razu. Kontakt z tą rośliną jest szczególnie niebezpieczny dla dzieci i alergików - tłumaczy Hubert Ogar.

U zwierząt spożywanie zielonych części barszczu Sosnowskiego może powodować biegunkę, krwotoki wewnętrzne, a także stan zapalny układu pokarmowego. Nieodosobnionymi przypadkami są również oparzenia zewnętrzne.

Zagrożenia dla innych roślin

Występowanie tego gatunku powoduje dużą degradacje środowiska przyrodniczego. W miejscach pojawienia się barszcz Sosnowskiego szybko staje się rośliną dominującą, zatrzymuje dostęp do światła innym roślinom, uniemożliwia i utrudnia jej rozwój. Wegetacja barszczu zaczyna się bardzo wcześnie, co powoduje eliminację roślin o późniejszym rozwoju wegetatywnym. Barszcz Sosnowskiego ekspansywnie zasiedla nowe miejsca i tworzy tym samym całe zwarte powierzchnie.

Roślina ta staje się coraz bardziej uciążliwa także w terenach leśnych, do których coraz częściej wkracza. Pojawiając się w młodym pokoleniu lasu, powoduje swoim szybkim wzrostem zacienienie młodych drzewek, które nie są w stanie w krótkim czasie wybić się ponad te rośliny. W konsekwencji drzewka giną – tracone jest bezpowrotnie najmłodsze pokolenie lasu.

Zwalczanie barszczu Sosnowskiego

W rejonie działania RDPL (część województwa mazowieckiego i świętokrzyskiego) największa powierzchnia występowania barszczu Sosnowskiego znajduje się na terenie Nadleśnictwa Radom, które od 2021 r. realizuje program „Zwalczanie barszczu Sosnowskiego”. - Ma on na celu zwalczanie i usuwanie istniejących stanowisk barszczu oraz zapobieganie rozprzestrzenianiu się tego gatunku na nowe tereny. Przedsięwzięcie ma doprowadzić do całkowitego wyeliminowania barszczu Sosnowskiego - zaznacza Ogar.

Rozpoczęcie realizacji programu było możliwe dzięki wsparciu finansowemu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie w wysokości 75 proc. całości kosztów. W tym roku Nadleśnictwo Radom ponownie otrzymało dofinansowanie na realizację zadania dotację w kwocie prawie 14 tys. zł.

- W 2021 r. przeprowadzona została inwentaryzacja miejsc występowania barszczu Sosnowskiego. Takie miejsca zostały stwierdzone w leśnictwie Łaziska na 13 wydzieleniach – wzdłuż cieków wodnych, przeważnie były to osobniki pojedyncze i niewielkie kępy. Łączna powierzchnia na jakiej występuje barszcz Sosnowskiego w Nadleśnictwie Radom to 1,35 ha. Te dane posłużyły do opracowania planu działania - informuje Hubert Ogar. Będą to czterokrotne w ciągu roku etapy zwalczania, polegające na przemiennym mechanicznym wykaszaniu roślin i po dwóch, trzech tygodniach stosowaniu zabiegów z użyciem środków ochrony roślin. W tym roku zostały wykonane już dwa z czterech zaplanowanych na 2023 r. zabiegów zwalczania barszczu Sosnowskiego.

Do wykonania tych czynności została wyłoniona specjalistyczna firma. Wszystkie prace odbywają się pod nadzorem Służby Leśnej.

oprac. bdb

Fot. www.jedlnia.radom.lasy.gov.pl/

Będzie można zwiedzać marculskie arboretum (fot. http://www.marcule.radom.lasy.gov.pl)