fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu

Prace obejmą m.in. instalacje (sanitarne, elektryczne), remont elewacji, montaż windy oraz zagospodarowanie terenu (mała architektura, zieleń, ogrodzenie, prace techniczne). Wykonawcą robót będzie Korporacja Budowlana DARCO z Radomia. Powstanie nowa przestrzeń kulturalna o powierzchni około 750 m kw, w tym dla odwiedzających około 514 m kw. (sale wystawowe i edukacyjne).

Roboty potrwają nie dłużej niż do końca października 2027 r. Na rewitalizację budynku "Malczewski" pozyskał prawie 11 mln zł z unijnego Programu FEnIKS, Samorząd Województwa Mazowieckiego przeznaczył na ten cel prawie 6 mln zł, a całkowita wartość projektu wynosi niemal 17 mln zł.

Przestrzeń dla sztuki nieprofesjonalnej

Jak już pisaliśmy, po kapitalnym remoncie do zabytkowego budynku, znanego radomianom z tego, że przez lata mieścił się tam poradnie zdrowia psychicznego, przeniesie się dział sztuki nieprofesjonalnej i ludowej "Malczewskiego". A zbiory ma pokaźne. Znajdzie się też miejsce na organizację warsztatów i różnych działań artystycznych organizowanych z myślą o mieszkańcach; zajęć m.in. garncarskich w pracowni ceramicznej, tkactwa i haftu. Muzeum zaprosi do współpracy artystów ludowych i koła gospodyń wiejskich. Przewidziano przestrzeń dla młodych twórców, a także całych rodzin.

- Chcemy, żeby wszyscy czuli się tam swobodnie, bo muzeum ma się kojarzyć z otwartością. Chcemy pokazać, że przez zabawę, czy sztukę można edukować, ale można też w muzeum miło spędzić czas - wyjaśniała Katarzyna Jendrzejczyk, kierowniczka działu sztuki nieprofesjonalnej i kultury ludowej w Muzeum im. Jacka Malczewskiego.

Planowane są wystawy czasowe takich twórców jak Nikifor, Teofil Ociepka, Jan Nowak i radomianin Jerzy Kutkowski.

Dworek przy ulicy Okulickiego 9 postawił Józef Ignacy Zabiełło w drugiej połowie XIX w. Od 1937 r. mieściła się tam szkoła podstawowa im. Stanisława Jachowicza. Z kolei podczas II wojny światowej działał tam Powiatowa Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa, a jeszcze później przychodnia psychiatryczna. W 1988 r. budynek został wpisany do rejestru zabytków. Od lat niezagospodarowany niszczał.

Bożena Dobrzyńska

Wizualizacja (Materiały prasowe/Muzeum im. Jacka Malczewskiego Radom)

Jaki los czeka dawną siedzibę Fabryki Broni?

Sam obiekt przy ul. 1905 Roku ma długą i ciekawa historię, ale wiele lat trwały również próby jego współczesnego zagospodarowania po tym, jak "Łucznik"  wyprowadził się do nowego budynku przy ul. Grobickiego.

Politycy obiecywali

Obietnice przystosowania budynku m.in. do roli biurowca tzw. klasy A (czyli luksusowego) składała zarówno Agencja Rozwoju Przemysłu, która stała się właścicielem gmachu, jak i politycy. Ale miraże snuli przede wszystkim podczas kampanii wyborczej; tak było wtedy, gdy o świetlanych planach opowiadała m.in. była minister Jadwiga Emilewicz (PiS) oraz ostatnio - gdy wizualizacje nowych przestrzeni przedstawiał na specjalnej konferencji Adam Bielan (również związany z Prawem i Sprawiedliwością). Nadzieję na zmiany miał także prezydent Radosław Witkowski, który o pieniądze na rewitalizacje danej Fabryki Broni zabiegał w Kancelarii Premiera.

Znaczne nakłady finansowe

Z interwencjami w sprawie niszczejącego budynku wystąpił do premiera Donalda Tuska Radomski Samorząd Obywatelski, ale także związkowcy z Fabryki Broni, Radomskie Towarzystwo Naukowe i lokalni przedsiębiorcy. Podsunęli pomysł, aby w budynku zlokalizowano Narodowe Muzeum Techniki.

W odpowiedzi zarząd ARP poinformował, że jego działania związane z inwestycją polegającą na rewitalizacji budynku dawnej Fabryki Broni „Łucznik” w Radomiu wymagają znacznych nakładów finansowych. "Budynki i urządzenia znajdujące na nieruchomości są w złym stanie technicznym, co potwierdzają wyniki z okresowej kontroli stanu technicznego budynków i wymagają poniesienia dużych nakładów dotyczących remontu kapitalnego obiektu budowlanego, wykonania dokumentacji remontu i niezbędnych napraw w budynku (w tym stanu technicznego konstrukcji). W obecnej sytuacji ARP S.A. w związku z brakiem możliwości pozyskania finansowania na realizację nie ma możliwości na samodzielne sfinansowanie tak dużej inwestycji” – czytamy w piśmie Ministerstwo Aktywów Państwowych.

Wpisana do rejestru zabytków

Ministerstwo przypomina również, że nieruchomość we wrześniu 2023 roku została wpisana do rejestru zabytków na wniosek Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. „Wzrost kosztów związanych z utrzymaniem nieruchomości oraz poniesienia znacznych nakładów związanych z rewitalizacją oraz ochroną, zużyciem mediów, ubezpieczeniem nieruchomości spowodował konieczność podjęcia odpowiednich działań. W związku z powyższym Zarząd ARP Spółka Akcyjna podjął decyzję o wszczęciu czynności zmierzających do ewentualnej sprzedaży nieruchomości w aktualnym stanie technicznym, a w przypadku braku zainteresowania zakupem nieruchomości oddania nieruchomości do władania przez Urząd Miasta Radomia na uzgodnionych warunkach. W 2025 roku planowane jest uruchomienie działań w celu realizacji wskazanych powyżej decyzji Zarządu ARP Spółka Akcyjna” – napisano w odpowiedzi.

MAK podkreśliło też, że otwarto proces likwidacyjny Fundacji Radomskie Centrum „Fabryka”, w związku z brakiem możliwości pozyskania finansowania na rewitalizację i brakiem możliwości zorganizowania w odnowionym budynku placówki muzealnej.

Musi być jakaś decyzja

- To była już kolejna odpowiedź na pisma, które wysłaliśmy do ministerstw i premiera. Teraz wiemy już jasno, że Agencja Rozwoju Przemysłu nie będzie rewitalizowała budynku, który na nasz wniosek został wpisany do rejestru zabytków. Natomiast w piśmie są dwie sugestie, że obiekt zostanie sprzedany lub przekazany miastu. Jeden i drugi przypadek oznacza, że obiekt będzie stał i czekał na lepszą koniunkturę polityczną. Obecnie nie mamy silnej reprezentacji w Sejmie i Senacie, więc Radom nie jest postrzegany jako miejsce do tak dużych inwestycji. Jakiekolwiek rozmowy z Agencją Rozwoju Przemysłu nie ma już żadnego sensu, bo w tym przypadku jakaś decyzja musi być na najwyższym szczeblu politycznym- uważa Jarosław Kowalik, prezes Radomskiego Samorządu Obywatelskiego.

Ktoś zaszalał?

- Mogę rozważyć przejęcie tego budynku, ale pod jednym warunkiem: musimy mieć wskazane źródło finansowania rewitalizacji. My, jako mieszkańcy nie jesteśmy w stanie z naszego budżetu w tej chwili podjąć takiego zobowiązania. Jest to dziś, a myślę, że i aż do 2030 r. absolutnie niemożliwe. Nie łudźmy się, że za pieniądze miejskie będziemy rewitalizować Fabrykę Broni. Natomiast nie wykluczam, że w trakcie rozmów czy to z ARP, czy Ministerstwem Aktywów Państwowych będzie możliwość przejęcia tego budynku i jego modernizacji, bo będzie określony fundusz na ten cel - komentuje prezydent Radosław Witkowski. Zapewnia, że miasto nie uchyla się od takich obowiązków, czego przykładem jest rewitalizacja Kamienicy Deskurów. - Ale największym problemem i rzeczą, która przeszkodziła i zaszkodziła temu projektowi to wpisanie budynku do rejestru zabytków. I ci społecznicy, którzy dzisiaj tak ochoczo występują i chcą obiekt rewitalizować, sami doprowadzili do stagnacji. Mam nadzieję, że tylko do stagnacji i przejściowych kłopotów, a nie do całkowitego zaniechania tej rewitalizacji, bo potencjalna wartość inwestycji jest naprawdę duża i będzie ciężko te pieniądze zgromadzić. Myślę więc, że ktoś zaszalał i zrobił pięć kroków za daleko do przodu - mówi prezydent Witkowski.

Bożena Dobrzyńska

Kamienicę czeka długi remont

Szpecącą Rynek, podpartą drewnianymi stemplami prywatną kamienicę kupił dla "Malczewskiego" samorząd województwa mazowieckiego w grudniu 2022 r. Wydał na ten cel 2 mln zł. Budżet marszałka sfinansował - przeznaczając na transakcję 1 mln zł - również zakup drugiej nieruchomości - przy ul. Rwańskiej 16.

- Prace archeologiczne przy kamienicy w Rynku zostały zakończone. Przeprowadzona została również ekspertyza budowlana. Teraz trzeba będzie wykonać projekt, na który mamy zarezerwowane 1,5 mln zł - mówi dyrektor Muzeum im. Jacka Malczewskiego Leszek Ruszczyk. Podkreśla, że rewitalizacja kamienicy będącej w bardzo złym stanie technicznym wymaga od inwestora i wykonawcy szczególnej troski i uwagi. - Dlatego uprzedzam: prace potrwają nawet kilka lat - dodaje dyrektor.

Muzeum planuje utworzenie w wyremontowanej kamienicy m.in. pracowni konserwatorskiej, magazynu, być może przeniesie się tam również z gmachu pijarów administracja instytucji.

W dworku Zabiełły

Drugi obiekt, który czeka na gruntowną renowację jest zabytkowy dworek Zabiełly przy ul. Okulickiego, gdzie przed laty mieściła się  poradnia psychiatryczna, a od jakiegoś czasu stoi on pusty. Ta nieruchomość była już własnością samorządu wojewódzkiego, który po nieudanych próbach sprzedaży, przekazał ją "Malczewskiemu". Muzeum zamierza przeznaczyć dworek m.in. na organizację warsztatów artystycznych dla młodzieży i twórców. Będą tam również sale wystawiennicze. Znajdzie się też miejsce dla sztuki nieprofesjonalnej.

Muzeum ma już gotowe wszelkie pozwolenia i projekty, szuka jednak możliwości sfinansowania trudnego remontu, który musi odbywać się pod nadzorem konserwatora zabytków. - Złożyliśmy wniosek o dofinansowanie w wysokości 13 mln zł do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Czekamy na rozstrzygnięcie konkursu, co ma nastąpić w maju - wyjaśnia Leszek Ruszczyk.

bdb

Tak zrewitalizowano zabytkowa garbarnię (fot. Łucz-Bud Radom)

Przed wejściem do obiektu odsłonięto tablicę upamiętniającą Teodora Karscha. "W tym budynku w 1891 roku radomski przemysłowiec Teodor Karsch uruchomił nowoczesną garbarnię działającą do końca lat 20-tych XX wieku” – głosi napis. Garbarnia pod koniec XIX wieku była czwartą pod względem wielkości w mieście. Fabryka dawała pracę około 350 robotnikom i ponad 80 proc. swoich wyrobów eksportowała na wewnętrzny rynek rosyjski, gdzie Karsch posiadał swoje składy w Kijowie, Moskwie i Charkowie.

Tu był POLAM

PO II wojnie światowej przy ul. Dębowej 4 mieścił się Zakład Sprzętu Oświetleniowego POLAM - Radom. Przed budynkiem swoje miejsce znalazł zatem kolejny, 30. już, "Symbol Radomia" - odlew lampy biurkowej POLAM. Fundatorem jest Maciej Stępnikowski.

Dodali cegiełkę

Kamienica jest w fatalnym stanie

- To kluczowa dla nas nieruchomość. Po pierwsze, dlatego że przez jej fatalny stan techniczny mieliśmy problem z wyremontowaną Rwańską 17. Po drugie nie mogliśmy ruszyć z pracami w kamienicy kominiarskiej, bo one też mają wspólne ściany i mogło dojść do katastrofy budowlanej, w konsekwencji naraziłoby to nas na konieczność wypłaty odszkodowania właścicielowi kamienicy Rwańska 15 - wyjaśnia Dorota Rajkowska, prezes  Rewitalizacji.

Właściciel dostał inną działkę

Rewitalizacja występowała o zgody na wejście na teren nieruchomości, aby zabezpieczyć swoje nieruchomości. Właściciel konsekwentnie odmawiał. Ostatecznie decyzję administracyjną na korzyść miejskiej spółki wydał wojewoda mazowiecki, ale nie było konieczności jej wykorzystywania. Równolegle bowiem miasto prowadziło starania o przejęcie nieruchomości Rwańska 15. Ich finał nastąpił w tym roku. Doszło do zamiany, prywatny właściciel przekazał prawo własności w zamian za inną działkę.

Radni podjęli uchwałę o przekazaniu nieruchomości Rewitalizacji podczas ostatniej sesji.
To oznacza, że spółka może ruszyć z przygotowania do przebudowy zarówno kamienicy kominiarskiej, jak i tej przy ulicy Rwańskiej 15. To będzie jedna inwestycja.

Dziedziniec pod dachem

- Sama Rwańska 13 jest dosyć wąską działką, a kamienica niska, ma tylko dwa poziomy. Chcemy w niej zrobić lokale usługowe, bo mieszkania wyszłyby bardzo drogie. Mamy już potencjalnych kontrahentów, którzy się zainteresowani nabyciem lokali w zrewitalizowanej kamienicy - tłumaczyła radnym prezes Rajkowska.

Koncepcja przewiduje m.in. - podobnie jak w Kamienicy Deskurów - zagospodarowanie dziedzińca i przykrycie go. Dach obejmie również dwa nowe budynki, które powstaną od ulicy Szewskiej.

Teraz Rewitalizacja będzie zlecała ekspertyzę pozyskanej kamienicy. Konieczne jest opracowanie koncepcji na całość, później projektu budowlanego, a następnie ogłoszenie  przetargu na wykonanie prace. Przebudowa całości to kwestia około dwóch lat.

bdb
 

Prezydent rozmawiał m.in z ministrem Grabcem (fot. Facebook/Radosław Witkowski)

Prezydent poinformował o swojej wizycie KPRM na profilu w mediach społecznościowych. "Rewitalizacja dawnego budynku Fabryki Broni to projekt, którym politycy Prawa i Sprawiedliwości mamili nas przez wiele lat. Dziś sprawa jest we właściwych rękach. O możliwościach realizacji tego projektu rozmawiałem dziś z szefem Kancelaria Premiera Janem Grabcem, a także Tomasz Siemoniak, członkiem Rady Ministrów. Powodzenie takich inwestycji zależy od dobrej współpracy na linii samorząd - rząd. Mam nadzieję, że już niedługo będziemy mogli przekazać mieszkańcom Radomia wiele nowych, dobrych informacji" - napisał Witkowski.

Długa historia "mamienia"

Używając zwrotu, że w sprawie rewitalizacji dawnego Łucznika, politycy Prawa i Sprawiedliwości "mamili nas przez wiele lat" Radosław Witkowski miał zapewne na myśli liczne zapowiedzi modernizacji obiektu składane przez rządzącą przez osiem lat partię. Sięgają one jeszcze 2018 r.

Przypominamy tę historię, przytaczając fragmenty artykułów, które publikowaliśmy na ten temat Na MojRadom.pl

Czerwiec 2018 r.

Dawna siedziba Fabryki Broni zostanie zrewitalizowana. Agencja Rozwoju Przemysłu, która jest właścicielem obiektu, podpisała umowę z firmą Grafit Architekci na wykonanie koncepcji projektowej budynku. Ma ona przywrócić historyczne znaczenia powstałego w 1925 roku gmachu.

Rewitalizacja budynku znajdującego się na byłych terenach zakładów zbrojeniowych to pierwszy etap realizacji ogólnopolskiego Programu Fabryka. Jego celem jest zapewnienie warunków rozwoju dla firm z sektora nowoczesnych usług biznesowych.

Koncepcja wraz z programem funkcjonalno-użytkowym obejmie zagospodarowanie nieruchomości o powierzchni prawie 18 tys. m kw przy ul. Przemysłowej. Zakłada się, że parter obiektu zostanie przeznaczony na usługi, natomiast pozostała część na powierzchnie biurowe. Projekt musi uwzględnić historyczne znaczenie budynku i jego symbolikę dla Radomia.

14 września 2018 r.

Dawny budynek Fabryki Broni przy ul. Przemysłowej zostanie poddany rewitalizacji. W obiekcie znajdzie się centrum biznesowe miasta. Agencja Rozwoju Przemysłu, która jest właścicielem historycznej siedziby „Łucznika”, planuje w listopadzie ogłosić przetarg na przeprowadzenie prac.

23 lipca 2019 r.

Rozpoczęły się prace rozbiórkowe w dawnej siedzibie Fabryki Broni na terenach przyległych do ul. 1905 Roku. W tym miejscu powstanie nowoczesny budynek biurowy, tzw. klasy A, który będzie pełnić funkcję centrum usług biznesowych. Inwestorem jest Agencja Rozwoju Przemysłu.

20 maja tarnobrzeski oddział Agencji Rozwoju Przemysłu ogłosił przetarg na wykonanie rozbiórek budynków obróbki cieplnej dawnej hartowni i przybudówek do gmachu głównego „Łucznika” . - Na początku lipca podpisaliśmy umowę z wykonawcą – firmą Tree Capital, zaś 15 lipca firma przejęła teren budowy i rozpoczęła prace przygotowawcze. Zgodnie z harmonogramem zakończenie robót planowane jest do 30 września - informuje Adam Kuśnierz, dyrektor oddziału ARP w Tarnobrzegu.

Zgodnie z zapowiedziami z października 2018 roku (w kampanii samorządowej), m.in. minister przedsiębiorczości i technologii Jadwigi Emilewicz, nowy obiekt będzie miał prawie 18 tys. m kw powierzchni. Dobrze płatną pracę ma tu znaleźć ponad 2 tys. osób.

10 listopada 2020 r.

„Z ogromnym rozczarowaniem oraz niepokojem w imieniu mieszkańców Radomia oraz kilku pokoleń pracowników Fabryki Broni przyjmujemy doniesienia o przygotowaniach do wyburzenia historycznej siedziby Fabryki Broni” – piszą w liście m.in. do premiera przedstawiciele dziewięciu organizacji.

Sygnatariusze listu żądają, by Agencja Rozwoju Przemysłu, która jest właścicielem obiektu wycofała się z pomysłu zburzenia budynku Fabryki Broni. Radomscy społecznicy uważają, że odrestaurowany gmach mógłby służyć w przyszłości za siedzibę przyszłego (nowego) urzędu wojewódzkiego.

Przypomnijmy: ARP początkowo zapowiadała modernizację istniejącego budynku fabryki. Ale, jak ostatnio tłumaczyła "ze względu na zmianę uwarunkowań technicznych i rynkowych wpływających na brak biznesowej zasadności jej realizacji" zmieniła swoje plany.

12 kwietnia 2021 r.

- Żadna z zapowiadanych inwestycji ARP w ramach projektu „Fabryka” nawet się nie rozpoczęła. Dotyczy to nie tylko Radomia, ale także Zamościa, Elblągu, Mielca i Stalowej Woli – alarmuje poseł Konrad Frysztak (Platforma Obywatelska). Twierdzi, że projekt był „wydmuszką polityczną” skalkulowaną na wybory w 2018 roku.

Przypomnijmy: Agencja Rozwoju Przemysłu zapowiadała, że w ramach projektu zrewitalizuje dawną siedzibę Fabryki Broni, która podniesiona do klasy biurowca klasy A, będzie dysponowała nowoczesnymi powierzchniami do wynajęcia. Później Agencja uznała, że stary budynek "Łucznika" jest w złym stanie technicznym i wycofała z urzędu miejskiego wniosek o wydanie pozwolenia na budowę. Następnie ARP poinformowała, że ma zamiar wyburzyć obiekt i w jego miejscu postawić całkiem nowy. Niemal jednocześnie budynkiem zainteresował się wojewódzki konserwator zabytków, który rozpoczął procedurę wpisywania fabryki do rejestru zabytków. Ostatnio - jak podał Konrad Frysztak - przedstawiciele ARP robili w Radomiu wizję lokalną i zapewniali, że nadal są zainteresowani rewitalizacja dawnej siedziby FB.

Nie wiadomo kiedy i za ile

A co dzieje się w sprawie biurowca w Radomiu? - Wiceminister rozwoju odpisał mi, że ARP jest w trakcie uzyskiwania zgód korporacyjnych na powołanie spółki celowej, która przeprowadzi proces rozbiórki budynków zlokalizowanych na terenach dawnej Fabryki Broni "Łucznik" oraz zrealizuje inwestycję polegającą na wypracowaniu koncepcji architektoniczno- urbanistycznej i zaprojektowaniu planowanego w tym miejscu centrum biurowo-konferencyjnego - mówi Konrad Frysztak.

bdb

Dworek będzie kompleksowo wyremontowany

Dworek Józef Ignacego Zabiełły od kilkunastu lat nie mógł znaleźć swojego nowego właściciela. Jako ostatnie korzystały z niego poradnie psychiatryczne. Kilkakrotnie wystawiana na sprzedaż lub wynajem nieruchomość nie miała szczęścia do nabywcy. W końcu Zarząd Województwa Mazowieckiego postanowił przekazać ją we władanie Muzeum im. Jacka Malczewskiego. Instytucja przygotowuje się do remontu obiektu.

- W zeszłym roku otrzymaliśmy wszelkie pozwolenia, są też gotowe projekty.– Rewitalizacja nieruchomości, którą zamierzamy przeprowadzić, gwarantuje przywrócenie pełnego blasku jednemu z ostatnich już radomskich pałacyków miejskich. Myślę, że będzie to kolejna wizytówka Radomia i powód do dumy dla wszystkich jego mieszkańców - zaznacza dyrektor muzeum Leszek Ruszczyk.

Przebudowa dworku jest największym zadaniem inwestycyjnym Muzeum im. Jacka Malczewskiego w 2024 r. To będzie kapitalny remont budynku z wymianą wszelkich instalacji, okien, drzwi, podłóg. Budynek od lat stał pusty, a wcześniej też nie było tam kapitalnych remontów.

- To zabytkowy obiekt, prace będą prowadzone pod nadzorem konserwatora. Remonty takich obiektów są trudne, chcielibyśmy wykonać prace w ciągu roku, ale czy to się uda? Będziemy się starali - zapewnia Leszek Ruszczyk.

Po zakończeniu prac i wyposażeniu wnętrz dworek Zabiełły będzie służył m. in. na organizację warsztatów artystycznych dla młodzieży i twórców. Będą tam również sale wystawiennicze. Znajdzie się też miejsce dla sztuki nieprofesjonalnej.

- Budynek po remoncie będzie piękny. Stoi w świetnym miejscu. Chcemy, żeby służył mieszkańcom Radomia - dodaje Leszek Ruszczyk.

Dworek przy ulicy Okulickiego 9 postawił Józef Ignacy Zabiełło w drugiej połowie XIX wieku. Od 1937 r. mieściła się tam szkoła podstawowa im. Stanisława Jachowicza. Z kolei podczas II wojny światowej działał tam Powiatowa Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa, a jeszcze później przychodnia psychiatryczna. W 1988 r. budynek został wpisany do rejestru zabytków.

bdb

Kamienica w Rynku jest w fatalnym stanie technicznym

Kamienice przeszły w ręce Mazowieckiego Urzędu Marszałkowskiego w grudniu 2022 r. Za tę doskonale znaną radomianom, podpartą od wielu lat drewnianymi stemplami pod adresem Rynek 16, samorząd województwa zapłacił 2 mln zł, a przy Rwańskiej - 1 mln zł.

Archeolodzy nic nie znaleźli

Zostały już wykonane badania archeologiczne, muzeum zleca projekt przebudowy. A na razie budynek ma być dodatkowo zabezpieczony, bo jest w fatalnym stanie technicznym.

- Staliśmy się posiadaczami najbardziej zrujnowanych budynków, a tak naprawdę kwartału Miasta Kazimierzowskiego, których nikt nie chciał i nikt nie miał pomysłu, jak je uratować. Teraz wiemy, że kamienice zostaną przebudowane i będą służyły mieszkańcom miasta - mówił Rafał Rajkowski, wicemarszałek Mazowsza.

Tzw. Dom Pusztynika przy Rynku 16 od lat stoi pusty. Stemple i rusztowania ratują budynek i podtrzymują ściany. Zabudowa ma być jeszcze dodatkowo zabezpieczona. Wymaga pilnej rewitalizacji, a w zasadzie kapitalnej przebudowy. W związku z tym, że obiekt jest zabytkowy i znajduje się też w strefie ochrony konserwatorskiej niezbędne były badania archeologiczne. Na zlecenie Muzeum imienia Jacka Malczewskiego w 2023 r. prowadziło je Stowarzyszenie Starożytników z Warszawy. Archeolodzy pracowali również na działkach od strony ulicy Szewskiej.

- Badania się zakończyły. Wiemy, że nie natrafiano na żadne obiekty istotne dla historii Radomia i samego Miasta Kazimierzowskiego. To oznacza, że możemy zrealizować wszystkie zamierzone prace -  mówi Leszek Ruszczyk, dyrektor Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu.

Plan jest taki, aby w tym roku przygotować projekt, a w 2025 r. rozpocząć prace. - Nie będą łatwe, także zakres rewitalizacji jest duży, przewidujemy, że całość potrwa dwa lata - zapowiada dyrektor Ruszczyk

Dzięki temu muzeum zyska powierzchnię na pracownie, magazyn i sale wystawiennicze. Mogą się tutaj także znaleźć m.in. biura, pracownie: konserwacji i fotograficzna. Będzie sala wystawiennicza, a być może również konferencyjnej.

Przyciągnąć mieszkańców

- Chcielibyśmy, żeby na parterze była biblioteka. mamy ciekawy księgozbiór. Myślimy, żeby budynki miały dwie kondygnacje pod ziemią i tam mógłby być właśnie magazyn na zbiory muzealne, które wciąż się powiększają i potrzebujemy bezpiecznego miejsca na ich przechowywanie. Ale pewnie w budynku będzie też kawiarnia, bo chodzi również o przyciągnięcie mieszkańców do Rynku i Miasta Kazimierzowskiego - wyjaśnia Leszek Ruszczyk.

Zabytkowa kamienica powstała na przełomie XVIII i XIX w., pomiędzy ulicami Rwańską i Szewską, to dawny Dom Pusztynika. Jan Pusztynik był zamożnym radomskim kupcem, jednym z założycieli loży „Jutrzenki Wschodzącej”. To on odkupił jednopiętrowy dom handlarza winem Jana Albańskiego w 1817 r, a następnie budynek rozbudował.

Jak twierdzą radomscy miłośnicy historii miasta, do rozbudowy tej kamienicy użyto cegieł z rozbiórki murów miejskich lub baszt zamkowych. Rzekomo gdzieś w dokumentach jest informacja, że m. in.Jan Albański kupił cegły pochodzące z rozbiórki murów miejskich.

bdb

fot. UM WM Warszawa

Dziś oficjalnie otwarto oficynę, choć służyła już gościom czarnoleskiego muzeum podczas ostatnio organizowanych tutaj wydarzeń.

Prace związane z rewitalizacją i adaptacją obiektu trwały dwa lata i zakończyły się w tym roku. Podczas uroczystego otwarcia marszałek Adam Struzik podkreślał, że rolą samorządu Mazowsza jest dbałość o wspólne dziedzictwo kulturowe. – Zależy nam na tym, by nasze instytucje kultury rozwijały się i były atrakcyjne dla mieszkańców Mazowsza, dlatego nieustannie je wspieramy. Przykładem tej pomocy jest  odrestaurowana oficyna w Muzeum Jana Kochanowskiego. Dziś to prawdziwa perełka - mówił marszałek.

Zakres robót był bardzo szeroki. Prace konserwatorskie i adaptacyjne polegały na zaprojektowaniu nowej aranżacji pomieszczeń, tak aby budynek mógł pełnić funkcję obiektu muzealnego. O tym, jak ważna była realizacja tej inwestycji, podkreślał wicemarszałek Rafał Rajkowski. – Rewitalizacja oficyny dworskiej była niezbędna, by uchronić budynek przed degradacją. Udało się, a efekt jest imponujący - zapewnił.

Dawny blask i nowe funkcje

W oficynie zostały wymienione kamienne schody, odtworzono oryginalne gontowe zadaszenie i wyjście do ogrodu od strony północnej na drewniany taras. Zachowane elementy architektury drewnianej, takie jak ściana wieńcowa, krokwie czy belki stropowe, przeszły konserwację i zostały zabezpieczone przed szkodliwym działaniem warunków atmosferycznych. – Oficyna odzyskała dawny blask, a samo muzeum zyskało nowe przestrzenie. Dzięki temu nie tylko udało się uratować budynek, ale też zwiększyć atrakcyjność tego miejsca – zaznaczył radny województwa mazowieckiego Leszek Przybytniak.

W pomieszczeniu, w którym będzie prowadzona działalność edukacyjna, ułożono nową podłogę z desek, a w sieni drewniany bruk. Na ścianach są nowe historyczne tynki (glina zmieszana ze słomą). W kilku pomieszczeniach zostały odsłonięte drewniane ściany wieńcowe, zachowano i wyeksponowano istniejące belki stopowe. Zakupiono też wyposażenie niezbędne do pełnienia nowej funkcji użytkowej.

Realizacja inwestycji kosztowała ponad 1,7 mln zł, z czego 1,2 mln zł to środki z budżetu województwa mazowieckiego, a pozostałe 500 tys. zł pochodzi z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego.

bdb, kat

fot. Łukasz Wójcik/UM Radom

Inwestycja ma  powstać w ramach dużego projektu pn. „Błękitno-zielona infrastruktura na terenie Gminy Miasta Radomia". - Skwer ks. Domagały będący naturalnym przedłużeniem Starego Ogrodu to obecnie teren zaniedbany. Chcemy przy udziale unijnych funduszy zmieniać takie miejsca i sprawiać, by były one przyjazne dla radomian, a jednocześnie, aby pełniły funkcje ekologiczne i pomagały ograniczać skutki ewentualnych nawałnic. Obecna unijna perspektywa to możliwość pozyskania funduszy głównie na tego typu projekty poprawiające jakość przestrzeni publicznej poprzez m.in. likwidację wysp ciepła oraz zwiększenie retencji wody opadowej. Chcemy tę możliwość wykorzystać – wyjaśnia wiceprezydent Radomia Mateusz Tyczyński.

Zbiornik wodny i deszczowe ogrody

Przetarg na opracowanie dokumentacji został już rozstrzygnięty. Wygrała pracownia z miejscowości Brzezie, której oferta opiewała na ponad 142 tys. zł. Projekt przebudowy i rewitalizacji placu ks. Zdzisława Domagały ma obejmować m.in. rozwiązania zwiększające retencję wody opadowej, np. otwarty lub zamknięty zbiornik, ogrody deszczowe oraz obiekty podnoszące atrakcyjność terenu dla mieszkańców, z elementem wodnym. W projekcie mają zostać uwzględnione także nowe ciągi pieszo-jezdne i piesze o nawierzchniach przepuszczalnych, kładka dla pieszych łącząca teren placu z terenem zielonym po drugiej stronie rzeki Mlecznej oraz nowe oświetlenie i elementy tzw. małej architektury.

W pierwszej fazie, w ciągu miesiąca, projektant ma przedstawić dwa różne warianty koncepcji przebudowy i rewitalizacji placu. Później będzie miał pięć miesięcy na opracowanie pełnej dokumentacji , która powinna uwzględnić uwagi zamawiającego i opinie mieszkańców zgłoszone w trakcie konsultacji społecznych.

kat