Rita Gombrowicz – Mój Radom

Kapituła Nagrody Literackiej Gombrowicza podała – z Paryża – nominowanych. Rita Gombrowicz z medalem „Gloria Artis”

redakcja — Mon, 01 Jul 2024 14:07:07 +0000

Rita Gombrowicz (fot. Robert Utkowski)

Tegoroczna edycja Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza wpisuje się w cykl wydarzeń organizowanych w ramach obchodów ustanowionego przez Senat RP Roku Gombrowiczowskiego. Spotkania, rozmowy i konferencje odbywają się w Polsce i we Francji, w której pisarz spędził ostatnie lata życia. W Instytucie Biblioteka Polska w Paryżu zorganizowana została debata poświęcona nagrodom literackim, w której wzięli udział członkowie kapituły Nagrody Gombrowicza. Jednocześnie tam właśnie, w Bibliotece Polskiej, jury wybrało piątkę nominowanych. Ich nazwiska ogłosiła Rita Gombrowicz, wdowa po pisarzu. Tego samego dnia Rita Gombrowicz, honorowa patronka Nagrody, badaczka literatury i promotorka twórczości męża została uhonorowana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego złotym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Niech zwycięży najlepszy

Nominowani zostali Iwona Bassa, autorka książki „Głodni” (Biuro Literackie), Grzegorz Bogdał za zbiór opowiadań „Idzie tu wielki chłopak” (wyd. Czarne), Katarzyna Groniec za „Kundle” (wyd. Nisza), Barbara Klicka, autorka powieści „Reneta” (wyd. W.A.B.) oraz Aleksandra Tarnowska za „Wniebogłos” (wyd. ArtRage).

- Niech zwycięży najlepszy. A ja ogromnie się cieszę, że ta nagroda przyznawana jest corocznie – mówi Rita Gombrowicz, myśląc już o przyszłych debiutantach.

Ustanowiona przez radomski samorząd nagroda przyznawana jest za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. W tegorocznej edycji zgłoszonych zostało 80 książek. Od początku istnienia Nagrody zgłoszenia oceniała kapituła w składzie: Jerzy Jarzębski, Ewa Graczyk, Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak, Justyna Sobolewska oraz Tomasz Tyczyński (sekretarz). W takim składzie kapituła zaczęła też pracę w tej edycji, ale kończyła bez zmarłego w lutym prof. Jerzego Jarzębskiego, współpomysłodawcy nagrody i wieloletniego przewodniczącego jury.

Książki bardzo smutne

- Każdego roku mamy poczucie, że nadsyłane książki przynoszą podobną aurę, że mówią coś o stanie czasu w którym żyjemy. Czasami to były książki o dzieciństwie, czasami o różnych ważnych polskich kłopotach. W tym roku miałam poczucie, że czytam książki generalnie rzecz biorąc bardzo smutne. W każdej z nich pojawił się cień, który ja bym nazwała cieniem apokalipsy. To nie były książki dosłownie o końcu świata. Żadna z nich nie jest o tym dosłownie. Ale wiele książek pokazuje wyczerpywanie się. Wyczerpywanie się natury, wyczerpywanie się relacji ludzkich, czasami znużenie polityczne czy społeczne. To w tym roku było bardzo dominujące - mówi prof. Ewa Graczyk, która po śmierci Jerzego Jarzębskiego zgodziła się poprowadzić prace kapituły.

Nagroda wręczona zostanie podczas festiwalu „Opętani Literaturą”, który we wrześniu odbywa się we Wsoli i Radomiu. Laureat otrzymuje 40 000 złotych. Od kilku edycji kapituła wskazuje też osobę, która w ramach rezydencji literackiej spędza miesiąc w Vence na południu Francji. Nagrodę finansową otrzymują również nominowani.

Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza dla dwojga debiutantów

redakcja — Sun, 04 Sep 2016 19:23:29 +0000

Laureaci - Weronika Murek i Maciej Hen z Ritą Gombrowicz i prezydentem Witkowskim

Nagrodę w wysokości 40 tys. zł (tym razem była to kwota do podziału pomiędzy dwoje twórców), przyznawaną za debiut prozatorski lub drugą książkę w dorobku pisarza, ufundował radomski samorząd. Gala wręczenia nagrody z udziałem gościa honorowego - Rity Gombrowicz - odbyła się w Zespole Szkól Muzycznych. - Witold napisał wiele złego o nagrodach literackich, zwłaszcza wtedy, gdy ich nie dostał. Ale to zmieniło się, gdy w 1967 roku dostał Międzynarodową Nagrodę Wydawców Prix Formentor, a jej wysokość była już wtedy dwukrotnie wyższa niż dwa lata wcześniej - żartowała wdowa po pisarzu. Jednocześnie dodała, że z pewnością dzisiaj Gombrowicz byłby szczęśliwy, że taka nagroda jest przyznawana. Prezydent Radosław Witkowski gratulując nominowanym i laureatom - także w nieco żartobliwym tonie - nawiązał - choć go nie zacytował - do słynnego zdania Gombrowicza, że "Radom nie jest poematem nawet o świcie". - Ale jest dobrym miejscem dla literatury i debiutów literackich - zapewniał. Maciej Hen dostał nagrodę za książkę "Solfatara". - To 900-stronicowa powieść historyczna, której akcja dzieje się w Neapolu i okolicach w XVII wieku. To rodzaj powieści szkatułkowej, nawiązującej do "Rekopisu znalezionego w Saragossie" i "Don Kichota z La Manchy". Zawiera wiele wątków, w tym malarski, muzyczny, przynosi wiele wiadomości z sfery społecznej i obyczajowej, m.in. kulinariów, ówczesnej pozycji kobiet, losy Żydów. To historia Europy - z czasów, kiedy wygasa ludowa rewolucja uzasadniał wybór przewodniczący konkursowej kapituły prof. Jerzy Jarzębski. Weronika Murek została doceniona za zbiór opowiadań" Uprawa roślin południowych metodą Miczurina". - To już nieco inna literacka tkanka, rodzaj realizmu magicznego. Bohaterka umiera, ale nadal żyje i wędruje po swej rodzinnej miejscowości. Książka napisana doskonałym językiem, ze znakomitymi dialogami - zapewniał prof. Jarzębski. Dodał, że autorka "rokuje duża i bogata karierę". Oboje laureaci dziękowali przede wszystkim swoim wydawcom. - Mam nadzieję, że po takich nagrodach jak ta, będą chcieli bardziej ryzykować - mówiła Weronika Murek. Do nagrody zostali ponadto nominowani: Agnieszka Kłos za zbiór opowiadań „Gry w Birkenau”, Maciej Płaza za powieść zatytułowaną „Skoruń”, Tomasz Wiśniewski za książkę „O pochodzeniu łajdaków, czyli opowieści z metra”. Galę zakończył świetny koncert Grzegorza Turnaua. Bożena Dobrzyńska Fot. B. Dobrzyńska, UM Radom

Rita Gombrowicz i Jerzy Radziwiłłowicz w Radomiu. Witold chciał napisać powieść dla kucharek

redakcja — Sat, 03 Sep 2016 07:22:13 +0000

Jerzy Radziwiłłowicz czytał "Opętanych"

Nazwa festiwalu poprzedzającego (to wydarzenie w niedzielę o godz. 18 w szkole muzycznej) galę wręczenia Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza nawiązuje do jedynej pozycji w dorobku wielkiego pisarza, należącej do tzw. literatury popularnej. To kryminał pt. "Opętani" drukowany tuż przed wojną w odcinkach w prasie, ale pod pseudonimem. Czyżby Gombrowicz wstydził się swojego dzieła? Co sądził o literaturze "dla mas"? Dlaczego był zafascynowany Tyrmandem, a pozostawał przy Prouście? Wokół tych tematów skupiła się rozmowa z wdową po pisarzu prowadzona przez dr. Piotra Sadzika, radomianina, literaturoznawcę z uniwersytetu Warszawskiego. - Nie wiem skąd ta fascynacja, ale Witold zawsze pragnął napisać "powieść dla kucharek". W jakiś sposób chciał dotrzeć do większej liczby odbiorców, czytelników, dlatego tak pociągała go literatura popularna. W ogóle był przeciwny stawianiu literatury na piedestał. Ale w tym marzeniu był tez oczywiście aspekt finansowy - mówiła Rita Gombrowicz. Opowiadała, że we Francji jednym z najpopularniejszych pisarzy tego nurtu jest Guillem Muset, którego książki wydawane w milionach egzemplarzy na całym świecie są tłumaczone na 40 języków. - W samolocie do warszawy zajrzałam do jednej z nich i znalazłam... cytaty z Gombrowicza: "Wszystko jest podszyte dzieciństwem", "To nie my mówimy słowa, to słowa nas mówią" - przytaczała. Jej zdaniem, duch Gombrowicza polegał nie tylko na tym, by szukać rozwiązań groteskowych, myśleć metaforami. Ucztę duchową zapewniło słuchaczom także spotkanie w ratuszu z Jerzym Radziwiłłowiczem. Aktor przeczytał bowiem fragmenty "Opętanych", a potem w rozmowie z Piotrem Kłoczowskim opowiadał o swojej pracy w teatrze, w tym także rolach w Gombrowiczowskich dramatach. Dzisiaj (sobota, 3 bm.) w południe ciąg dalszy festiwalu. O godz. 12.15 – „Sienkiewicz – katastrofa naszego rozumu”. Manifestacja literacka. Gombrowicza o Sienkiewiczu czyta Mariusz Bonaszewski plac przed gmachem Corazziego, ul. Żeromskiego 53); o godz. 17 – „Przed wyborem” – o najnowszej prozie rozmawiają nominujący i nominowani do Nagrody Gombrowicza: Eliza Graczyk, Jerzy Jarzębski, Anna Kałuża, Zbigniew Kruszyński, Zofia Król, Justyna Sobolewska, Józef Olejniczak oraz Maciej Hen, Agnieszka Kłos, Weronika Murek, Maciej Płaza, Tomasz Wiśniewski (MSCW Elektrownia, ul. Kopernika 1); 0 godz. 19 – „Romantyczność”- koncert Mai Kleszcz i IncarNations (muszla koncertowa w parku Kościuszki); o godz. 20.30 – „Opętania filmowe” – „Geniusz” reż. Michael Grandage (MCSW Elektrownia, ul. Kopernika 1). W niedziele (4 bm.) o godz. 18 – gala nagrody: ogłoszenie laureata oraz koncert Grzegorza Turnaua – galę prowadzi Jerzy Sosnowski (Zespół Szkół Muzycznych). Bożena Dobrzyńska

Dla Gombrowicza najważniejsza byłaby nagroda przyznawana w Radomiu

redakcja — Mon, 28 Sep 2015 07:00:09 +0000

Bo właśnie o roli takich wyróżnień dyskutowali w Miejskiej Bibliotece Publicznej członkowie kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza: Prof. Jerzy Jarzębski, przewodniczący, UJ), prof. Józef Olejniczak (UŚ), Zbigniew Kruszyński (pisarz), prof. Ewa Graczyk (Uniwersytet Gdański), dr Anna Kałuża (UŚ), Zofia Król (dwutygodnik.com), Justyna Sobolewska (dziennikarka "Polityki"). Komu zatem potrzebne są nagrody literackie? - Pisarzom, bo lubią być wyróżniani, wydawcom, bo spodziewają się, że nagrodzone książki będą bezpośrednio przekładać się na ich zarobki, czytelnikom, bo chcą czytać najnowsze i najlepsze pozycje - wymieniał prof. Jarzębski. Wspomniał jak liczne dziś są różne rankingi, zestawienia, listy bestselerów. Prof. Olejniczak dodał, że ważne są również dla środowisk, kiedy maja charakter promocji miasta, wspólnoty, stowarzyszenia - tak zresztą ma być z nagrodą radomską. - Ale są potrzebne samej literaturze rozumianej jako instytucji, zwłaszcza teraz kiedy literatura została wypchnięta na margines, a może właściwie powróciła na salony, do elit? - zastanawiał się literaturoznawca. Jego zdaniem ważne jest, byśmy potrafili poprzez literaturę toczyć spory. - To dobrze, że coraz więcej środowisk ma potrzebę spotykania się w bibliotece - podkreślał. Prof. Ewa Graczyk uważa, że nagroda to sygnał dla czytelnika, że warto sięgnąć po rzecz trudniejszą, taką, która wymaga wysiłku.A dla debiutantów - a to im mamy przyznawać tę nagrodę - szczególnie ważna - zaznaczyła. Uczestnicy panelu zastanawiali się również nad wymiarem finansowym nagród literackich (laureat radomskiej ma dostać 40 tys. zł). - Książka jest najgorzej oszacowana pozycją; czy arcydzieło, czy chłam, czy cienka, czy gruba - zawsze kosztuje 34, 90 zł - ironizował Zbigniew Kruszyński. A Zofia Król zwróciła uwagę - z którą zgodzili się wszyscy dyskutanci - że pieniądze, które stoją za nagrodą, to po prostu "kupowanie czasu pisarza". - Co w przypadku debiutu jest bardzo ważne - dodała. Dla Anny Kałuży natomiast istotna okazuje się sprawa odbioru nagrodzonej książki. - Chodzi o to, by wybory jurorów były przyjmowane z krytyką, by powodowały dyskusje, spory, gorące polemiki - mówiła. Zgodziła się z nią Justyna Sobolewska. - Nagrody są po to, by je krytykować. Bo aby książkę krytykować, trzeba ją najpierw przeczytać - zauważyła, co spotkało się humorystycznym przyjęciem pozostałych. ta reakcja oznaczała: nie wszyscy krytykujący czytają. Członkowie kapituły zastanawiali się również, czy pojawienie się coraz liczniejszych nagród literackich ( w tym fundowanych przez miasta), nie sprawia, że się one dewaluują. Wprawdzie uznali, że np. NIKE, nie ma już takiego prestiżu jak na początku, ale to dobrze, że poszczególne nagrody uzupełniają się, a nie konkurują ze sobą. Rita Gombrowicz dziękując władzom Radomia i muzeum we Wsoli podsumowała dyskusję: - Dla Witolda najważniejsza nagrodą byłaby właśnie ta, która nosi jego imię - zapewniała wdowa po pisarzu. Nagroda zostanie przyznana za rok, kapituła będzie oceniać prozatorskie debiuty 2015 roku. Bożena Dobrzyńska

Rita Gombrowicz we Wsoli. „Radom poematem o wschodzie słońca”

redakcja — Sat, 26 Sep 2015 18:46:55 +0000

Do Muzeum Witolda Gombrowicza zjechało, mimo paskudnej pogody, jak zwykle wiele osób. Najznamienitszym gościem była jednak wdowa po pisarzu, która patronuje ustanowionej w tym roku przez miasto nagrodzie. - Witamy panią w domu! - zwrócił się do Rity Gombrowicz szef placówki a zarazem sekretarz kapituły nagrody Tomasz Tyczyński. Współgospodarz spotkania, prezydent Radomia Radosław Witkowski, wręczył Ricie Gombrowicz bukiet białych róż, ale głosu nie zabierał. - Pan prezydent postanowił zrezygnować z przemawiania wpisując się w poetykę tego wieczoru" - tłumaczył Tyczyński. W poetykę wpisał się także przewodniczący kapituły prof. Jerzy Jarzębski. - Wprawdzie Gombrowicz napisał, że "Radom nie jest poematem nawet o wschodzie słońca", ale ja myślę, że jest poematem. Jest miastem, które doskonale z Gombrowiczem współgra. Dziękuję za tę inicjatywę, tu się zawsze dużo dzieje. Gombrowicz zawsze miał niewiarę w prowincję, czuł się prowincjuszem, jednocześnie wdarł się na salony świata i powracanie do tego miejsca jest dla nas zawsze ciekawe - mówił literaturoznawca. Prezydent Witkowski i Rita Gombrowicz wręczyli członkom kapituły akty powołania. Znakomity koncert w wykonaniu Doroty Miskiewicz i Marka Napiórkowskiego organizatorzy dedykowali Ricie Gombrowicz. W niedzielę (27 bm.) o godz. 17 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Radomiu druga część gombrowiczowskich spotkań. Członkowie kapituły, wśród których są same profesorskie znakomitości, wraz z czytelnikami będą się zastanawiać, do czego służą nagrody literackie. Bożena Dobrzyńska Fot. Marian Strudziński

Rita Gombrowicz patronuje nagrodzie literackiej imienia autora „Ferdydurke”

redakcja — Tue, 22 Sep 2015 09:01:53 +0000

Rita Gombrowicz we Wsoli

- Kapituła spotka się po raz pierwszy w najbliższy weekend. Publiczność literacka będzie miała okazję do spotkania z jurorami w niedzielę, 27 września, podczas dyskusji ("komu i do czego służą nagrody literackie" w Miejskiej Bibliotece Publicznej, godz. 17). Dzień wcześniej, w sobotę 26 września o godz. 17 w Muzeum Witolda Gombrowicza koncert dla Rity Gombrowicz dadzą Dorota Miśkiewicz i Marek Napiórkowski. Wtedy też prezydent wręczy członkom kapituły powołania - zapowiada Tomasz Tyczyński, sekretarz kapituły i kierownik MWG we Wsoli. Jak zaznacza, w skład kapituły wejdą wybitni znawcy literatury z kilku generacji literackich, co zapowiada pasjonujące dyskusje wokół nominowanych i nagradzanych książek. Jury przyznawanej przez samorząd Radomia nagrody za najlepszy książkowy debiut prozatorski przewodniczył będzie Jerzy Jarzębski, wybitny znawca twórczości Gombrowicza, Schulza oraz literatury współczesnej, juror Nagrody Kościelskich. Zaproszenie do pracy w kapitule przyjęli również: Ewa Graczyk z Uniwersytetu Gdańskiego, badaczka zajmująca się m.in. romantyzmem, twórczością Gombrowicza oraz literaturą kobiet; Anna Kałuża z Uniwersytetu Śląskiego, literaturoznawczyni uprawiająca również krytykę literacką, współautorka m.in. „Sztuki czytania”, popularnego programu w TVP Kultura; Zofia Król, zajmuje się historią literatury, filozofią i krytyką literacką, redaktor naczelna „dwutygodnika.com”, ważnego internetowego magazynu poświęconego kulturze; Zbigniew Kruszyński, wybitny pisarz, tłumacz, juror Nagrody Literackiej Gdynia, sam laureat kilku nagród literackich – ostatnio Poznańskiej Nagrody Literackiej im. Adama Mickiewicza; Józef Olejniczak z Uniwersytetu Śląskiego, teoretyk i historyk literatury, m.in. znawca twórczości Witolda Gombrowicza, Aleksandra Wata, literatury emigracyjnej XX wieku; Justyna Sobolewska, krytyczka literacka, dziennikarka tygodnika „Polityka”, współpracuje również z TVP Kultura. Prezydent Radosław Witkowski wręczy powołania do Kapituły podczas koncertu Doroty Miśkiewicz i Marka Napiórkowskiego, który odbędzie się w sobotę, 26 września, w Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli. Początek koncertu o godzinie 17. Przypomnijmy: Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza przyznawana będzie za najlepszy w danym roku książkowy debiut prozatorski w języku polskim. Pierwsza edycja nagrody odbędzie się w przyszłym roku (do konkursu można będzie zgłaszać książki wydane w roku 2015). Nagroda wynosi 40 tys. zł, jest dwuetapowa – laureat zostanie wyłoniony spośród książek wcześniej nominowanych do nagrody. Na sobotni koncert we Wsoli wstęp jest wolny, ale liczba miejsc ograniczona. Dojazd z Radomia do Wsoli autobusem z przystanku Chrobrego/Czysta w kierunku Michałowa, zbiórka o godz. 16. 20. Powrót po koncercie. (kat)