Nową kapitułę nagrody powołał prezydent Radomia (fot. Materiały prasowe/MWG Wsola)

W skład kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza wchodzą wybitni znawcy literatury. Od pierwszej edycji byli to Jerzy Jarzębski (przewodniczący), Ewa Graczyk, Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak, Justyna Sobolewska. Po odejściu profesora Jerzego Jarzębskiego funkcję przewodniczącej objęła profesor Ewa Graczyk, a do składu kapituły dołączył Piotr Sadzik. W tym roku prezydent Radomia powołał nową kapitułę. W jej skład weszli: Joanna B. Bednarek, Weronika Murek, Katarzyna Sawicka-Mierzyńska, Jerzy Franczak, Piotr Kofta, Janusz Margański i Piotr Sadzik. Przewodniczącym został Jerzy Franczak. Sekretarzem kapituły pozostaje Tomasz Tyczyński.

- Otwieramy drugą dekadę Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza, bo to bardzo ważna nagroda. Ważna dla nas, ale też bardzo ważna dla młodych twórców, młodych pisarzy. Powołanie nowej kapituły, mam nadzieję, to kolejny etap w rozwoju samej nagrody, ale także szansa dla młodych pisarzy. A dla nas, dla Radomia, to szansa na promocję miasta poprzez kulturę – podkreśla prezydent.

Jednocześnie organizatorzy ogłosili kolejną, 11 edycję nagrody.

Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza przyznawana jest za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. Opublikowane w 2025 r. książki mogą zgłaszać do konkursu wydawnictwa, autorzy, osoby reprezentujące instytucje kultury, media o charakterze literackim, osoby prywatne, a także członkowie kapituły.

Termin nadsyłania propozycji do 11 edycji nagrody upływa 31 stycznia 2026 r.

Jury czeka

- W tej chwili czekamy na zgłoszenia i zachęcamy wszystkich wydawców, autorki, autorów, ale także czytelniczki i czytelników do nadsyłania książek, które wydają się szczególnie ważne, wydanych w bieżącym roku. Chodzi o pierwszą lub drugą publikację prozą. W kwietniu ogłosimy krótka listę dwudziestu, mniej więcej, albo kilkunastu książek, które będą następnie brane pod uwagę, uważnie czytane i roztrząsane jeszcze raz, dyskutowane. W czerwcu natomiast ogłosimy nazwiska pięciu osób autorskich nominowanych, no a potem pozostaje czekać na finał, wielki fina i galę wręczenia nagrody, która nastąpi we wrześniu – zapowiada Jerzy Franczak, przewodniczący kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. 

40 tys. i rezydencja w Vence

Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza została ustanowiona w 2015 roku przez samorząd Radomia, a wręczona po raz pierwszy rok później. Jej laureatami byli do tej pory: Weronika Murek i Maciej Hen (w pierwszym roku kapituła podzieliła nagrodę), a potem kolejno Anna Cieplak, Marcin Wicha, Olga Hund, Barbara Sadurska, Aleksandra Lipczak, Barbara Woźniak, Jakub Nowak, Grzegorz Bogdał oraz Barbara Elmanowska. Od szóstej edycji, jury przyznaje także wyróżnienie w postaci rezydencji literackiej w Vence na południu Francji, gdzie ostatnie lata życia spędził Witold Gombrowicz. W ten sposób kapituła doceniła do tej pory Macieja Bobulę, Mateusza Pakułę, Wiktorię Bieżuńską, Katarzynę Groniec i Macieja Wnuka.  

Główna nagroda to 40 tys. zł. Dzięki wsparciu Samorządu Mazowsza od kilku edycji wszyscy nominowani otrzymują wyróżnienia w wysokości po 5 tys. zł.

kat

Wystawa "Jacek Malczewski. Konteksty (fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego/ Radom)

Do tegorocznej, XIX edycji zgłoszone zostały 124 różnorodne zdarzenia muzealne z województwa mazowieckiego. Wyłoniono 20 laureatów oraz przyznano 20 wyróżnień.

Malczewski i konteksty

Nagrody zostały przyznane w pięciu kategoriach: wystawa, projekt edukacyjny, wydawnictwo muzealne, kategoria otwarta oraz plakat muzealny. Kapituła konkursowa przy ocenie brała pod uwagę m.in. walory merytoryczne, kulturowe, estetyczne, plastyczne, kompozycyjne, edukacyjne i integrujące lokalną społeczność, a także promowanie kultury regionalnej Mazowsza.

Muzeum im. Jacka Malczewskiego zdobyło pierwsze miejsce w kategorii „Wystawa” za ekspozycję „Jacek Malczewski. Konteksty”. Placówka otrzymała także trzecie miejsce w kategorii „Wydawnictwo muzealne” za katalog do tej wystawy oraz wyróżnienie za plakat „Golden hour – Złota godzina”.

Największa duma

- Ogromnie cieszą te nagrody, zwłaszcza pierwsza za wystawę "Malczewski.Konteksty". I to jest nasza największa duma. Natomiast "Konteksty" otrzymały również drugą nagrodę za wydawnictwo - radości nie ukrywa Ilona Pulnar-Duszyk, zastępca dyrektora muzeum. Przypomina, że instytucja, mimo, że jest często wyróżniana, już dość dawno nie pierwszego miejsca.

- To była wystawa prezentująca twórczość jacka Malczewskiego w kontekście prac innych artystów. Można ją było oglądać od jesieni 2024 r. do stycznia tego roku i cieszyła się bardzo dużym zainteresowaniem oglądających - przypomina Paulina Szymalak-Bugajska, kuratorka wystawy. Jak wyjaśnia, sam pomysł narodził się pięć lat wcześniej, jednak wypożyczenia obrazów, organizacja, pozyskiwanie obrazów, dzieł sztuki, obiektów nie tylko z wielu muzeów, ale i z kolekcji prywatnych to były działania rozciągnięte na wiele miesięcy - mówi kuratorka.

Od Radomia do Czarnolasu

Wśród nagrodzonych znalazły się również inne radomskie placówki: Muzeum Wsi Radomskiej za wystawę „Od adamaszku do żakardu – dawne tkaniny dworskie" i za „Muzealne Święto Plonów” (kategoria otwarta) oraz Muzeum Historii Najnowszej (prowadzone przez Resursę w Kamienicy Deskurów) za ekspozycję „Salvador Dali w Radomiu" (kategoria: wystawy zorganizowane przez mniejsze muzea).

W kategorii „Projekt edukacyjny” pierwsze miejsce zajął projekt pt. „Dla najmłodszych muzykantów. Gwizdawki, świstawki – gwizdki ceramiczne” zorganizowany przez Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu, a w kategorii otwartej „Korowód Kolędników - wydarzenie towarzyszące wystawie czasowej „Świat na Opak. Kolędowanie w Polsce” zorganizowany przez Muzeum Historii Najnowszej Radomia oraz "Pieśń świętojańska o Sobótce” zorganizowany przez Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie. Trzecie miejsce zajął natomiast plakat do wystawy pt. „Tkacze historii. Pięć dekad mody w Polsce” przygotowany przez Muzeum Historii Najnowszej Radomia.

kat

Gala Nagrody Gombrowicza 2025 (fot. Materiały prasowe?Dominik Musialek/MWG Wsola)

Hasłem tegorocznego festiwalu jest „Literatura się liczy”. Bo liczy się. W kilku znaczeniach. W festiwalowych spotkaniach weźmie udział ponad dwadzieścioro pisarek i pisarzy, artystek, krytyczek i krytyków literackich. Będą wśród nich m.in.: Grzegorz Bogdał, Wiktoria Bieżuńska, Anna Cieplak, Katarzyna Groniec, Justyna Sobolewska, Piotr Sommer, Mikołaj Grynberg, Maniucha Bikont, Dorota Landowska, Jacek Wakar, Barbara Sadurska, Jerzy Franczak, Paweł Sołtys, Przemysław Czapliński, Ewa Graczyk, Józef Olejniczak i Krystyna Prońko.  

Laureatka z laureatką

Festiwal rozpocznie się w sobotę, 13 września w muzeum we Wsoli. O godz. 17 Anna Cieplak (laureatka II edycji Nagrody Gombrowicza) będzie rozmawiała z Grzegorzem Bogdałem (laureatem IX edycji Nagrody Gombrowicza) i Wiktorią Bieżuńską (w VIII edycji nagrody wyróżnioną rezydencją literacką w Vence).

Po tym spotkaniu, także w muzeum we Wsoli odbędzie się koncert Katarzyny Groniec - w poprzedniej edycji Nagrody Gombrowicza wyróżnionej rezydencją w Vence.

W niedzielę, 14 września, także we Wsoli, utwory ze słowami Marcina Wichy zaśpiewa Maniucha Bikont, a po koncercie Justyna Sobolewska, Piotr Sommer oraz Mikołaj Grynberg będą rozmawiali o twórczości Marcina Wichy, laureata Nagrody Gombrowicza (początek wydarzenia o godz. 17).

Opętana Landowska

Potem literackie i artystyczne spotkania przeniosą się do Radomia. W poniedziałek, 15 września kolejny fragment powieści „Opętani” Witolda Gombrowicza, od której festiwal wziął swoją nazwę, przeczyta Dorota Landowska. Rozmowę z aktorką poprowadzi Jacek Wakar (Muzeum im. Jacka Malczewskiego, godz. 18).

We wtorek, 16 września, odbędą się dwa wydarzenia: o godz. 13 Galerii Akademickiej Uniwersytetu Radomskiego, która mieści się w Galerii Słonecznej odbędzie się otwarcie wystawy plakatów „Iwona, księżniczka Burgunda”, zaś wieczorem (godz. 18) organizatorzy zaproszą do Miejskiej Biblioteki Publicznej na rozmowę pod tytułem „Pisarze się liczą”. Wezmą w niej udział Barbara Sadurska, Jerzy Franczak, Paweł Sołtys oraz Tomasz Tyczyński (moderator); w środę, 17 września o godz. 18 organizatorzy zapraszają na film „Księgarnia z marzeniami”, projekcja odbędzie się w kinie MCSW Elektrownia, (bilety w kasie kina w cenie 10 zł). 

W czwartek, 18 września, w Miejskiej Bibliotece Publicznej zaplanowano dyskusję „Sumowanie literatury”, w której wezmą udział Przemysław Czapliński, Ewa Graczyk, Józef Olejniczak oraz Anna Spólna (moderatorka).

Festiwalowe wydarzenia zakończy w piątek, 19 września rozmowa z pisarkami i pisarzami nominowanymi w tegorocznej, dziesiątej edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. Tę rozmowę poprowadzi Michał Nogaś.

Dla debiutujących

Ustanowiona przez radomski samorząd Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza przyznawana jest debiutującym pisarzom i uznawana za jedno z najważniejszych literackich wyróżnień w Polsce. W tej edycji można było zgłaszać książki wydane w 2024 roku. Ostatecznie zgłoszonych zostało blisko 100 tytułów. W kwietniu kapituła ogłosiła tzw. krótką listę książek, a w czerwcu wybrała spośród nich piątkę nominowanych.

Nominowani w dziesiątej edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza są: Barbara Elmanowska „Woliera”, Wydawnictwo J, Joanna Mazur „Ciepło-zimno”, Wydawnictwo Seqoja Monika Muskała „Rondo Rodeo”, Nisza, Katarzyna Sobczuk „Mała empiria”, Dowody, Maciej Wnuk „Miejsca odległe”, Biuro Literackie.

Gala z Krystyną Prońko

Gala, podczas której ogłoszone zostaną nazwiska zwycięzców, odbędzie się 20 września, w sobotę, w sali koncertowej Zespołu Szkół Muzycznych w Radomiu. Laureat Nagrody otrzymuje 40 tys.zł statuetkę oraz lornetkę, będącą symbolem uważności wobec świata i nawiązującą do ostatnich lat życia Gombrowicza. Dzięki wsparciu Samorządu Mazowsza wyróżnienia w wysokości po 5 tys. złotych otrzymują też wszyscy nominowani. Dzięki mecenatowi Zakładów Automatyki Kombud S.A. od kilku edycji kapituła przyznaje także wyróżnienie w postaci rezydencji literackiej w Vence na południu Francji.

Gwiazdą Gali będzie Krystyna Prońko.

Na wydarzenia festiwalowe wstęp wolny, z wyjątkiem projekcji filmu „Księgarnia z marzeniami”, bilety do nabycia w kasie kina w cenie 10 zł. Na Galę i koncert Krystyny Prońko będą obowiązywały bezpłatne wejściówki, które można będzie odebrać 14 września w Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli, po wydarzeniu festiwalowym oraz 16 września w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Radomiu, także po wydarzeniu).

Spektakl "Tęsknię za domem" (fot. Materiały prasowe/Natalia Kabanow)

"To prestiżowe wyróżnienie przyznawane jest przez widzów festiwalu i w tym roku, podczas 50 edycji wydarzenia wybór padł na produkcję radomskiego Teatru Powszechnego. To dla całego zespołu ogromny zaszczyt!" - poinformował w komunikacie prasowym radomski "Powszechny".

Teatr dziękuje organizatorom za możliwość udziału w tym wydarzeniu, a publiczności za emocje i reakcje, które towarzyszyły pokazowi, oraz oddane głosy. - Buława Hetmańska trafia do naszego teatru po raz kolejny. Poprzednią nagrodę publiczności otrzymał spektakl „Odprawa posłów greckich” w reżyserii Adama Sroki w 2005 roku podczas XXX Zamojskiego Lata Teatralnego - przypomina radomski teatr.

Buława nawiązuje do insygnium władzy hetmańskiej Jana Zamoyskiego.

kat

Prezes "Łucznika" Seweryn Figurski ze statuetką (fot. Fabryka Broni Radom)

Nagroda DEFENDER to jedno z najważniejszych wyróżnień polskiego przemysłu obronnego, przyznawane podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego (MSPO) w Kielcach. Otrzymują ją produkty i rozwiązania o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa, które wyróżniają się innowacyjnością, nowoczesnością oraz możliwością wprowadzenia w Siłach Zbrojnych i innych formacjach.

Laureatów wybiera rada programowa złożona z przedstawicieli wojska, nauki i branży obronnej, doceniając m.in. sprzęt wojskowy, systemy uzbrojenia, technologie czy rozwiązania IT i logistyczne.

– To niezwykły moment w historii naszej fabryki. Otrzymanie nagrody DEFENDER w jubileuszowym roku - 100-lecia - jest nie tylko potwierdzeniem jakości i innowacyjności naszych produktów, ale przede wszystkim wyrazem uznania dla pracy, pasji i zaangażowania całego zespołu "Łucznika". To dla nas ogromna duma i satysfakcja, a jednocześnie motywacja, by nieustannie rozwijać się i sięgać po kolejne ambitne cele. Chciałbym serdecznie podziękować kapitule konkursu za to prestiżowe uhonorowanie – traktuję je również bardzo osobiście, jako potwierdzenie, że kierunek, w którym prowadzimy fabrykę, jest właściwy – podkreśla Seweryn Figurski, prezes radomskiej spółki zbrojeniowej.

Grot w układzie klasycznym

FB nagrodę DEFENDER za system karabinków standardowych  MSBS Grot w układzie klasycznym
i bezkolbowym (bullpup) z podwieszanym granatnikiem modułowym. Jest to nowoczesna, polska konstrukcja opracowana przez Fabrykę Broni i Wojskową Akademię Techniczną. System obejmuje dwa karabinki standardowe z podwieszanym, modułowym granatnikiem 40 mm – pierwszy w klasycznym układzie konstrukcyjnym, a drugi
w bezkolbowym (bullpup).

Dzięki modułowej budowie broń można szybko dostosować do potrzeb użytkownika, a obustronne manipulatory ułatwiają obsługę zarówno prawo-, jak i leworęcznym żołnierzom. Karabinki z granatnikiem zapewniają wysoką skuteczność (do 500 m dla karabinka i 400 m dla granatnika) oraz niezawodność w każdych warunkach. Wersja klasyczna znajduje się na uzbrojeniu Wojska Polskiego od 2017 r., do dziś wyprodukowano już ponad 180 tys. egzemplarzy tych karabinków. Natomiast wariant bullpup został pozytywnie przebadany i jest oferowany od 2021 r.

Współczesne potrzeby obronności

– DEFENDER to wyróżnienie dla projektów, które wyznaczają nowe standardy i odpowiadają na współczesne potrzeby obronności. Nasz produkt pokazuje, że Fabryka Broni konsekwentnie inwestuje w nowoczesne technologie i rozwój konstrukcji, które mają realne znaczenie dla Sił Zbrojnych RP – zauważa Daniel Wilk, członek zarządu „Łucznika”.

- Ta nagroda potwierdza, że inwestycje w innowacje i rozwój kadry są właściwą drogą. DEFENDER jest dla nas dodatkową motywacją, aby jeszcze skuteczniej łączyć tradycję z nowoczesnością
i umacniać pozycję fabryki na rynku przemysłu obronnego – dodaje Jakub Czułba, członek zarządu spółki.

kat, bdb

Zdjęcia: Fabryka Broni Radom

fot. Anna Wróblewska/UM Radom

Nagroda została wręczona podczas uroczystej gali z okazji 35-lecia samorządu. – Jednym z wielkich osiągnięć samorządu jest to, że udaje się budować społeczeństwo obywatelskie, aktywne i zaangażowane w życie lokalnej społeczności. A do grona takich osób niewątpliwie należy Monika Witkowska, która wspiera wolontariat, uczy młodzież empatii i szacunku do drugiego człowieka, m.in. organizując wiele akcji charytatywnych. Serdecznie gratuluję laureatce i życzę wytrwałości w tej ciężkiej, ale też na pewno dającej mnóstwo satysfakcji, pracy – mówi prezydent Radosław Witkowski.

Monika Witkowska współpracuje z samorządem, instytucjami kultury, organizacjami działającymi na rzecz edukacji i pomocy społecznej. Cyklicznie organizuje różnego rodzaju zbiórki, m.in. dla Hospicjum Królowej Apostołów, bezdomnych, Polaków na Kresach Wschodnich czy podopiecznych schroniska dla bezdomnych zwierząt. Niesie też pomoc dla dzieci chorych i z niepełnosprawnościami oraz zagrożonych wykluczeniem społecznym.

– Nagroda im. Marii Kelles-Krauz jest dla mnie niesamowitą nobilitacją. To podsumowanie moich działań i pokazanie, że praca dla drugiego człowieka jest potrzebna w naszym życiu. Jestem nauczycielem i uważam, że w swojej pracy muszę stawiać na realizację funkcji wychowawczej szkoły. Przez pokazanie młodzieży świata wartości, w którym króluje empatia staram się kształtować prospołeczne postawy moich uczniów. Nagroda im. Marii Kelles-Krauz jest dla mnie także motywacją do dalszego działania – powiedziała po odebraniu nagrody Monika Witkowska.

Oprócz laureatki, wśród nominowanych do nagrody byli także: Ewa Suwała, Krystyna Wydra, Bożenna Popławska, Monika Dudek, Daniel Chrzanowski, Dagmara Janas i Magdalena Krajewska. To osoby zaangażowane m.in. w działania na rzecz osób z niepełnosprawnościami oraz seniorów, popularyzację walorów turystycznych Radomia czy pracę z dziećmi i młodzieżą, a także społecznicy związani ze środowiskiem artystycznym i samorządem szkolnym.

Rok 2025 decyzją Rady Miejskiej jest w Radomiu Rokiem Marii Kelles-Krauz, działaczki społecznej, Honorowej Obywatelki Miasta.

Źródło: UM Radom

Marek Ziółkowski, laureat Nagrody św. Kazimierza (fot. Łukasz Wójcik/UM Radom)

Nagroda Kulturalna Miasta Radomia wróciła po sześciu latach przerwy, a jej wręczenie włączono w obchody Kazików, czyli święta patrona Radomia. W sali widowiskowej Resursy Obywatelskiej odbyła się gala nagrody.

- To jest wielkie wydarzenie dla Radomia i dla radomskiej kultury. Mam wielką satysfakcję, że po sześciu latach przerwy możemy docenić i uhonorować ludzi radomskiej kultury, tych którzy ją tworzą, ale i promują - mówił Radosław Witkowski, prezydent Radomia.

- Radomska Nagroda Kulturalne to specjalne wyróżnieni z wieloletnią tradycją. Cieszę się, że możemy docenić wszystkich pracujących w kulturze. Tych, których widzimy na scenach, ale też tych którzy obsługują wydarzenia kulturalne i są na zapleczu naszych wydarzeń - podkreślał wiceprezydent Łukasz Molenda.

Nagroda Kulturalna Radomia - pięć kategorii i 10 laureatów

Zwycięzcy poszczególnych kategorii:

Realizator Kultury Roku: Marek Kotlimowski. Animator Kultury Roku: Paweł Błach, Michał Grosiak.
Menedżer Kultury Roku: Przemysław Czaja, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej, Paweł Witkowski z Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia. Wydarzenie Kulturalne Roku: II Ogólnopolski Festiwal Piosenki im. Jerzego Połomskiego, Ulica Teatralna, Wystawa "Jacek Malczewski. Konteksty". Całokształt Twórczości: dr nauk humanistycznych Ewelina Leonarda Pierzyńska-Jelska, muzeolog, autorka wydawnictw dotyczących ochrony zabytków i muzealnictwa, Michał Budzisz, artysta plastyk, uczestnik wystaw, autor ilustracji książkowych, członek legendarnego kabaretu "Fajf".

Marek Ziółkowski i jego "Blokowisko"

Nagrodę im. św. Kazimierza otrzymał Marek Ziółkowski, autor książki "Blokowiska Radomia" i cykl wydarzeń promujących wydawnictwo oraz historię radomskich osiedli. Marek Ziółkowski przez lata był dziennikarzem Echa Dnia. Jest popularyzatorem historii Radomia i jej znawcą, pracuje w Miejskim zarządzie Dróg i Komunikacji.

- Ta nagroda to dla mnie duże zaskoczenie i wielka radość. W ubiegłym roku, promując moją książkę, miałem okazję zorganizować cykl spacerów po blokowiskach. Oprowadziłem uczestników po kilku dzielnicach Radomia, od osiedla Nad Potokiem, przez Południe, Michałów czy osiedle Akademickie. Mogłem opowiedzieć o ciekawostkach i pokazać zakamarki, do których mieszkańcy rzadko się zapuszczają. Pokazanie Radomia od strony blokowisk jest ciekawe, pokazuje to frekwencja na tych spacerach - mówi Marek Ziółkowski.

Laureat zapowiedział, że połowę nagrody przekaże na cele charytatywne.

bdb

Zdjęcia: Łukasz Wójcik/UM Radom

Pablo Pavo (fot. Materiały prasowe/Resursa Radom

Radomskie Kaziki przywołują postać patrona miasta, św. Kazimierza Jagiellończyka (1458-1484). Królewicz, zasiadając na tutejszym zamku w latach 1481-1483, sprawował rządy nad Koroną z ramienia swego ojca, króla Kazimierza IV. Wielu historyków skłania się ku tezie, że miasto nad Mleczną pełniło wówczas funkcję nieformalnej stolicy Polski.

Na coroczne obchody święta składa się wiele różnorodnych wydarzeń kulturalnych, które przypominają bogate dzieje miasta, wzbudzają dumę mieszkańców z własnej historii oraz rozpalają zainteresowanie najmłodszych ojczystym dziedzictwem. Na stałe w program Kazików wpisały się już m.in. Wielki Test Wiedzy o Radomiu, wręczenie Nagrody im. św. Kazimierza czy kosztowanie słodkiego symbolu święta – kluczy św. Kazimierza. Imprezie towarzyszą wystawy, koncerty, spotkania i promocje regionalnych wydawnictw. Od kilku lat Kaziki mają także wymiar familijny, a to dzięki rodzinnym quizom o mieście, warsztatom dla najmłodszych czy spektaklom teatralnym.

W tym roku w program Kazików włączona będzie również gala wręczenia Radomskiej Nagrody Kulturalnej, która wraca po sześciu latach przerwy. Wyróżnienie przyznane będzie w kilku kategoriach za szczególne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony kultury oraz zaangażowanie w pracę na rzecz kultury.

KAZIKI 2025 – PROGRAM

1 marca, godz. 11.00: „Gra o tron” – rodzinna gra miejska (Miasto Kazimierzowskie)

2 marca:
godz. 16.00: Bajkowa niedziela – spektakl Kapryśna księżniczka Teatru Vaška (Resursa Obywatelska, wstęp z zaproszeniem).
godz. 17.00: IV Mały Test Wiedzy o Radomiu (Resursa Obywatelska, wstęp z zaproszeniem).
godz. 17.30: prezentacja nowych wydawnictw Resursy przeznaczonych dla najmłodszych – puzzle, gra planszowa (Resursa Obywatelska, wstęp z zaproszeniem).

3 marca, godz. 17.00: zwiedzanie szlaku tablic upamiętniających wizyty monarchów w radomskiej farze (Kościół św. Jana Chrzciciela).

4 marca, godz. 12.00: Msza św. odpustowa w Bazylice św. Kazimierza na Zamłyniu.

3-7 marca, godz. 10.00-14.00: warsztaty dla uczniów szkół podstawowych (Resursa Obywatelska)
– kaligraficzne „W kajecie św. Kazimierza”,
– genealogiczne „Znajdź pradziadka rycerza”,
– heraldyczne „Zaprojektuj swój herb” (warsztaty są bezpłatne, ale obowiązują zapisy; tel. 48 362 85 90, 48 362 42 63).

8 marca:
godz. 18.00: Gala wręczenia Radomskiej Nagrody Kulturalnej i Nagrody im. św. Kazimierza za 2024 rok – (Resursa Obywatelska, wstęp z zaproszeniem).
godz. 19.00: Koncert zespołu Pablopavo i Ludziki (Resursa Obywatelska, wstęp z zaproszeniem).

9 marca:
godz. 11:00: XVII Bieg Kazików (szczegóły na www.radombiega.pl).
godz. 15.00: XII Wielki Test Wiedzy o Radomiu – wydarzeniu towarzyszy koncert zespołu s’Kwartet (Resursa Obywatelska, wstęp wolny).

Maria Kelles-Krauz

W uzasadnieniu do projektu uchwały wnioskodawca przypomina bogaty i ciekawy życiorys Marii Kelles-Krauz, która urodziła się 11 czerwca 1882 w Radomiu, a zmarła  4 września 1969 w Warszawie. Była polityczką partii socjalistycznej, radną i - jako pierwsza kobieta w Polsce - przewodniczącą (prezesem) Rady Miasta Radomia, działaczką niepodległościową, społeczną i oświatową, tłumaczką. Jest Honorowym Obywatelem Miasta Radomia.

W PPS, Lidze Kobiet i PPSW

Po wybuchu I wojny światowej współtworzyła w Radomiu struktury Polskiej Organizacji Wojskowej,
pracowała także w miejscowym Komitecie Obywatelskim. W latach 1915–1918 podjęła liczne działania w Radomiu: wzięła udział w odbudowie struktur PPS, zorganizowała i przewodniczyła Lidze Kobiet Pogotowia Wojennego w Radomiu, była członkinią Okręgowego Komitetu Robotniczego PPSW.

W okresie międzywojennym Maria należała do czołówki działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej w Radomiu. W latach 1922–1926 była Członkinią Centralnego Sądu Partyjnego PPS, od 1919 do 1926 r. Centralnego Wydziału Samorządowego, a od 1924 do 1927 r. Centralnego Wydziału Kobiecego.

Pierwsza w Polsce

1 kwietnia 1919 r. Maria Kelles-Krauz jako pierwsza kobieta w Polsce została wybrana, spośród radnych, na Prezesa Rady Miejskiej w Radomiu. Wybór ten miał miejsce zaledwie kilka miesięcy po uzyskaniu przez kobiety praw wyborczych (listopad 1918 r.). Łącznie wybierano ją dwukrotnie, w 1919 r. i w 1923 r., a funkcję przewodniczącej rady miejskiej pełniła do 1926 r. Później stała się ławnikiem odpowiedzialnym za oświatę. Z jej inicjatywy wprowadzono przymus szkolny, opiekę dentystyczną w szkole, rozdawano bezpłatne podręczniki, obuwie i odzież. Była także inicjatorką utworzenia Miejskiej Biblioteki Publicznej w Radomiu w 1922 r. Została odznaczona Krzyżem Niepodległości „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.

Tajne komplety w mieszkaniu

Po wybuchu II wojny światowej i aresztowaniu jej męża, który został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen, trudniła się wyrobem mydła w domowych warunkach. W jej mieszkaniu odbywały się tajne komplety, prowadzone m.in. przez jej przyjaciółkę Elżbietę Jackiewiczową. Po zakończeniu wojny ponownie krótko pracowała jako ławnik w radomskim wydziale oświatowym. W marcu 1946 wyjechała do Danii, gdzie jej mąż objął funkcje dyplomatyczne. Tam nauczyła się języka duńskiego i tłumaczyła tamtejszą literaturę, m.in. książki Martina Andersena Nexø. Ponadto była tłumaczką z języka rosyjskiego. W 1954 r.wraz z mężem powróciła do Polski, zamieszkując w Warszawie. Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim.

Nagroda dla wybitnej kobiety

W ramach obchodów Roku Marii Kelles-Krauz wnioskodawca proponuje, by ustanowić Nagrodę im. Marii Kelles-Krauz, przyznawaną corocznie w marcu (miesiącu Dnia Kobiet oraz urodzin Marii Kelles-Krauz) przez prezydenta Radomia "dla laureatki/tek, wyłonionej/ych przez Kapitułę Nagrody spośród
nominowanych kobiet, które w roku poprzednim wykazały się wybitnymi dokonaniami na rzecz życia społecznego, angażując się w sprawy miasta, jego mieszkanek i mieszkańców, przyczyniając się do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego".

W programie znalazłby się także quest „Śladami Marii Kelles-Krauz” – gra terenowa pozwalająca odkryć najważniejsze miejsca związane z okresem życia Marii Kelles-Krauz w Radomiu. "Premierowy pokaz questa w charakterze wydarzenia otwartego dla mieszkańców Radomia stanowiłby okazję do bliższego poznania biografii Honorowej Obywatelki Miasta Radomia" - czytamy w uzasadnieniu do projektu uchwały.

Przybliżyć biografię i zasługi

W planie obchodów zaproponowano też konkurs plastyczny skierowany do przedszkoli, szkół podstawowych i ponadpodstawowych województwa mazowieckiego, którego tematem będzie
życie i działalność Marii Kelles-Krauz. "Komisja konkursowa wyłoni spośród nadesłanych, wykonanych dowolną technikom prac laureatów, w ustalonych grupach wiekowych. Tego typu aktywność da możliwość nauczycielom i opiekunom zorganizowania dla dzieci i młodzieży Mazowsza lekcji/pogadanek przybliżających biografię i zasługi Honorowej Obywatelki Miasta Radomia" - brzmi uzasadnienie.

"Życiorys Pani Marii Kelles-Krauz w pełni uzasadnia wniosek o uczynienie Jej patronem 2025 roku w naszym mieście" - brzmi konkluzja uzasadnienia.

kat, bdb