Na zdjęciu: Swietłana, Adam., Ewa z mamą Vitą

To będzie historia opowiedziana z punktu widzenia autorki, bo trudno opowiedzieć ją inaczej. Historia - tak pomyślałam - chyba przez duże "H" - która weszła przypadkiem do mojego domu.

W niedzielne popołudnie odrywam się od laptopa, telewizji, smartfona. Wszędzie informacje o wojnie, Ukrainie, Rosji. Obrazki z zaatakowanych miast, przepełnionych ukraińskich dworców i przejść granicznych. Patrzę więc przez okno na przyblokowy parking. Cicho, spokojnie. Parkują tylko jakieś nieznane samochody, raczej nie sąsiadów. Czyżby na ukraińskich numerach rejestracyjnych? Tak. Osoby z obu aut - mężczyzna i kobieta rozmawiają przez telefony, szukają jakichś informacji. Wyraźnie zdezorientowani. Jakby na coś, na kogoś czekali. Po 15 minutach nadal tam są, po pół godzinie również. I po 40 minutach też. Ubieram się i schodzę na dół. Wkładany do głowy przez wiele tat rosyjski rozumiem, ale z mówieniem trochę gorzej. Ale rozumiemy się. - Mamy zarezerwowany apartament, ale nikt nie odbiera telefonu. Cały czas próbujemy - mówią.

Przekonują, że nic im nie trzeba. No, może napiliby się herbaty, skorzystali z internetu, dzieci z toalety. Proponuję, że spróbuję pomóc, że na pewno znajdziemy jakieś lokum. A jeśli nie, zostaną tu na noc. Jestem sama w prawie 70-metrowym mieszkaniu.

Ja" bieżeniec"?

Są spokrewnieni. Jedyny mężczyzna w tym gronie, Mustapha, jest obywatelem Wielkiej Brytanii, dlatego mógł przekroczyć granicę ukraińsko-polską. Przyjechał tylko po to, by zabrać swoją rodzinę i przewieźć w bezpieczne miejsce. Jego żona, Nataliia zostawiła w Łucku 24-syna. Teraz zabrała ze sobą 10-letniego Adama. Natomiast Ewa, to córka bratowa Natalii, Viety. Jest jeszcze Swietłana - mama i babcia. - Wsiadłam do samochodu tak, jak stałam - pokazuje domowe ubranie, które ma na sobie. - Nigdy nie przypuszczałam, że będę bieżeńcem - wzdycha.

Znam to słowo. > Bieżeńcy – tak po rosyjsku nazywają uciekinierów carskie władze – są rozwożeni po całej Rosji. Gdy we wsiach gdzieś na Syberii czy nad Donem z trudem budują nowe życie, wybucha rewolucja, niszcząc pozostałe filary „odwiecznego porządku”: carską władzę i religię. Bieżeńcy znowu ruszają w drogę, teraz w drugą stronę, do odrodzonego Państwa Polskiego. Powrót przynosi kolejne „końce świata”.<. To cytat z informacji wydawnictwa Znak, które wydało głośną niedawno książkę "Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy" Anety Prymaki-Oniszk. Traktuje o polskich bieżeńcach z początku XX wieku.

Teraz czas doliczył do historii świata ponad 100 lat, a ja siedzę z bieżeńcami przy stole w domu w centralnej Polsce. Pijemy herbatę. - Wyjechaliśmy zaraz w czwartek, jak tylko w pobliżu Łucka spadły rakiety - mówią.

Na ile przyjechali? A skąd mają wiedzieć? Przecież nie wiadomo, kiedy się to wszystko skończy. - Piszą do mnie przyjaciele, że w Łucku jest kilka punktów, gdzie mężczyźni "produkują" koktajle Mołotowa - zawiadamia nas Nataliia. - Z "butelką" na czołgi? To chyba nic nie da - powątpiewam. - Czołgu nie zniszczą, ale go zatrzymają - przekonują. 

Sami spakowali się zaraz po tym, jak bomby spadły na wojskowe lotnisko w Łucku.

Czekamy, szukamy

Pierwszy adres, pod którym mogliby zamieszkać w domku jednorodzinnym w Rajcu Poduchownym, okazuje się nietrafiony. Radomianin ma tylko jeden pokój, a im potrzeba dwóch.

Dzieci są zmęczone, nudzą się, a w domu nie ma zabawek przeznaczonych do ich wieku. W końcu proszą mnie o bumażku i długopis. Na chwilę zajmują się grą podobną do tej w okręty. Potem Mustapha zabiera ich na spacer. Nataliia wychodzi na balkon, by zapalić papierosa. - Czuję się, jakbym w Łucku była - zapewnia.

Jest drugi adres, w Makowcu pod Radomiem. Właściciele mogą przyjąć wszystkich, choć jeszcze na razie nie wiadomo na jak długo. Umówiony telefonicznie pan przyjeżdża punktualnie pod blok. Zdecydowaliśmy, że lepiej będzie jak poprowadzi ukraińskich gości do celu, choć mają w swoich autach nawigację. Żeby jednak nie błądzili.

Pytam jeszcze, czy czegoś im brakuje? Ubrań, leków, środków czystości? - W rodzinie robimy zbiórkę, może przekażemy wam? - Nie, dajcie tym, którzy bardziej potrzebują - proszą.

Wymieniamy numery telefonów. Dziękują. Po ponad dwóch godzinach żegnamy się jak przyjaciele.

Zdjęcia Natalii nie zdążę zrobić.

Bożena Dobrzyńska

Dziękuję bardzo za pomoc w znalezieniu miejsc noclegowych dla uchodźców z Ukrainy Marcinowi Gency, rzecznikowi Starostwa Powiatowego w Radomiu, i Basi Bednarz z Powiatowego Urzędu Pracy w Radomiu.

Kolejka na przejściu granicznym w Dorohusku (fot. Powiat Radomski)

Ekipa pracowników Starostwa Powiatowego i Powiatowego Urzędu Pracy pojechała dziś po tych, którzy nie mają w Polsce żadnego adresu docelowego. - Jednak okazało się, że z punktu recepcyjnego w Dorohusku nie ma możliwości odebrania uchodźców, chyba, że jest się rodziną albo znajomymi. Pozostali Ukraińcy są kierowani do ośrodka we Włodawie - wyjaśnia Marcin Genca, rzecznik starosty radomskiego.

- Udajemy się więc na przejście graniczne do Zosina, które wielu uchodźców pokonuje piechotą. Przed i za nami nami sznur samochodów z całej Polski załadowanych różnego rodzaju darami - relacjonował Sebastian Murawski, dyrektor PUP w Radomiu.

Szukają domów, transportu...

Urzędnicy ze starostwa szukają domów dla Ukraińców, którzy uciekają do Polski przed wojną i śmiercią. "To często kobiety z małymi dziećmi, ludzie starsi i chorzy, potrzebujący naszej pomocy i wsparcia. Dodatkowo wolontariusze mają zapewniać im pomoc prawną i materialną oraz tłumaczy języka ukraińskiego" - czytamy na stronie Powiatu Radomskiego.

- W najbliższych dniach PKC będzie organizować i koordynować nieodpłatny transport z granicy pod wskazane adresy w Polsce - dodaje Genca.

Ruszył też adres: domdlaukrainy@gmail.com - można tam zgłaszać rodzaj wsparcia dla uchodźców z Ukrainy. Uwaga! Napisz w temacie czego dotyczy zgłoszenie: DOM / DARY / TRANSPORT.

Jeśli chcesz przyjąć rodzinę z Ukrainy, wypełnij ten formularz

A tu adres strony uruchomionej przez rząd, przeznaczonej zarówno dla tych, którzy chcą pomagać, jak i potrzebujących pomocy.

bdb

Grafika radosławwitkowski/facebook

"Zapraszam radomian oraz wszystkie partie i ugrupowania polityczne, abyśmy wspólnie wyrazili swój sprzeciw przeciwko wojnie, która toczy się tuż za naszą granicą. Pokażmy, że jako ludzie jesteśmy solidarni z Ukraińcami. To nie jest realne wsparcie w ataku, którego Ukraina jest ofiarą, ale takie wsparcie jest bardzo potrzebne... poczucie, że na tym świecie nie są sami..." - zachęca radna na swoim  profilu w mediach społecznościowych.

bdb

fot. Jerzy Zawodnik/Facebook

"Wczoraj kolejki po paliwo, dzisiaj po pieniądze. Zdjęcie przedstawia bankomat, który jeszcze wypłaca. W banku, w którym ja mam swoje konto nie ma możliwości wypłacić pieniędzy zarówno z bankomatu, jak i z kasy" - napisał na swoim profilu na Facebooku wiceprezydent Radomia Jerzy Zawodnik, który opatrzył post zdjęciem z deptaka.

Sytuację próbują uspokoić m.in. władze samorządowe. - Starosta radomski Waldemar Trelka brał wczoraj wieczorem w wideokonferencji samorządowców ze stroną rządową. Wśród poruszanych tematów była oczywiście pomoc dla ewentualnych uchodźców z Ukrainy, ale samorządowcy mówili tez o psychozie paliwowej, która ogarnęła wczoraj po południu i wieczorem duże części kraju, gdzie mieszkańcy masowo zaczęli wykupywać paliwo. Wiceminister spraw wewnętrznych Paweł Szefernaker stanowczo zdementował te pogłoski - w trakcie konferencji łączył się z przedstawicielami Orlenu, którzy zapewniali, że nie ma żadnego zagrożenia dla dostaw, zarówno hurtowych, jak i detalicznych. Padło zapewnienie, że Orlen na bieżąco będzie reagował - mówi rzecznik starosty radomskiego Marcin Genca.

Zwraca uwagę, ze trzeba uważnie oceniać to, co widzimy i czytamy w mediach społecznościowych. - Na to, jakie treści są tam przekazywane, bo nie wszystkie, np. filmiki czy posty są prawdziwe. Na pewno pojawią się elementy dezinformacyjne i takie, które będą próbowały zasiać panikę - twierdzi Genca.

bdb

W Radomiu obradował Miejski Zespół Zarządzania Kryzysowego (fot. Łukasz Wójcik/UM Radom)

Jego uczestniczy, przedstawiciele służb mundurowych oraz miejskich jednostek i spółek zastanawiali się, jak pomóc ewentualnym uchodźcom z Ukrainy? Jak wygląda zabezpieczenie miejskiej infrastruktury? Jak na różne scenariusze przygotowane są służby?

-  Z informacji, które uzyskałem wynika, że w odpowiedzi na pytanie wojewody pojawiają się kolejne propozycje prywatnych przedsiębiorców, którzy deklarują gotowość przyjęcia uchodźców. Jeśli będzie taka potrzeba, mamy też możliwość przygotowania terenu pod ewentualne obozowisko. Oceniamy, że w sumie możliwe jest zabezpieczenie miejsca dla kilkuset osób - napisał w mediach społecznościowych prezydent Radosław Witkowski.

Podczas posiedzenia omówiono schematy współdziałania służb w różnych sytuacjach, w tym m.in. kwestie ochrony systemu zaopatrzenia mieszkańców w wodę. Sprawdzono też, jak poszczególne jednostki są przygotowane na potencjalne cyberataki. -

To wszystko oczywiście działania prewencyjne i mam nadzieję, że takimi pozostaną - skomentował prezydent.

bdb, kat