Obraz prezentują (od lewej) wicemarszałek województwa mazowieckiego Rafał Rajkowski i dyrektor Leszek Ruszczyk (fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego Radom)

Obraz za 216 tys. złotych dla radomskiego muzeum kupił samorząd województwa mazowieckiego. - W tym roku przypada 170 rocznica urodzin Jacka Malczewskiego i 95. rocznica śmierci, a rok 2024 jest jego rokiem. Dzięki zakupom i wsparciu urzędu marszałkowskiego staniemy się niebawem trzecim w Polsce muzeum pod względem ilości dzieł mistrza - przypomina dyrektor "Malczewskiego" Leszek Ruszczyk.

- Ten obraz jest niezwykle cenny, ponieważ nigdy wcześniej nie był wystawiany, znajdował się wcześniej w krakowskiej kolekcji prywatnej i w naszym muzeum mamy jego premierę dla szerszej publiczności - zaznacza Damian Jendrzejczyk z działu sztuki dawnej muzeum.

Sportretowany przez Malczewskiego Koniuszko był równolatkiem malarza. - Naszej publiczności jest już trochę znany, ponieważ niedawno, w 2022 r. również samorząd województwa zakupił dla nas "Portret kobiety z Bałkanów" z 1880 r. autorstwa Wacława Koniuszki, który był związany ze środowiskiem krakowskim oraz monachijskim. W Krakowie uczył się u Jana Matejki, a w Monachium u Alexsandra Wagnera. Jego obiecująca kariera została przerwana przez nieuleczalną chorobę, która spowodowała paraliż i problemy psychiczne, przez które około 1880 r. całkowicie zrezygnował z malarstwa - opowiada Damian Jendrzejczyk. Jak podkreśla, Malczewski namalował Koniuszkę w sposób bardzo współczesny. - To intymny portret przyjaciela, o bardzo dużej ekspresji psychologicznej. Artysta skupił całą swoją uwagę na twarzy portretowanego, która w odróżnieniu od takiego szkicowanego torsu, jest opracowana bardzo dokładnie. Autor maluje ją za pomocą krótkich pociągnięć pędzla, na zasadzie barwnych kontrastów - ciepłych oraz chłodnych. Ten zabieg jest bardzo nowoczesny, charakterystyczny dla sztuki impresjonizmu. Malczewski w tym czasie właśnie tak malował - przypomina Jendrzejczyk dodając, że jest to nie tylko .wnikliwa podobizna fizyczna, ale malarz skupia się także na twarzy, stara się uchwycić wewnętrzne emocje, charakter i emocje portretowanego.

bdb

.

fot. Materiały prasowe/Łaźnia

Autorka mieszka i tworzy w Radomiu, głównie w tej technice. Ukończyła Instytut Wychowania Artystycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Jest członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków oraz Stowarzyszenia Pastelistów Polskich. Za swoją twórczość otrzymała wiele nagród i wyróżnień. Była nauczycielką plastyki w radomskich liceach.

Ekspozycja prac została podzielona na trzy części. Pierwsza to portrety znajomych, przyjaciół oraz autoportrety. Drugą część stanowią pejzaże, powstałe głównie w plenerze. Trzecia część to obrazy z wyobraźni, tworzące fantastyczny, nierealny świat baśni.

Magdalena Nosowska: Portret to wczesna praca artysty (fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego, Radom)

„Portret matki” pochodzi z 1942 roku, ze studenckiego etapu twórczości artysty, gdy był uczniem profesora Tadeusza Puszkowskiego. - Mimo czasów okupacji, Fangor podjął naukę, można powiedzieć eksternistycznie, również dzięki funduszom rodziny: ojciec był dosyć majętnym przemysłowcem, mama z kolei miała zamiłowania artystyczne. I dzięki temu finansowaniu, mógł w czasie wojny ukończyć ASP - Magdalena Nosowska z działu sztuki muzeum.

Obraz przedstawia matkę, bez której - jak podkreśla Nosowska - być może kariera artystyczna Wojciecha Fangora nie doszłaby do skutku. - Zauważając uzdolnienia swojego dziecka, pokierowała go w stronę kształcenia artystycznego - mówi.

Portret jest tradycyjny i nie kojarzy się wcale ze znanymi, op-artowskimi, szalonymi kołami i falami, które są bardzo efektowne i charakterystyczne dla twórczości malarza. - Jest to portret figuratywny, ale już pokazuje zainteresowania Wojciecha kolorem - wyjaśnia Magdalena Noskowska. Jak dodaje, wczesna praca artysty rozbudowuje naszą kolekcję i poszerza jej przekrojowość, pokazując ewolucję i rozwój twórczości Wojciecha Fangora.

 Praca uzupełni muzealną kolekcję obrazów Fangora. "Malczewski" może poszczycić się dziesięcioma dziełami artysty, które reprezentują ewolucję jego twórczości. To obrazy. począwszy od  M18 ( 1968), M34 (1970), M39 (1973), M43 (1969) po przykłady obrazów telewizyjnych Pavarotti (1981) i Skiers (1982) oraz kolaż z późnych lat 80. Volvo Truck (1988).

Obraz kosztował około 45 tys. zł, jego zakup sfinansował samorząd województwa mazowieckiego.

bdb

fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu

Zaprezentowane zostaną portrety i autoportrety polskich artystów z lat 70.i 80. XX wieku, stanowiące niegdyś kolekcję radomskiego oddziału Biura Wystaw Artystycznych, która została wpisana na inwentarze "Malczewskiego" po likwidacji BWA  w 1991 r. Wybrane prace malarskie eksponowane były podczas kolejnych Triennale „Prezentacje Portretu Współczesnego” w latach 1978-1990 w Radomiu, w Narodowej Galerii Sztuki „Zachęta” w Warszawie w 1984 r., oraz w innych oddziałach Galerii BWA na terenie całego kraju, a także instytucjach zagranicznych (Bułgaria, Czechosłowacja /CSRS/, Niemcy/NRD/, Wielka Brytania).

Kolekcja wchodziła w skład unikalnej stałej Galerii Autoportretu Współczesnego zorganizowanej przez radomski oddział BWA i jej dyrektorkę Ewelinę Pierzyńską - Jelską. W ramach tej ekspozycji zaprezentowane zostaną m.in. portrety i autoportrety Stanisława Baja, Jerzego Dudy-Gracza, Edwarda Dwurnika, Antoniego Fałata, Ludwika Jaksztasa, Witolda Tomasza Kowalskiego, Zbysława Marka Maciejewskiego, Leszka Sobockiego, Wiesława Szamborskiego.

Fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu

Przekazanie nabytku odbyło się dzisiaj z udziałem władz Mazowsza. -  Muzeum z dużą determinacją stara się pozyskiwać kolejne płótna Jacka Malczewskiego. Z przyjemnością więc pomagamy w tych zakupach. Za nami też remont zabytkowych kamienic Gąski i Esterki, który otworzy zupełnie nowy etap w historii tej placówki. We wspaniale odnowionych wnętrzach będzie się mieścić Muzeum Radomia. Chciałbym i bardzo na to liczę – aby była to jedna z najnowocześniejszych placówek muzealnych w naszym województwie – podkreśla marszałek Adam Struzik.

– Kolejna bardzo dobra praca Malczewskiego w zbiorach muzeum to świetna wiadomość dla miłośników prac malarza. Inwestując w takie zakupy podnosimy atrakcyjność naszej instytucji. Jestem przekonany, że jak tylko muzea zostaną otwarte, wielu będzie chciało zobaczyć „Portret Zofii Atteslander" na żywo – dodaje wicemarszałek Rafał Rajkowski.

Muzeum im. Jacka Malczewskiego bardzo aktywnie pozyskuje fundusze na zakup eksponatów, inwestycje, ale także doposażanie instytucji. – Staramy się, mimo pandemicznej rzeczywistości, działać aktywnie i wzbogacać muzeum w nowe eksponaty. Ostatnio był to pamiętnik Bronisławy Malczewskiej z oryginalnym wpisem naszego patrona – Jacka Malczewskiego. Tym razem dzięki bardzo udanej współpracy z samorządem województwa mazowieckiego kupiliśmy cenny obraz autorstwa naszego patrona. W związku z tym urząd marszałkowski zalecił nam przygotowanie strategii bezpiecznego zakupu eksponatów. To dla nas wyróżnienie i cieszymy się, że to właśnie naszemu muzeum powierzono to zadanie – mówi Leszek Ruszczyk, dyrektor "Malczewskiego".

Preludium do późniejszego portretu

„Portret Zofii Atteslander" pochodzi z 1900 roku. Stanowi wobec tego preludium dla jej późniejszego o osiem lat portretu i pozwala stwierdzić, że to właśnie wtedy po raz pierwszy stała się ona modelką Jacka Malczewskiego. Patrząc na obraz widzimy sylwetkę kobiety na tle krajobrazu. Historycy sztuki twierdzą, że poza Zofii Atteslander koresponduje z postaciami, które Malczewski uczynił bohaterkami cyklu „Zatruta Studnia". Manieryczna sylwetka Zofii Atteslander w pewien sposób zapowiada figury dziewcząt i chimer zasiadających na skraju źródeł. Dzieło nawiązuje do nich nie w warstwie symbolicznej, lecz w ogólnych aspektach formy i kompozycji. Modelka podobnie jak jej „następczynie" ukazana została na tle rozległego, podkrakowskiego pejzażu. Zamiast zbiornika wodnego zlokalizowanego pośród pól i łąk mamy tu bliżej niezidentyfikowaną prostopadłościenną formę służącą kobiecie za siedzisko. Odwołując się do jej natury można wprawdzie zauważyć pewnego rodzaju podobieństwo do złowrogich pań z późniejszego cyklu Malczewskiego. Jest ona niczym modernistyczna femme fatale ze złowieszczym i zarazem zalotnym uśmiechem na twarzy. Dopracowana najbardziej twarz modelki zdecydowanie wyłania się z całości wizerunku.

kat, bdb