fot. Materiały prasowe/Piotr Baczewski

Festiwal będzie miał miejsce w samym centrum Radomia w zaułku "Uliczka Smaku" przy. ul. Skłodowskiej-Curie 4. Zaproszeni zostali znakomici mistrzowie tradycyjnego muzykowania, tańca i śpiewu. Wystąpią też młodzi przedstawiciele tego nurtu kulturowego. To będzie czas spotkań oraz doświadczania żywej tradycji.

W wydarzeniu udział weźmie społeczność muzyki tradycyjnej z regionu i z kraju. Na program festiwalu składają się: spotkanie tematyczne, warsztaty muzyczne, śpiewacze i taneczne, koncerty i potańcówki, występ obrzędowy oraz akcja z wozem zaprzęgniętym w konie, na którym będą jechali grający muzykanci.

Organizatorami są: Łaźnia, Fundacja Republika Radomska i Radomska Szkoła Tradycji.
Współorganizatorami Urząd Miejski w Radomiu, Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, Radomski Dom Tańca Radomierz.

fot. archiwum

Swoim rodowodem sięga ono XVII stulecia i jest nadal kultywowane w Jedlińsku na pamiątkę „prawa miecza”, które Jedlińsk otrzymał przy lokacji miasta w 1530 r. Badacze twierdzą, że na obrzęd „Ścięcia Śmierci” duży wpływ miała szkoła ariańska istniejąca w Jedlińsku w latach 1560 - 1630 oraz szkoła wyższa funkcjonująca w latach 1630 - 1655. W ówczesnych czasach w Jedlińsku przebywało bowiem wielu kleryków, historyków i żaków. Widowisko mogło wziąć swój początek od igrzyska żakowskiego, tj. ścięcia kukły symbolizującej śmierć. Widowisko zachowało swoją pierwotną formę, poprzez co stanowi ważny element dziedzictwa kulturowego naszego kraju. Wszystkie role (nawet kobiece) w widowisku są odtwarzane przez mężczyzn.

Upiła się i zgubiła kosę

Od godzin południowych na ulicach Jedlińska pojawia się wiele barwnych postaci. Są to np. diabły, baby, cyganki, rybacy, krakowianki i wiele innych. Swawole przebierańców stanowią tylko wstęp do właściwej części wydarzenia jakim jest „Ścięcie Śmierci”.

Legenda głosi, że w zapustny wtorek do mieszkańców miasteczka dotarła wieść przekazana przez kościelnego Kantego. Miał on zapewniać, że Śmierć się upiła i zgubiła kosę na okolicznych łąkach. To wtedy ludzie pojmali ją i doprowadzili przed sąd. Po wielu oskarżających wystąpieniach poszczególnych świadków zapada wyrok, który jest skazujący. Pojawia się kat, który pozbawia Śmierć życia.

Wydarzenie jest żywiołową zabawą, która wyzwala najlepsze wartości społeczne. Jest ono zwierciadłem regionu i miejscowości. W ostatni wtorek karnawału pojawiają się w Jedlińsku przedstawiciele prasy, telewizja, historycy i etnografowie,  jak również turyści z całego kraju. Tego dnia Jedlińsk odwiedza wiele  osób z całej Polski. W wydarzeniu jako odbiorcy bierze udział około 1000 osób (rotacyjnie).

Program

godz. 13 - Przejęcie władzy od wójta Gminy Jedlińsk.

godz. 13.10 - Występy zespołów i kapel ludowych: Zespół Czerwona Jarzębina i Kapela Henryka Giedyka, Zespół Wólczanki, Zespół Czerwone Korale, Zespół Ludwiczanki i Kapela Urbańczyków, Zespół Bierwiecka Biesiada, Klub Seniora w Jedlińsku.

godz. 15.15 - Powitanie gości.

godz. 15.40 - Widowisko obrzędowe ,,Ścięcie Śmierci”.

godz. 16.50 - Zabawa z zespołem muzycznym.

fot. Radomska Szkoła Tradycji

Radom nawiedzą tradycyjne Kusoki, czyli karnawałowi przebierańcy. Będzie to grupa z Wiru koło Potworowa, zwana tam Misiarzami. Jutro w godz. 13-17 przebierańcy przejdą przez centrum Radomia, a o godz. 18 rozpocznie się - trwająca do północy -  zabawa ostatkowa z muzyką na żywo. Organizatorzy zapraszają do siedziby Radomskiego Domu Tańca przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie 4 - zaułek "Uliczka Dobrego Smaku" (drugi budynek po lewej stronie, II piętro). 

Zwyczaj chodzenia z Kusokami na styku karnawału i wielkiego postu swoją genezą sięga czasów prasłowiańskich. Współcześnie w Radomskim tradycja ta zachowała się tylko we wsi Wir w gminie Potworów, w powiecie przysuskim. - To unikalne zjawisko nie tylko nie jest znane publice ogólnopolskiej, ale nawet ogółowi mieszkańców regionu radomskiego i Radomia. Jako środowisko Radomskiej Szkoły Tradycji chcielibyśmy to zmienić organizując pochód kusoków w centrum Radomia - zachęca Czesław Pióro.

Kusoki to grupa przebierańców, którzy nawiedzają domostwa z muzyką i psotami w ostatni dzień karnawału, tzw. kusy wtorek. Występują takie postacie, jak niedźwiedź w wykonanym ze słomy lub włochatym przebraniu, oraz baba, dziad, Cyganka, Żyd, śmierć, diabeł, panek, młoda para i oczywiście muzykanci.

Karnawałowi przebierańcy pojawią się w centrum Radomia na trasie od Rynku do pl. Corraziego i będą wędrować po deptaku i dochodzących ulicach. W kilku lokalizacjach przedstawią rotacyjnie scenki rodzajowe z akompaniamentem muzycznym. Kusoki będą też wpadać do niektórych lokali usługowych i instytucji kultury. - Zajrzymy też do urzędu miasta. Potem wszystkie grupy stworzą wspólnie jeden duży korowód i pójdą do Radomskiego Domu Tańca - zapowiada Pióro.

- Do udziału zaprosiliśmy rdzennych kusoków z Wiru koło Potworowa i grupę muzykantów wykonujących muzykę tradycyjną regionu radomskiego oraz osoby z naszego środowiska - wyjaśnia organizator wydarzenia.

Śmierć straci głowę (fot. archiwum)

Widowisko plenerowe swoim rodowodem sięga XVI stulecia i jest nadal kultywowane w Jedlińsku na pamiątkę „prawa miecza”, które Jedlińsk otrzymał przy lokacji miasta w 1530 roku. Badacze twierdzą, że na obrzęd „Ścięcia Śmierci” duży wpływ miała szkoła ariańska istniejąca w Jedlińsku w latach 1560 - 1630 oraz szkoła wyższa funkcjonująca w latach 1630- 1655. W ówczesnych czasach w Jedlińsku przebywało bowiem wielu kleryków, historyków i żaków. Widowisko mogło wziąć swój początek od igrzyska żakowskiego, tj. ścięcia kukły symbolizującej śmierć. Inscenizacja zachowała swoją pierwotną formę, poprzez co stanowi ważny element dziedzictwa kulturowego naszego kraju.

Śmierć się upiła

Legenda głosi, że w zapustny wtorek do mieszkańców miasteczka dotarła wieść przekazana przez kościelnego Kantego. Miał on zapewniać, że Śmierć się upiła i zgubiła kosę na okolicznych łąkach. To wtedy ludzie pojmali ją i doprowadzili przed sąd. W widowisku obrzędowym "Ścięcie Śmierci" wystąpią sami mieszkańcy Jedlińska. Tradycyjnie też role żeńskie są grane przez mężczyzn. Nigdy nie wiadomo, kto wciela się w rolę Śmierci.

Od godzin południowych na ulicach Jedlińska pojawia się wiele barwnych postaci. Są to np.: diabły, baby, cyganki, rybacy, krakowianki i wiele innych. Swawole przebierańców stanowią tylko wstęp do właściwej części wydarzenia jakim jest „Ścięcie Śmierci”. Jest to sąd nad Śmiercią, która krzywdzi ludzi. Po wielu oskarżających wystąpieniach poszczególnych świadków zapada wyrok, który jest skazujący. Pojawia się Kat, który pozbawia Śmierć życia. Ta zostaje potem wywieziona na drabiniastym wozie.

Śmierć ścięta, czas na radość

Zabawy na jedlińskim rynku rozpoczną się o godz. 13, wtedy też nastąpi przekazanie władzy przez wójta mieszkańcom. Zaprezentują się zespoły i kapele ludowe oraz zespoły muzyczno-wokalne. Samo widowisko "Ścięcie Śmierci" zaplanowano na godz. 16.40. Na finał o godz.15.40 jedlińszczanie i goście będą się bawić podczas występu Skolim Król Latino.