fot. SKOZCRz w Radomiu

W tym roku listopadowa zbiórka była prowadzona przez wszystkie świąteczne dni. -  Dziękujemy wszystkim, którzy wsparli renowację najstarszych i najpiękniejszych pomników na naszej zabytkowej radomskiej nekropolii. W tym roku uzyskaliśmy 25 tys. zł.  To dobry wynik (dokładnie taki sam jak w listopadzie roku ubiegłego), który pozwoli nam na podjęcie kolejnej renowacji w roku 2025. Szczególną wdzięczność kierujemy do wolontariuszy zbierających datki, w tym młodzieży radomskich szkół - sumuje wiceprzewodniczący komitetu Sławomir Adamiec. Podkreśla, że cmentarz dzięki wspólnemu wysiłkowi: zarządcy nekropolii parafii św. Wacława, społeczników i mieszkańców, przez ostatnie lata stał się nie tylko pięknym przykładem pamięci o bliskich zmarłych, ale również  troski o materialną i duchową wartość sztuki cmentarnej, czego świadectwem są m.in. wyniki dorocznych kwest komitetu..  

Na renowację nagrobka ks. Łady

W 2025 r. komitet zamierza przeprowadzić renowację kamiennego nagrobka z początku XX wieku, uczestnika Powstania Styczniowego ks. Justyna Łady (1817-1906).

Ks. Justyn Łada był duchownym greko-unickim zaangażowanym w pomoc powstańcom styczniowych i represjonowanym za prowadzoną działalność konspiracyjną przez władze carskie. Kapłan przebywał w areszcie od grudnia 1864 r. do kwietnia 1866 r., a do 1872 r. miał dozór policji. W ramach prowadzonej walki z kościołem greko-unickim w 1874 r. został usunięty przez rosyjskie władze z probostwa w Kopyłowie (pow. hrubieszowski, Lubelskie). Razem z rodziną zamieszkał w Radomiu, gdzie przez 31 lat był urzędnikiem hipoteki. Potajemnie odprawiał też msze święte dla unitów. Cieszył się powszechnym szacunkiem, o czym świadczy tablica pamiątkowa znajdująca się w kościele u Bernardynów.  

bdb, kat

Na cmentarzu znajduje się wiele zabytkowych nagrobków

- Zapraszamy radomian, aby wspólnie kwestować na rzecz renowacji zabytkowego cmentarza. Dzięki wspólnemu wysiłkowi przez ostatnie lata stał się on nie tylko pięknym przykładem pamięci o bliskich zmarłych, ale również troski o materialną i duchową wartość sztuki cmentarnej, czego świadectwem są m.in. wyniki dorocznych kwest - zachęca Sławomir Adamiec, wiceprzewodniczący Społecznego Komitetu Ochrony Zabytkowego Cmentarza Rzymskokatolickiego.  Przypomina, że podczas ostatniej, listopadowej kwesty udało się zebrać ponad 25 tys. zł.

W ciągu 29 lat istnienia SKOZCRz uzyskał w czasie 42 zbiórek kwotę ponad 800 tys. zł. i odrestaurował 25 zabytkowych nagrobków.  

Na radomskiej nekropolii rzymskokatolickiej znajduje się ponad 300 zabytkowych nagrobków wpisanych do rejestru zabytków województwa mazowieckiego, z czego wiele czeka na pilne prace konserwatorskie. Dzięki ofiarności darczyńców część z nich udaje się społecznikom, każdego roku poddawać pracom renowacyjnym.

bdb

fot. Łukasz Wójcik/UM Radom

Organizatorem zbiórki jest Społeczny Komitet Ochrony Zabytkowego Cmentarza Rzymskokatolickiego (SKOZCRz) w Radomiu. Na cmentarzu przy ul. Limanowskiego znajduje się ponad 300 nagrobków wpisanych do rejestru zabytków województwa mazowieckiego, z czego wiele z nich czeka na pilne prace konserwatorskie. Dzięki ofiarności społecznej, część z nich udaje się każdego roku poddawać renowacji.

- Składamy podziękowanie za wszystkie datki, które trafiły na odnowę zabytkowych nagrobków. Dziękujemy wszystkim, którzy choćby najmniejszą sumą wsparli renowację najstarszych i najpiękniejszych pomników na naszej zabytkowej, radomskiej nekropolii. W tym roku uzyskaliśmy 25 259 zł.  To bardzo dobry wynik - zapewnia Sławomir Adamiec, zastępca przewodniczącego Zarządu SKOZCRz w Radomiu.

Zebrane pieniądze pozwolą na podjęcie kolejnej renowacji w roku 2024. - Szczególną wdzięczność kierujemy do wolontariuszy zbierających datki, w tym młodzieży radomskich szkół. Nasz cmentarz, dzięki wspólnemu wysiłkowi, przez ostatnie lata stał się nie tylko pięknym przykładem pamięci o bliskich zmarłych, ale również troski o materialną i duchową wartość sztuki cmentarnej, czego świadectwem są m.in. wyniki dorocznych kwest - podkreśla Adamiec.

Na cmentarzu przy ul. Limanowskiego pochowanych jest ponad 200 tys. zmarłych, wśród których spoczywają m.in.: żołnierze napoleońscy i Królestwa Polskiego, powstańcy styczniowi, legioniści Piłsudskiego, żołnierze z kampanii wrześniowej i czasu okupacji, w tym gen. Wł. Andersa, którzy walczyli pod Monte Cassino i po powrocie do Polski, zmarli na ziemi radomskiej. Tutaj pochowani są również m.in.: malarz batalista Józef Brandt, legionista mjr Tadeusz Brzęk-Osiński, dr Teofil Rewoliński, doktor medycyny i inspektor urzędu lekarskiego, wybitny senator II RP Maciej Glogier i dr Ludwik Przybyłko, Stanisław Wierzbicki, znany restaurator, biskup sandomierski Paweł Kubicki, autor wielu dzieł historycznych, wychowawca szeregu pokoleń kapłańskich oraz biskupi radomscy: Edward Materski i Stefan Siczek.

bdb, kat

Wiele nagrobków wymaga renowacji

SKOZCRz prowadzi kwesty na najstarszym cmentarzu Radomia od 28 lat. W tym czasie komitet uzyskał podczas 40 kwest kwotę bliską 772 tys. zł. Rekordowe pod względem uzyskanych sum były m.in. listopadowe kwesty w: 2010 r. – 50 tys. zł., 2018 r. – 41 tys. zł i 2014 r. – 40 tys. zł. oraz w 2016 r. – 3 3tys. zł. W roku 2019 do puszek kwestujących w dniach 1 - 3 listopada, trafiło 37 tys. 254 zł. 

-  Zapraszamy wszystkich radomian na cmentarz rzymskokatolicki, aby wspólnie kwestować na rzecz renowacji zabytkowej nekropoli przy ul. Limanowskiego - zachęca Sławomir Adamiec, wiceprzewodniczący zarządu SKOZCRz w Radomiu.

Na radomskiej nekropolii znajduje się ponad 300 zabytkowych nagrobków wpisanych do rejestru zabytków województwa mazowieckiego, z czego wiele z nich czeka na pilne prace konserwatorskie. Dzięki ofiarności społecznej, część z nich udaje się każdego roku, poddawać pracom renowacyjnym.

bdb

fot. SKOZCR w Radomiu

.

Zbiórka trwać będzie w niedzielę, 30 października oraz we wtorek, 1 listopada, w godz. od 9 do 14. - Zapraszamy wszystkich radomian na cmentarz rzymskokatolicki, aby wspólnie kwestować na rzecz renowacji zabytkowej nekropoli - zachęca Sławomir Adamiec, wiceprzewodniczący zarządu Społecznego Komitetu Ochrony Zabytkowego Cmentarza Rzymskokatolickiego.

Wśród kwestujących wolontariuszy są zawsze osoby znane w Radomiu z działalności na wielu polach, artyści, politycy, samorządowcy, harcerze. Przez lata swojej aktywności SKOZCR w Radomiu odnowił wiele zabytkowych nagrobków znajdujących się na cmentarzu przy ul. Limanowskiego. Każda renowacja to ogromne koszty, a społecznicy moga wydać tylko te pieniądze, które zostaną im ofiarowane podczas takich wydarzeń.

bdb

fot. archiwum

Zbiórka nie odbędzie się ze względów obostrzeń pandemicznych po raz drugi z rzędu. - W czasie listopadowych świąt, prawie na wszystkich zabytkowych nekropoliach polskich, prowadzone były kwesty, z których środki, podobnie jak w Radomiu, przeznaczane są zawsze na ratowanie bezcennych zabytkowych nagrobków. W tym roku prosimy o dobrowolne datki bezpośrednio na konto komitetu, lub do dużej skarbony, przy wejściu na cmentarz od ul. Limanowskiego - zachęca Sławomir Adamiec, wiceprzewodniczący SKOZCR.

Komitet od 26 lat prowadził kwesty na najstarszej nekropolii Radomia. W tym czasie uzyskał kwotę bliską 700 tys. zł (36 kwest). Rekordowe pod względem uzyskanych sum były m.in. listopadowe kwesty w 2010 r.– 50 tys. zł, 2018 r. – 41 tys. zł i 2014 r. – 40 tys. zł oraz w 2016 r. – 33 tys. zł. W roku 2019 do puszek kwestujących w dniach 1 - 3 listopada trafiło 37 tys. 254zł. 

 W 2019 r. komitet poddał renowacji dwa kamienne, dziewiętnastowieczne pomniki: Emilii z Wolskich Targowskiej oraz rodziny Bełkowskich i Napiórkowskich. Łączny koszt tych prac to ponad 85 tys. zł.  W 2020 roku społecznicy wraz z parafią św. Wacława (zarządca cmentarza), przeprowadzili renowację nagrobka ks. Walentego Błochowicza (33 tys. zł.) oraz nagrobka Wojciecha i Tekli Guzewiczów (38 tys. zł.).  W tym roku nie udało poddać renowacji kolejnych nagrobków, ze względu na brak pieniędzy, których za każdym razem głównym źródłem jest listopadowa kwesta  – informuje Sławomir Adamiec.

kat

fot. RDLP w Radomiu

- Złodzieje stroiszu niszczą przede wszystkim młode jodełki, często ogołacając je z niemal wszystkich gałązek. Tak uszkodzone drzewko w najlepszym razie będzie się regenerować przez kilka sezonów, jednak często z braku aparatu asymilacyjnego obumiera. Proceder ten jest szczególnie dotkliwy dla jodłowych młodników w lasach świętokrzyskich, małopolskich i podkarpackich, gdzie jodła występuje pospolicie. Oznacza to, że większość nielegalnie pozyskanego stroiszu w Polsce pochodzi właśnie z wymienionych regionów, w pozostałych bowiem ten gatunek drzew jest rzadki lub nie występuje wcale - wyjaśnia Edyta Nowicka, rzeczniczka Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu. Jak dodaje, jodła występuje też w składzie drzewostanów niemal całej RDLP.

Kradną w Puszczy Kozienickiej

Przypadki kradzieży gałęzi jodłowych zdarzają się również w Puszczy Kozienickiej. Tu udział jodły wynosi nieco ponad 3 proc. i rośnie – leśnicy wzbogacają skład gatunkowy drzewostanów sadząc ją pod osłoną, a tam, gdzie jodły jest już w składzie, inicjują odnowienie naturalne. Szczególnie dotkliwe są przypadki dewastacji drzewostanów jodłowych w miejscach, gdzie została ona podsadzona z myślą o przebudowie drzewostanów, tak by były one odporniejsze i bardziej różnorodne.

- Jeden metr przestrzenny stroiszu jodłowego to zwykle około 600 do 1000 gałązek! By przygotować taką partię jedliny, złodzieje niszczą nawet kilkanaście arów gęstego odnowienia jodłowego. Dzieje się tak pomimo oferty sprzedaży stroiszu przez większość jednostek Lasów Państwowych na południu kraju. W wielu nadleśnictwach celowo planuje się zabiegi hodowlane w drzewostanach jodłowych na okres przedświąteczny. Okazuje się jednak, że dla odbiorców hurtowych korzystniejszy jest zakup gałązek pozyskiwanych z najmłodszych drzewek cechujących się delikatniejszymi gałązkami, których znacznie więcej mieści się w metrze przestrzennym niż z gałęzi starszych drzew wycinanych legalnie w ramach zabiegów hodowlanych - wyjaśnia rzeczniczka RDPL w Radomiu.

Leśnicy patrolują

Przeciwdziałając szkodom w okresie przed Wszystkimi Świętymi oraz przed świętami Bożego Narodzenia leśnicy prowadzą całodobowe patrole w okolicach narażonych na kradzieże. - W tym okresie intensywna jest też współpraca z jednostkami policji, straży miejskiej, straży łowieckiej i inspekcją transportu drogowego. Organizowane są wspólne akcje i patrole, w tym skierowane głównie na kontrolę punktów sprzedaży stroiszu - sprawdzane są dokumenty potwierdzające legalność pochodzenia oferowanego towaru. Mimo nagłaśniania problemu Straż Leśna stwierdza corocznie kilkadziesiąt przypadków nielegalnego pozyskiwania gałązek - podkreśla  Nowicka.

Strażnicy dla wykrycia sprawców niszczenia odnowień jodłowych posługują się również kamerami. Przestępcy ujęci na gorącym uczynku muszą się liczyć z karami. Mandat za kradzież stroiszu wynosi do 500 zł, sprawy często są także kierowane do sądu.

W 2020 roku na terenie nadleśnictw RDLP w Radomiu odnotowano 67 przypadków kradzieży stroiszu, w czasie których skradziono 112 mp gałęzi jodłowych, a w 2021 r. odnotowano ich 50 – skradziono 112 mp.

- Kupując wiązankę lub wieniec na grób swoich bliskich, czy inne ozdoby na bazie roślin leśnych, warto zapytać o pochodzenie gałązek i innych elementów, z których została zrobiona. Uczciwy nabywca otrzymuje w nadleśnictwie odpowiedni dokument potwierdzający legalność zakupu - radzą leśnicy.

kat, bdb

Na rynku dostępnych jest mnóstwo różnorodnych materiałów, z których buduje się pomniki, niemniej jednak w niniejszym poradniku postaramy się przekonać, że opłacalną z perspektywy przyszłości inwestycją może być grobowiec granitowy.

Odpowiednia estetyka i dobra jakość

Dlaczego na tyle rozmaitych wariantów występujących dziś tworzyw z jakich buduje się grobowce, postanowiliśmy zwrócić uwagę właśnie na granit? W głównej mierze wiąże się to z faktem, iż ten typ materiału łączy w sobie dwie podstawowe cechy, a mianowicie elegancję oraz solidność. W zasadzie to swego rodzaju złoty środek, który pozwala na uzyskanie maksymalnie satysfakcjonujących klienta rezultatów – z jednej strony ładny pomnik, który będzie gustowny i trwały, a z drugiej gwarancja precyzji i wytrzymałości. Granit cieszy się dziś bardzo dużym rozpowszechnieniem i wydaje się, iż wraz z biegiem czasu jego popularność wzrasta. Przekłada się to na coraz częstsze zlecanie właśnie grobowców z tego materiału. Jako kamień naturalny, granit sprawia, że mogiła rodzinna nabiera monumentalnego charakteru. Ponadto, jest to budulec niesamowicie plastyczny, więc nie stanowi większej trudności jego wykańczanie na rozmaite sposoby i nadawanie mu wielorakich form i kształtów.

Cechy szczególne

Biorąc pod uwagę to, że granit jest naturalny, ma on świetną twardość, ale mimo wszystko nie stanowi większego wyzwania rzeźbienie w nim. Jest to materiał bardzo łatwo poddawany obróbce, a do tego nie przesiąka. Jego niska nasiąkliwość jest zatem równoznaczna z tym, że granit zawsze prezentuje się estetycznie. Na płycie nie robią się plamy oraz nieładne zacieki, które często powstają na skutek silnego mrozu czy intensywnych ulew na innego typu materiałach wykorzystywanych w branży funeralnej. Dodatkowo, granit okazuje się być bardzo odporny na wahania temperatury i nie brudzi się. Poza kwestiami praktycznymi, granit należy również pochwalić za jego nietuzinkowe odcienie kolorystyczne. Dostępne są rozmaite tonacje barwne tego kamienia, więc zlecający realizację grobowca granitowego zdecydowanie ma z czego wybierać. Możliwe są zarówno pomniki brązowe, jak i ciemnozielone, w różnych skalach szarości oraz czerni.  Tego typu produkty uwzględniają w swej ofercie między innymi rekomendowane domy pogrzebowe typu Jakubisiak. 

- Zakończyły się tegoroczne  renowacje dwóch zabytkowych nagrobków: ks. Walentego Błochowicza oraz Wojciecha i Tekli Guzewiczów. Łączny koszt prac wykonanych przez pracownię Grzegorza Świerczyńskiego to ponad 71 tys. zł - informuje Sławomir Adamiec, wiceprzewodniczący SKOZCRz w Radomiu. Zapewnia, że tegoroczne prace konserwatorskie, współfinansowane z dotacji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zostały wykonane z największą pieczołowitością. - Nagrobek ks. Walentego Błochowicza został wykonany z  piaskowca szydłowieckiego w formie obelisku z kanelowaną kolumną i ażurowym zwieńczeniem. Koszt tej renowacji, to blisko 33 tys. zł. Nagrobek Wojciecha i Tekli Guzewiczów wykonany został w formie steli zwieńczonej obeliskiem silnie zwężającym się ku górze, ustawionym na sześciu kulach i również wykonany z piaskowca szydłowieckiego. Koszt tej renowacji, to 38 tys. zł  – dodaje Adamiec.

Z powodu epidemii koronawirusa nie odbywa się doroczna kwesta na cmentarzu. Komitet zachęca, by datki wrzucać do skarbony ustawionej za bramą wejścia od ul. Limanowskiego lub wpłacać na konto: 44 1240 3259 1111 0000 2990 3027.

kat, bdb

Fot. SKOZCRz Radom