fot. UM Radom

Do konkursu mogły zostać zgłoszone książki, które wydano po raz pierwszy w okresie od 1 października 2023 r. do 30 września 2025 r., i poprzez treść lub/i autora związane są z Radomiem lub regionem radomskim.

Nominowane książki: kategoria książka literacka: „West Farragut Avenue” Agnieszka Jelonek (wyd. Cyranka), „Klekot tysięcy patyków” Jarosław Maślanek (Państwowy Instytut Wydawniczy), „Guzik prawda” Amelia Pudzianowska (Biblioteka Śląska), „Mała czarna i perły” Helen Weinzweig (wyd. Drzazgi); kategoria książka naukowa/popularnonaukowa: „Spotkania z nauką” Paweł Błach (wyd. MOK Amfiteatr w Radomiu), „Afera Teozofów. Siatka wywiadowcza mjr. Andrzeja Czaykowskiego (1949–1951)” Tomasz Krok (wyd. Instytut Pamięci Narodowej), „Z Kresów Południowo-Wschodnich na ziemię radomską” Marcin Artur Stańczuk (wyd. Muzeum Wsi Radomskiej), „Siłaczka z Młodzianowa. O bibliotekarce Stanisławie Bisikiewicz” Marta Wiktoria Trojanowska (Radomskie Towarzystwo Naukowe).

Przewodniczącym tegorocznej edycji nagrody jest prof. dr hab. Jacek Leociak, natomiast członkami kapituły są: dr hab., prof. Uniwersytetu Radomskiego Anna Spólna, dr Krzysztof Busse, dr Piotr Sadzik, Olga Górska oraz Sebastian Równy. Sekretarzem nagrody jest Przemysław Czaja.

Uroczysta gala wręczenia nagród odbędzie się 20 listopada o godz. 18 w sali koncertowej Zespołu Szkół Muzycznych im. Oskara Kolberga w Radomiu. Zwycięzcy w obu kategoriach otrzymają po 20 tys. zł.

Źródło: UM Radom

Książki nominowane do Nagrody im. Witolda Gombrowicza (fot. Robert Utkowski Muzeum Witolda Gombrowicza)

To jubileuszowa, dziesiąta edycja Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. W tym roku organizatorzy wprowadzili zmiany w regulaminie: konkurs jest trzyetapowy. W kwietniu kapituła ogłosiła tzw. krótką listę tytułów, na której znalazło się 19 książek, które przeszły do kolejnego etapu. Jak wyjaśniał sekretarz kapituły Tomasz Tyczyński, jury postanowiło w ten sposób rekomendować czytelnikom szerszą listę książek. - To ważne nie tylko dla czytających, którzy chcą kierować się wskazaniami nagród literackich, ale także dla autorów. W poprzednich edycjach zdarzało się, że na nominację do nagrody zasługiwało więcej niż pięciu autorów. Ale wiedzieli o tym jedynie jurorzy. Od dziesiątej edycji chcemy wskazywać większą liczbę wartościowych tytułów - wyjaśniał Tyczyński. 

Literatura w ofensywie

Teraz, podczas 47. Radomskiej Wiosny Literackiej, jury nagrody ogłosiło piątkę nominowanych. Są to:

- Barbara Elmanowska, „Woliera”, Wydawnictwo J;  Joanna Mazur, „Ciepło-zimno”, Wydawnictwo Seqoja, Monika Muskała; „Rondo Rodeo”, Nisza, Katarzyna Sobczuk, „Mała empiria”, Dowody, Maciej Wnuk, „Miejsca odległe”, Biuro Literackie.

- Cieszy mnie to, że udało nam się skompletować taki zestaw, który obejmuje też wydawnictwa niewielkie, wydawnictwa jakby mniej oświetlone reflektorami. Udało nam się też umieścić na tej liście książki, które słabiej zafunkcjonowały na radarach krytycznoliterackich – mówi Piotr Sadzik, członek kapituły.

- Debiuty literackie i drugie książki, bo taka jest definicja naszej nagrody, zaprzeczają temu, co mówi się o literaturze, że ona jest w defensywie. Literatura jest bardzo ofensywna i co roku pojawia się kilkanaście, kilkadziesiąt tytułów, które są niezwykle interesujące - uważa Józef Olejniczak, juror nagrody. 

Coraz dziwniejsza literatura

W tegorocznej, jubileuszowej edycji zgłoszonych zostało blisko sto książek. Oceniała je kapituła, w skład której wchodzą wybitni literaturoznawcy, pisarze i krytycy: Ewa Graczyk (przewodnicząca), Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak, Piotr Sadzik, Justyna Sobolewska. Sekretarzem kapituły jest Tomasz Tyczyński.

- Ja mam wrażenie, że literatura robi się coraz dziwniejsza i że coraz trudniej jest nam określić, co jest literaturą, a co nią nie jest. Te granice stają się coraz bardziej osmotyczne, płynne. Osobiście obserwuję coraz wyraźniej, ale to moje zdanie, taki wątek narastającej grozy. Poczucie, że świat jest w niebezpieczeństwie, że zagrożenie jest blisko. To jest coś, co jest doświadczeniem bardzo wielu pisarek i pisarzy - mówi Ewa Graczyk, przewodnicząca kapituły.

Nazwisko laureatki lub laureata nagrody, a także osobę, która w ramach rezydencji literackiej spędzi miesiąc w Vence na południu Francji, poznamy we wrześniu, jak zawsze podczas odbywającego się w Radomiu i we Wsoli festiwalu „Opętani literaturą”. Laureat nagrody otrzymuje 40 tys. zł. Nagrodę finansową odbierają również nominowani.

Ustanowiona przez radomski samorząd nagroda przyznawana jest za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. Nagroda została ustanowiona w 2015 r. przez samorząd Radomia, a przyznana została po raz pierwszy rok później.

kat, bdb

Rita Gombrowicz (fot. Robert Utkowski)

Tegoroczna edycja Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza wpisuje się w cykl wydarzeń organizowanych w ramach obchodów ustanowionego przez Senat RP Roku Gombrowiczowskiego. Spotkania, rozmowy i konferencje odbywają się w Polsce i we Francji, w której pisarz spędził ostatnie lata życia. W Instytucie Biblioteka Polska w Paryżu zorganizowana została debata poświęcona nagrodom literackim, w której wzięli udział członkowie kapituły Nagrody Gombrowicza. Jednocześnie tam właśnie, w Bibliotece Polskiej, jury wybrało piątkę nominowanych. Ich nazwiska ogłosiła Rita Gombrowicz, wdowa po pisarzu. Tego samego dnia Rita Gombrowicz, honorowa patronka Nagrody, badaczka literatury i promotorka twórczości męża została uhonorowana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego złotym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Niech zwycięży najlepszy

Nominowani zostali Iwona Bassa, autorka książki „Głodni” (Biuro Literackie), Grzegorz Bogdał za zbiór opowiadań „Idzie tu wielki chłopak” (wyd. Czarne), Katarzyna Groniec za „Kundle” (wyd. Nisza), Barbara Klicka, autorka powieści „Reneta” (wyd. W.A.B.) oraz Aleksandra Tarnowska za „Wniebogłos” (wyd. ArtRage). 

- Niech zwycięży najlepszy. A ja ogromnie się cieszę, że ta nagroda przyznawana jest corocznie – mówi Rita Gombrowicz, myśląc już o przyszłych debiutantach.

Ustanowiona przez radomski samorząd nagroda przyznawana jest za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. W tegorocznej edycji zgłoszonych zostało 80 książek. Od początku istnienia Nagrody zgłoszenia oceniała kapituła w składzie: Jerzy Jarzębski, Ewa Graczyk, Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak, Justyna Sobolewska oraz Tomasz Tyczyński (sekretarz). W takim składzie kapituła zaczęła też pracę w tej edycji, ale kończyła bez zmarłego w lutym prof. Jerzego Jarzębskiego, współpomysłodawcy nagrody i wieloletniego przewodniczącego jury. 

Książki bardzo smutne

- Każdego roku mamy poczucie, że nadsyłane książki przynoszą podobną aurę, że mówią coś o stanie czasu w którym żyjemy. Czasami to były książki o dzieciństwie, czasami o różnych ważnych polskich kłopotach. W tym roku miałam poczucie, że czytam książki generalnie rzecz biorąc bardzo smutne. W każdej z nich pojawił się cień, który ja bym nazwała cieniem apokalipsy. To nie były książki dosłownie o końcu świata. Żadna z nich nie jest o tym dosłownie. Ale wiele książek pokazuje wyczerpywanie się. Wyczerpywanie się natury, wyczerpywanie się relacji ludzkich, czasami znużenie polityczne czy społeczne. To w tym roku było bardzo dominujące - mówi prof. Ewa Graczyk, która po śmierci Jerzego Jarzębskiego zgodziła się poprowadzić prace kapituły.

Nagroda wręczona zostanie podczas festiwalu „Opętani Literaturą”, który we wrześniu odbywa się we Wsoli i Radomiu. Laureat otrzymuje 40 000 złotych. Od kilku edycji kapituła wskazuje też osobę, która w ramach rezydencji literackiej spędza miesiąc w Vence na południu Francji. Nagrodę finansową otrzymują również nominowani.

fot. Robert Utkowski/ Muzeum Witolda Gombrowicza Wsola

Zwycięzca otrzyma 40 tys. zł , a jedna osoba w ramach rezydencji literackiej spędzi miesiąc w Vence na południu Francji.

Ustanowiona przez radomski samorząd Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza przyznawana jest debiutującym pisarzom i uznawana za jedno z najważniejszych literackich wyróżnień w Polsce. W tej edycji można było zgłaszać książki wydane w 2022 r.

Ostatecznie nadesłanych zostało 100 książek. To właściwie już pewna prawidłowość – co roku mniej więcej taka właśnie jest liczba nadesłanych tytułów. Spośród nich kapituła w składzie Jerzy Jarzębski (przewodniczący), Ewa Graczyk, Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak oraz Justyna Sobolewska wybrała pięć tytułów.

Nominacje do Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza w 2023 r. otrzymali: Wiktoria Bieżuńska, "Przechodząc przez próg zagwiżdżę" (wyd. Cyranka), Olga Górska "Nie wszyscy pójdziemy do raju" (wyd. Drzazgi), Urszula Honek "Białe noce" (wyd. Czarne), Sabina Jakubowska "Akuszerki" (wyd. Grupa Wydawnicza Relacja),  Jakub Nowak "To przez ten wiatr" (wyd. Powergraph).

Najlepsza edycja?

- Nie wiem, czy to nie jest najlepsza edycja spośród wszystkich ośmiu. To się zawsze tak mówi, ale tym razem kapituła naprawdę miała niezwykle trudne zadanie. Zresztą, w dyskusji pojawiało się spostrzeżenie, że bardzo wiele debiutów jest nominowanych w nagrodach, które przecież przeznaczone są nie tylko dla debiutantów. To świadczy o tym, że rok 2022 był niezwykle bogaty – mówi Tomasz Tyczyński, sekretarz Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza.

Jego słowa potwierdzają inni członkowie kapituły. – To był bardzo dobry rok dla debiutów prozatorskich. Spośród ponad stu zgłoszonych książek udało nam się wybrać pięć jak sądzimy najlepszych, ale zostawiliśmy z wielkim żalem przynajmniej pięć, dziesięć za burtą - podkreśla Zbigniew Kruszyński, pisarz, członek kapituły nagrody.

Laureat nagrody otrzyma 40 000 złotych, statuetkę oraz lornetkę, będącą symbolem twórczej uważności wobec świata i nawiązującą do ostatnich lat życia Gombrowicza, które pisarz spędził w Vence na południu Francji. Uwięziony przez chorobę w domu, przez lornetkę obserwował ludzi i ich życie.

Dzięki wsparciu samorządu województwa mazowieckiego nagrody pieniężne w wysokości po 5 tys. złotych otrzymują też wszyscy nominowani. Dzięki jednemu z mecenasów od dwóch edycji kapituła przyznaje także wyróżnienie w postaci rezydencji literackiej. Wybrana osoba spędzi miesiąc w Vence.

Opętani we  wrześniu

Laureatów Nagrody oraz rezydencji literackiej poznamy we wrześniu, podczas festiwalu Opętani Literaturą, który od lat towarzyszy nagrodzie. - W tym roku, ze względu na jubileusz
debiutu Witolda Gombrowicza, festiwal towarzyszący nagrodzie będzie nieco autotematyczny. Będziemy mówić i dyskutować o samostwarzaniu się pisarzy, o życiu literackim, hierarchiach i nagrodach literackich – zapowiada Tomasz Tyczyński.

Do tej pory laureatami Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza byli: Weronika Murek i Maciej Hen (w pierwszej edycji, w 2016 r., kapituła skorzystała z przysługującego jej prawa podziału wyróżnienia), Anna Cieplak, Marcin Wicha, Olga Hund, Barbara Sadurska, Aleksandra Lipczak i Barbara Woźniak. Rezydencję w Vence kapituła przyznała Maciejowi Bobuli (edycja 2021 r.) oraz Mateuszowi Pakule (edycja 2022 r.).

Honorowy Patronat nad nagrodą sprawuje Rita Gombrowicz.

kat, bdb

Do Nagrody Literackiej Miasta Radomia 2021 zostały nominowane następujące książki (kategoria literacka): Małgorzata Boryczka, „O perspektywach rozwoju małych miasteczek”, wydawnictwo Nisza,  Agnieszka Jelonek „Koniec świata, umyj okna”, wydawnictwo Cyranka, Marcin Kępa „Trójkąt niebezpieczeństwa”, wydawnictwo Księży Młyn; (kategoria naukowa/popularnonaukowa): Piotr Łopuszański „Bywalec zieleni. Bolesław Leśmian”, wydawnictwo Iskry, Michał Nogaś, „Z niejednej półki. Wywiady”, wydawnictwo Agora, Robert Wiraszka „Szpital św. Kazimierza w Radomiu 1829-1968”, wydawnictwo Ośrodek Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska”.

Książki nominowało jury w składzie: prof. dr hab. Arkadiusz Bagłajewski – przewodniczący, dr Adam Duszyk, prof. Ewa Kołodziejczyk, Anna Skubisz-Szymanowska, Ziemowit Szczerek, Tomasz Tyczyński.

Laureatów obu kategorii poznamy 27 listopada o godz. 17 podczas uroczystej Gali Nagrody Literackiej Miasta Radomia, która odbędzie się w Resursie (ul. Malczewskiego 16). Galę uświetni występ zespołu Mikromusic.

Wejściówki na galę będzie można odbierać w dniach 15-17 listopada od godz. 15.00 do wyczerpania, w Czytelni Ogolnej (ul. Piłsudskiego 12, parter).

Uzasadnienie nominacji przygotowane przez prof. dr hab. Arkadiusza Bagłajewskiego można przeczytać tutaj

Na finał zagrał zespół Voo Voo (fot. Iga Sowa)

Na scenie w parku okalającym muzeum we Wsoli laureatka V edycji Barbara Sadurska odebrała zatem drugą część nagrody - lornetkę, a publiczność wysłuchała laudację poświęconą zwycięskiej książce, czyli "Mapom". Liczni goście muzeum uczestniczyli również w otwarciu wystawy prac Grzegorza M. Kozery "Dwie półkule", obejrzeli spektakl „Plan lekcji” Teatru A3, a na finał bawili się na koncercie grupy Voo Voo.

100 książek, pięć nominacji

W tym roku do nagrody zgłoszono 100 książek. Kapituła nominowała: Macieja Bobulę z książkę "Szalejów" (Wydawnictwo j), Dominikę Horodecką za "Wdech i wydech" (Wydawnictwo Warstwy), Jolantę Jonaszko za "Portrety" (Wydawnictwo Forma), Aleksandrę Lipczak za "Lajlę znaczy noc" (Wydawnictwo Karakter), Macieja Topolskiego za "Niż" (Korporacja Ha!art).

Jak czytamy w komunikacie kapituły: „w tej edycji nagrody wiele książek prezentowało zbliżony poziom literacki, co wybór tych pięciu, spośród których wyłoniony zostanie zdobywca Nagrody Gombrowicza, czyniło niełatwym.”

Nagroda za debiut

Przypomnijmy: ustanowiona przez radomski samorząd Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza przyznawana jest debiutującym pisarzom (za pierwszą lub drugą książkę napisaną prozą artystyczną w języku polskim) i uznawana za jedno z najważniejszych literackich wyróżnień w Polsce. W skład kapituły nagrody wchodzą: Jerzy Jarzębski (przewodniczący), Ewa Graczyk, Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak oraz Justyna Sobolewska.

Laureat otrzymuje 40 tys.zł oraz lornetkę, będącą symbolem twórczej uważności wobec świata i nawiązującą do ostatnich lat życia Gombrowicza – rzadko z powodu choroby wychodząc z domu, przez lornetkę obserwował ludzi i ich życie w Vence. W tym roku w ramach Nagrody Gombrowicza pojawi się nowe wyróżnienie: kapituła wskaże osobę spośród nominowanych, która w ramach rezydencji literackiej spędzi miesiąc w tej miejscowości pod Niceą.

Laureatami poprzednich edycji byli: Weronika Murek i Maciej Hen, Anna Cieplak, Marcin Wicha, Olga Hund oraz Barbara Sadurska.

Finał VI edycji Nagrody Gombrowicza planowany jest na 18 września.

kat, bdb

Gala IV edycji nagrody

"Wydarzenie odbędzie się w Radomiu, ponieważ aż trzech nominowanych pochodzi właśnie z tego miasta. Jest to wyróżnienie dla radomian za niezwykłe zaangażowanie i aktywność w niesieniu pomocy potrzebującym w trudnym czasie pandemii koronawirusa" - informuje biuro prasowe Kancelarii Prezydenta RP .

Radomscy nominowani to: w kategorii "człowiek" - Jakub Wachnicki – ratownik medyczny, strażak ochotnik, żołnierz Sił Zbrojnych RP. Swoją aktywnością promuje obywatelską postawę, ratownictwo medyczne, pierwszą pomoc oraz zdrowy styl życia; w kategorii "dzieło" - Radomski Bank Żywności – organizacja przekazująca nieodpłatnie żywność osobom, potrzebującym uzyskaną podczas różnego rodzaju zbiórek oraz Akcja „Widzialna Ręka” (jako ruch społeczny w Radomiu) – nieformalna grupa na portalu społecznościowym Facebook, na której członkowie oferują bezinteresowną pomoc dla
wszystkich osób przebywających na obowiązkowej kwarantannie domowej.

kat

Nominowane książki zaprezentowali członkowie kapituły (od lewej): Adam Duszyk, Anna Skubisz-Szymanowska, Sebastian Równy

To czwarta edycja nagrody, przyznawanej przez Prezydenta Radomia i Muzeum Witolda Gombrowicza. Nominowanych i zwycięzców wybiera kapituła w składzie: Ewa Graczyk, Jerzy Jarzębski (przewodniczący), Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak i Justyna Sobolewska. Sekretarzem kapituły jest kurator Muzeum Witolda Gombrowicza Tomasz Tyczyński. W tym roku do przeczytania mieli 70 książek. Nominować postanowili Olgę Hund za „Psy ras drobnych” (wyd. Ha!art), Katarzynę Pochmarę-Balcer za „Lekcje kwitnienia” (Nisza), Jakuba Tabaczka za „Czytajcie, co jest Wam pisane” (Mamiko), Annę Wiśniewską-Grabarczyk za „Porzeczkowego Josefa” (Anagram) oraz Łukasza Zawadę za wydane również przez Niszę „Fragmenty dziennika SI”.

Kapituła podkreślała wyrównany poziom dużej części książek zgłoszonych do konkursu, wybór nominowanych nie był więc ani łatwy, ani oczywisty. W tym roku wśród wyróżnionych książek nie ma reportażu ani eseju, jurorzy docenili cztery powieści i zbiór opowiadań. Co warto pokreślić, w tej edycji werdykt promuje wyłącznie autorów pierwszych książek, choć zgodnie z regulaminem Nagrodę Gombrowicza można otrzymać również za drugą prozę. Taki pomysł twórców nagrody to nie tylko nawiązanie do dwóch książek wydanych przez Witolda Gombrowicza przed jego emigracją, ale także szansa dla tych autorów, których debiut przeszedł niezauważony albo był przedwczesny.

Laureat nagrody otrzymuje 40 tysięcy złotych. Od tego roku organizatorzy postanowili nagradzać też wszystkich nominowanych, oczywiście skromniej – kwotą dwóch tysięcy złotych. Zwycięzcę poznamy 15 września, podczas festiwalu „Opętani Literaturą”.

Współorganizatorami nagrody i festiwalu są Prezydent Radomia oraz Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli (oddział warszawskiego Muzeum Literatury). Wydarzeniom patronuje i uczestniczy w nich Rita Gombrowicz.

Od trzech edycji Mecenasem nagrody jest Jarosław Krzyżanowski, zaś Partnerem Głównym festiwalu po raz drugi Samorząd Województwa Mazowieckiego. Partnerem nagrody jest Miejska Biblioteka Publiczna w Radomiu.

Dotychczasowi laureaci to: Weronika Murek i Maciej Hen (2016), Anna Cieplak (2017) oraz Marcin Wicha (2018). Do wszystkich edycji konkursu zgłoszono łącznie ponad 300 książek.

A tak na marginesie: Gombrowicz na rozważania o jego szansach na Międzynarodową Nagrodę Wydawców zareagował tak:

„Co to za figle? Z moją powagą figle? Z moją dumą? Z moją godnością?! Jakiż demon przywrócił mnie znienacka głupocie, niepowadze, błahości mojego początku?! Kto? Jaki demon? Dziesięć tysięcy dolarów! Których pożądasz! Które cię przeniknęły aż do rdzenia! Dziesięć tysięcy? Ależ to jest zupełnie głupia suma! Żebyż przynajmniej milion! Pięćdziesiąt milionów! Nie, dziesięć tysięcy, suma, jaką zarabia przeciętny finansista na zupełnie miernej transakcji.” („Dziennik” 1966)

kat/ źródło Muzeum Witolda Gombrowicza