Krystyna Dąbrowska (fot. Materiały prasowe, Rafał Komorowski, Wikipedia).

Krystyna Dąbrowska debiutowała tomem „Biuro podróży” w 2006 r. Jest autorką kilku książek poetyckich i laureatką wielu nagród literackich (otrzymała m.in. Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej i Nagrodę Fundacji im. Kościelskich za wydany w 2012 r. tom „Białe krzesła”, Nagrodę Literacką m.st. Warszawy za „Ścieżki dźwiękowe”, wyd. 2019 oraz Nagrodę Poetycką im. Kazimierza Hoffmana „Kos” za tom „Miasto z indu”, 2023 r.).

Z poetką będzie rozmawiał Michał Nogaś, który w tym roku jest gospodarzem spotkań w ramach cyklu „Literatura według…”. Nogaś to ceniony dziennikarz radiowy i prasowy, od lat zajmujący się kulturą, szczególnie literaturą. Obecnie jest zastępcą dyrektorki programu Trzeciego Polskiego Radia, prowadzi pasmo „Tu Myśliwiecka 3/5/7” oraz autorską audycję „Wszystkie Książki Świata”. Współpracował także z Tygodnikiem Powszechnym, Gazetą Wyborczą, Radiem Nowy Świat. Związany jest też z Nagrodą Literacką im. Witolda Gombrowicza – od kilku lat prowadzi rozmowy z autorami nominowanymi do Nagrody oraz galę finałową.

„Literatura według…” to cykl spotkań z pisarzami, poetami, tłumaczami, który rozpoczął się w 2023 r. Gospodyniami i gospodarzami cyklu w latach poprzednich byli cenieni krytycy i literaturoznawcy: Justyna Sobolewska, Eliza Kącka oraz Jarosław Klejnocki.

Wstęp wolny. Liczba miejsc ograniczona. Podczas spotkania można będzie kupić książki poetki.

Chętnych do udziału w wydarzeniu zawiezie do Wsoli z Radomia bezpłatny bus, który odjedzie z przystanku Chrobrego/ Czysta (kierunek Michałów) o godz. 16.20.

Powrót po spotkaniu, około 18.30.

Michał Nogaś, Paweł Sołtys (fot. Materiały prasowe)

Paweł Sołtys to wszechstronny artysta: pisarz, a także muzyk, wokalista, kompozytor i autor tekstów piosenek. Jego twórczość muzyczna, którą uprawia pod pseudonimem Pablopavo, jest trudna do zaliczenia do jednego, konkretnego stylu. Paweł Sołtys jest laureatem Paszportu Polityki (2014 r.) w kategorii „muzyka popularna”. W 2017 roku wydał zbiór opowiadań „Mikrotyki”, za który otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia i Nagrodę Literacką im. Marka Nowakowskiego. Tom „Mikrotyki” był także nominowany między innymi do Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza i Nagrody Nike.

W ubiegłym roku ukazała się czwarta książka Pawła Sołtysa – Monolok. „Monolok, ten traktat o strzyżeniu włosów, jest liryczną balladą o świecie, który trwa jedynie w pamięci, i wielką pochwałą daru snucia opowieści. «Bo nawet jeśli wszystko zmyślone, to przecież zostało»” - pisze wydawca.

To właśnie ta publikacja będzie punktem wyjścia do rozmowy autora z Michałem Nogasiem w ramach pierwszego w tym roku spotkania z cyklu „Literatura według…”.

Jak widzą literaturę

To cykl spotkań z pisarzami, poetami, tłumaczami, który muzeum rozpoczęło w 2023 r.. Gospodyniami i gospodarzami cyklu w latach poprzednich byli cenieni krytycy i literaturoznawcy: Justyna Sobolewska, Eliza Kącka oraz Jarosław Klejnocki. „Literatura według...” to zatem literatura według gospodarzy spotkań, bo to oni, poprzez dobór rozmówców, pokazują, jakie literackie postawy są im bliskie. A zarazem to literatura według zaproszonych gości, którzy opowiadają i o swoim pisarstwie, i o swoim widzeniu literatury.

W tym roku gospodarzem jest Michał Nogaś, ceniony dziennikarz radiowy i prasowy, od lat zajmujący się kulturą, szczególnie literaturą. Obecnie jest zastępcą dyrektorki programu Trzeciego Polskiego Radia, prowadzi pasmo „Tu Myśliwiecka 3/5/7” oraz autorską audycję „Wszystkie Książki Świata”.

Współpracował także z Tygodnikiem Powszechnym, Gazetą Wyborczą, Radiem Nowy Świat. Związany jest też z Nagrodą Literacką im. Witolda Gombrowicza – od kilku lat prowadzi rozmowy z autorami nominowanymi do Nagrody oraz galę finałową.

Wstęp na wydarzenie wolny, ale liczba miejsc jest ograniczona. Podczas spotkania można będzie kupić książki Pawła Sołtysa.

Chętnych do udziału w wydarzeniu zawiezie do Wsoli z Radomia bezpłatny autobus, który będzie jechał trasą linii A, pierwszy przystanek Dworzec PKP/Traugutta 02, start godz. 16.10.

Magdalena Smalara (fot. Materiały prasowe/MWG)

„Piosenka jest dobra na wszystko” – przekonywał Jeremi Przybora. Magdalena Smalara postanowiła sprawdzić, ile w tym twierdzeniu prawdy. W swoim autorskim projekcie bada terapeutyczną moc piosenki literackiej, łącząc kunszt interpretacji z refleksją nad rolą tekstu i emocji w naszym życiu.

Magdalena Smalara to wszechstronna artystka – aktorka teatralna, filmowa i serialowa, twórczyni dubbingowa, scenarzystka, reżyserka oraz wokalistka. W 2022 r. obroniła doktorat poświęcony aktorskim interpretacjom utworów Agnieszki Osieckiej. „Piosenki na receptę” są naturalną kontynuacją jej artystycznych poszukiwań – spotkaniem naukowej refleksji z żywą sceną i bezpośrednim kontaktem z publicznością.

W programie znalazły się utwory mistrzów polskiej piosenki literackiej – od lirycznych i nostalgicznych, po pełne ironii i błyskotliwego humoru. Całość jest bogato przeplatana anegdotami o kulisach powstawania piosenek, ich znaczeniu, funkcji oraz o miłości i codzienności, które od lat pozostają niewyczerpanym źródłem inspiracji dla twórców. I choć piosenka nie zastąpi wizyty u lekarza i nie uleczy wszystkich bolączek, potrafi na chwilę zatrzymać czas, przywołać wspomnienia i poprawić nastrój. A to – zwłaszcza dziś – bywa bezcenne.

Podczas koncertu Magdalenie Smalarze towarzyszyć będą: Urszula Borkowska – fortepian, Wojciech Gumiński – kontrabas, gitara basowa, Marcin Słomiński – perkusja.

Wstęp wolny, ilość miejsc ograniczona.

Chętnych do udziału w wydarzeniu zawiezie do Wsoli z Radomia bezpłatny autobus, który będzie jechał trasą linii A, pierwszy przystanek Dworzec PKP/Traugutta 02, start godz. 17.  

Nową kapitułę nagrody powołał prezydent Radomia (fot. Materiały prasowe/MWG Wsola)

W skład kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza wchodzą wybitni znawcy literatury. Od pierwszej edycji byli to Jerzy Jarzębski (przewodniczący), Ewa Graczyk, Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak, Justyna Sobolewska. Po odejściu profesora Jerzego Jarzębskiego funkcję przewodniczącej objęła profesor Ewa Graczyk, a do składu kapituły dołączył Piotr Sadzik. W tym roku prezydent Radomia powołał nową kapitułę. W jej skład weszli: Joanna B. Bednarek, Weronika Murek, Katarzyna Sawicka-Mierzyńska, Jerzy Franczak, Piotr Kofta, Janusz Margański i Piotr Sadzik. Przewodniczącym został Jerzy Franczak. Sekretarzem kapituły pozostaje Tomasz Tyczyński.

- Otwieramy drugą dekadę Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza, bo to bardzo ważna nagroda. Ważna dla nas, ale też bardzo ważna dla młodych twórców, młodych pisarzy. Powołanie nowej kapituły, mam nadzieję, to kolejny etap w rozwoju samej nagrody, ale także szansa dla młodych pisarzy. A dla nas, dla Radomia, to szansa na promocję miasta poprzez kulturę – podkreśla prezydent.

Jednocześnie organizatorzy ogłosili kolejną, 11 edycję nagrody.

Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza przyznawana jest za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. Opublikowane w 2025 r. książki mogą zgłaszać do konkursu wydawnictwa, autorzy, osoby reprezentujące instytucje kultury, media o charakterze literackim, osoby prywatne, a także członkowie kapituły.

Termin nadsyłania propozycji do 11 edycji nagrody upływa 31 stycznia 2026 r.

Jury czeka

- W tej chwili czekamy na zgłoszenia i zachęcamy wszystkich wydawców, autorki, autorów, ale także czytelniczki i czytelników do nadsyłania książek, które wydają się szczególnie ważne, wydanych w bieżącym roku. Chodzi o pierwszą lub drugą publikację prozą. W kwietniu ogłosimy krótka listę dwudziestu, mniej więcej, albo kilkunastu książek, które będą następnie brane pod uwagę, uważnie czytane i roztrząsane jeszcze raz, dyskutowane. W czerwcu natomiast ogłosimy nazwiska pięciu osób autorskich nominowanych, no a potem pozostaje czekać na finał, wielki fina i galę wręczenia nagrody, która nastąpi we wrześniu – zapowiada Jerzy Franczak, przewodniczący kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. 

40 tys. i rezydencja w Vence

Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza została ustanowiona w 2015 roku przez samorząd Radomia, a wręczona po raz pierwszy rok później. Jej laureatami byli do tej pory: Weronika Murek i Maciej Hen (w pierwszym roku kapituła podzieliła nagrodę), a potem kolejno Anna Cieplak, Marcin Wicha, Olga Hund, Barbara Sadurska, Aleksandra Lipczak, Barbara Woźniak, Jakub Nowak, Grzegorz Bogdał oraz Barbara Elmanowska. Od szóstej edycji, jury przyznaje także wyróżnienie w postaci rezydencji literackiej w Vence na południu Francji, gdzie ostatnie lata życia spędził Witold Gombrowicz. W ten sposób kapituła doceniła do tej pory Macieja Bobulę, Mateusza Pakułę, Wiktorię Bieżuńską, Katarzynę Groniec i Macieja Wnuka.  

Główna nagroda to 40 tys. zł. Dzięki wsparciu Samorządu Mazowsza od kilku edycji wszyscy nominowani otrzymują wyróżnienia w wysokości po 5 tys. zł.

kat

Dorota Miśkiewicz (Materiały prasowe/MWG Wsola)

Dwudniowe wydarzenie we Wsoli będzie swoistym zamknięciem jubileuszowej edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza i festiwalu Opętani Literaturą, a także wstępem do kolejnej odsłony tych przedsięwzięć. We Wsoli będą miały okazję spotkać się dwie kapituły – ustępująca oraz nowa, powołana przez organizatorów konkursu.

„Co (się) może Powieść”

Wydarzenia w Muzeum Witolda Gombrowicza rozpocznie w sobotę, 6 grudnia, seminarium zatytułowane „Co (się) może Powieść”. Spotkanie poświęcone będzie współczesnej literaturze polskiej w kontekście książki prof. Jerzego Jarzębskiego „Powieść jako autokreacja”. To jedno z ważniejszych opracowań dotyczących relacji między twórcą a jego dziełem. Jarzębski, przez lata przewodniczący kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza, analizował w niej m.in. twórczość Gombrowicza, Schulza czy Hłaski, pokazując, że autokreacja jest mechanizmem wpisanym w samą strukturę narracji. Autor konstruuje nie tylko świat powieści, ale także własny portret - ustanawiania swoje „ja”.

Uczestnicy dyskusji będą zastanawiać się, w jaki sposób współcześni pisarze korzystają z tych strategii, jak grają ze swoim wizerunkiem, jak go tworzą, podważają, uwypuklają bądź – przeciwnie – ukrywają. I na ile dzisiejsza powieść pozostaje przestrzenią swobodnej autokreacji, a na ile została przechwycona przez medialne i kulturowe oczekiwania dotyczące „osobowości autora”.

W seminarium wezmą udział przedstawiciele ustępującej po dziesięciu latach kapituły Nagrody Gombrowicza, a wśród publiczności zasiądą m.in. członkowie nowo powołanego jury.

Intymna przestrzeń muzycznego dialogu

Michael Pipoquinha (fot. Materiały prasowe/MWG Wsola)

Drugiego dnia, w niedzielę 7 grudnia muzeum zaprasza na koncert Doroty Miśkiewicz i Michaela Pipoquinhy, duetu, który narodził się podczas pracy nad albumem „Bons Amigos”. Wirtuozerska gra brazylijskiego basisty i jeden z najważniejszych polskich głosów jazzowych stworzą tego wieczoru intymną przestrzeń muzycznego dialogu. Artyści zaprezentują repertuar w minimalistycznej, pełnej wolności i czułości formule: tylko głos i gitara basowa.

Dorota Miśkiewicz jest kompozytorką, autorką tekstów i jednym z najważniejszych polskich głosów jazzowych. Wydała dziewięć autorskich płyt, często nominowanych do Fryderyków, a ona sama w ostatnich latach zdobywała tytuł Wokalistki Roku w rankingu magazynu „Jazz Forum”. Jako jedna z nielicznych śpiewała i nagrywała w duecie z Cesarią Evorą, ich wspólna piosenka „UmPincelada” spotkała się ze znakomitym przyjęciem miłośników muzyki na całym świecie. Ma na swoim koncie także współpracę z Nigelem Kennedym, Stefano Bollanim, Davidem Murrayem, Louisem Winsbergiem, Kepą Junkerą, Toninho Hortą, Tomaszem Stańko i całą plejadą artystów polskiej sceny muzycznej.

Na oba wydarzenia wstęp wolny. Liczba miejsc ograniczona.

Bezpłatny dojazd z Radomia do Wsoli, zbiórka przy przystanku autobusowym, ul. Malczewskiego (przy Resursie). Wsobotę odjazd o godz.16.20, w niedzielę o 16. Powrót po zakończeniu.

Spotkanie odbędzie się w Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli

Marian Bielecki, historyk i teoretyk literatury będzie w niedzielę, 16 listopada o godz. 17, gościem Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli. Spotkanie poprowadzi Anna Spólna.

Marian Bielecki jest doktorem habilitowanym nauk humanistycznych, historykiem i teoretykiem literatury. Pracuje jako profesor w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. W swojej pracy badawczej niejednokrotnie zajmował się twórczością Witolda Gombrowicza, poświęcając autorowi „Kosmosu” kilka książek. Najnowsza publikacja Bieleckiego, „Paralele i parantele. Witold Gombrowicz i literatura światowa” także - jak wskazuje tytuł - dotyczy tego pisarza.

Ta książka stanie się punktem wyjścia i głównym tematem rozmowy, którą z autorem poprowadzi historyczka i teoretyczka literatury Anna Spólna, prof. Uniwersytetu Radomskiego.

Będzie wartko, ciekawie i… intertekstualnie. Mariana Bieleckiego bowiem interesuje tyleż Witold Gombrowicz, co – a może nawet bardziej – związki, w jakie pisarstwo Gombrowicza wchodzi z literaturą tworzoną przez innych wielkich pisarzy (w tym także inspiracje Gombrowicza jak i inspiracje Gombrowiczem). A także wiele innych dialogów, jakie podejmuje twórczość autora „Kosmosu”.

„Znakomicie napisana książka Bieleckiego jest krzepiącym dla każdego czytelnika znakiem istnienia światowej literackiej konfraterni, planetarności literatury światowej i intertekstualnego sensorium, nie mówiąc już o tym, że «Paralele i parantele» są triumfem erudycji jej autora pozyskującego nowe, atrakcyjne miejsca spotkań na wyspie Gombrowicz” – pisał w recenzji prof. Marek Zaleski.

Chętnych dowiezie do Wsoli bezpłatny autobus, zbiórka tym razem – uwaga – na przystanku przy ulicy Malczewskiego, obok Resursy Obywatelskiej, o godzinie 16.20.

.

Gala Nagrody Gombrowicza 2025 (fot. Materiały prasowe?Dominik Musialek/MWG Wsola)

Hasłem tegorocznego festiwalu jest „Literatura się liczy”. Bo liczy się. W kilku znaczeniach. W festiwalowych spotkaniach weźmie udział ponad dwadzieścioro pisarek i pisarzy, artystek, krytyczek i krytyków literackich. Będą wśród nich m.in.: Grzegorz Bogdał, Wiktoria Bieżuńska, Anna Cieplak, Katarzyna Groniec, Justyna Sobolewska, Piotr Sommer, Mikołaj Grynberg, Maniucha Bikont, Dorota Landowska, Jacek Wakar, Barbara Sadurska, Jerzy Franczak, Paweł Sołtys, Przemysław Czapliński, Ewa Graczyk, Józef Olejniczak i Krystyna Prońko.  

Laureatka z laureatką

Festiwal rozpocznie się w sobotę, 13 września w muzeum we Wsoli. O godz. 17 Anna Cieplak (laureatka II edycji Nagrody Gombrowicza) będzie rozmawiała z Grzegorzem Bogdałem (laureatem IX edycji Nagrody Gombrowicza) i Wiktorią Bieżuńską (w VIII edycji nagrody wyróżnioną rezydencją literacką w Vence).

Po tym spotkaniu, także w muzeum we Wsoli odbędzie się koncert Katarzyny Groniec - w poprzedniej edycji Nagrody Gombrowicza wyróżnionej rezydencją w Vence.

W niedzielę, 14 września, także we Wsoli, utwory ze słowami Marcina Wichy zaśpiewa Maniucha Bikont, a po koncercie Justyna Sobolewska, Piotr Sommer oraz Mikołaj Grynberg będą rozmawiali o twórczości Marcina Wichy, laureata Nagrody Gombrowicza (początek wydarzenia o godz. 17).

Opętana Landowska

Potem literackie i artystyczne spotkania przeniosą się do Radomia. W poniedziałek, 15 września kolejny fragment powieści „Opętani” Witolda Gombrowicza, od której festiwal wziął swoją nazwę, przeczyta Dorota Landowska. Rozmowę z aktorką poprowadzi Jacek Wakar (Muzeum im. Jacka Malczewskiego, godz. 18).

We wtorek, 16 września, odbędą się dwa wydarzenia: o godz. 13 Galerii Akademickiej Uniwersytetu Radomskiego, która mieści się w Galerii Słonecznej odbędzie się otwarcie wystawy plakatów „Iwona, księżniczka Burgunda”, zaś wieczorem (godz. 18) organizatorzy zaproszą do Miejskiej Biblioteki Publicznej na rozmowę pod tytułem „Pisarze się liczą”. Wezmą w niej udział Barbara Sadurska, Jerzy Franczak, Paweł Sołtys oraz Tomasz Tyczyński (moderator); w środę, 17 września o godz. 18 organizatorzy zapraszają na film „Księgarnia z marzeniami”, projekcja odbędzie się w kinie MCSW Elektrownia, (bilety w kasie kina w cenie 10 zł). 

W czwartek, 18 września, w Miejskiej Bibliotece Publicznej zaplanowano dyskusję „Sumowanie literatury”, w której wezmą udział Przemysław Czapliński, Ewa Graczyk, Józef Olejniczak oraz Anna Spólna (moderatorka).

Festiwalowe wydarzenia zakończy w piątek, 19 września rozmowa z pisarkami i pisarzami nominowanymi w tegorocznej, dziesiątej edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. Tę rozmowę poprowadzi Michał Nogaś.

Dla debiutujących

Ustanowiona przez radomski samorząd Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza przyznawana jest debiutującym pisarzom i uznawana za jedno z najważniejszych literackich wyróżnień w Polsce. W tej edycji można było zgłaszać książki wydane w 2024 roku. Ostatecznie zgłoszonych zostało blisko 100 tytułów. W kwietniu kapituła ogłosiła tzw. krótką listę książek, a w czerwcu wybrała spośród nich piątkę nominowanych.

Nominowani w dziesiątej edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza są: Barbara Elmanowska „Woliera”, Wydawnictwo J, Joanna Mazur „Ciepło-zimno”, Wydawnictwo Seqoja Monika Muskała „Rondo Rodeo”, Nisza, Katarzyna Sobczuk „Mała empiria”, Dowody, Maciej Wnuk „Miejsca odległe”, Biuro Literackie.

Gala z Krystyną Prońko

Gala, podczas której ogłoszone zostaną nazwiska zwycięzców, odbędzie się 20 września, w sobotę, w sali koncertowej Zespołu Szkół Muzycznych w Radomiu. Laureat Nagrody otrzymuje 40 tys.zł statuetkę oraz lornetkę, będącą symbolem uważności wobec świata i nawiązującą do ostatnich lat życia Gombrowicza. Dzięki wsparciu Samorządu Mazowsza wyróżnienia w wysokości po 5 tys. złotych otrzymują też wszyscy nominowani. Dzięki mecenatowi Zakładów Automatyki Kombud S.A. od kilku edycji kapituła przyznaje także wyróżnienie w postaci rezydencji literackiej w Vence na południu Francji.

Gwiazdą Gali będzie Krystyna Prońko.

Na wydarzenia festiwalowe wstęp wolny, z wyjątkiem projekcji filmu „Księgarnia z marzeniami”, bilety do nabycia w kasie kina w cenie 10 zł. Na Galę i koncert Krystyny Prońko będą obowiązywały bezpłatne wejściówki, które można będzie odebrać 14 września w Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli, po wydarzeniu festiwalowym oraz 16 września w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Radomiu, także po wydarzeniu).

"Ferdydurke" (fot. Materiały prasowe/MWG Wsola)

Od godz. 16.30 w parku przy pałacu we Wsoli będą trwałyTumański i Micromusic gry i zabawy dla dzieci – Gombrowiczowski plac zabaw kreatywnych MuBaBaO. Będą bajkostwory, czyli zabawy z nietypowymi i fikuśnymi poduchami, warsztaty twórcze z klockami MuBaBao i warsztaty kreatywnego myślenia oraz bajki dla dzieci, interaktywne krótkie opowieści inspirowane twórczością Gombrowicza.

- Chcemy, aby ta część wydarzenia, adresowana do najmłodszych widzów, była połączeniem zabawy, ćwiczeń ruchowych i motorycznych, ale też jednocześnie rozwijała kreację, pobudzała dziecięcą wyobraźnię i spontaniczność. Będzie zabawnie, nieco groteskowo i na pewno kolorowo. Myślę, że ta propozycja spodoba się także rodzicom – mówi Ewa Witkowska z Muzeum Witolda Gombrowicza.

"Ferdydurke" całkiem nowa

O godz. 16.30 rozpocznie się także plenerowa premiera komedii „Ferdydurke” z Teatru Druga Strefa z Warszawy w reżyserii Alejandro Radawskiego, Argentyńczyka o polskich korzeniach. Kilka lat temu, z grupą teatralną z Buenos Aires Alejandro Radawski przygotował spektakl „Ferdydurkę”. Przedstawienie pokazywane było także w Polsce. Teraz reżyser znów sięgnął po tę powieść, a nowa inscenizacja powstała w kooperacji z teatrem Druga Strefa z Warszawy. 

 - Widzowie we Wsoli będą jednymi z pierwszych osób, które zobaczą ten spektakl. Przedstawienie miało bowiem swoją premierę 25 lipca w Warszawie, a kilka dni później pokazane zostanie u nas – podkreśla Tomasz Tyczyński, kurator Muzeum Witolda Gombrowicza.

Radawski przenosi na scenę absurdalny i przenikliwy świat „Ferdydurke”, czyli świat trzydziestoletniego Józia, zmuszonego przez profesora Pimko do powrotu do szkoły. Przedstawienie wędruje po różnych gatunkach, poddając ostrej krytyce system władzy, system oświaty i metod wychowawczych. Cztery aktorki wcielają się w kilkanaście różnych postaci. Występują: Julia Gader, Julia Kwiatkowska, Patrycja Radosz, Aleksandra Tomasik. Czas trwania 60 minut (spektakl dla widzów powyżej 15. roku życia).

Tymański i Mikromusic

O godz. 18, na plenerowej scenie wystąpi Tymon Tymański z koncertem „Republikacje”.

Tymon Tymański, wokalista, kompozytor, multiinstrumentalista, pisarz, dziennikarz nominowany do muzycznego Fryderyka oraz do literackiej nagrody Nike, często określany jest mianem muzycznego prowokatora i kontestatora. Kilka lat temu sięgnął po piosenki Republiki i po ponad trzyletniej pracy w 2024 roku wydał album „Republikacje”. Znalazło się na nim dziesięć utworów, w tym takie jak „Kombinat”, „Obcy astronom” czy Biała Flaga”. Jak mówił w wywiadach artysta, chciał stworzyć rodzaj muzycznego komentarza do twórczości zespołu. W ten sposób powstała płyta, która pokazuje także muzyczne źródła Republiki.

O godz. 19.30  Mikromusic, koncert, także na scenie plenerowej.

Mikromusic zagra we Wsoli już po raz trzeci, oba poprzednie koncerty (w 2018 roku) cieszyły się olbrzymim zainteresowaniem. Zespół kilka razy był nominowany do Fryderyków i jest laureatem tej nagrody (2020 r., kategoria Album Roku za płytę „Mikromusic z Dolnej Półki”). Na początku bieżącego roku grupa wydała swoją kolejną płytę, „Nie umiem tańczyć”.

Muzyka zespołu to fuzja różnych gatunków: jazzu, trip-hopu, rocka, czasem muzyki ludowej. Jak podkreślali krytycy, te pozornie różne stylistyki w wykonaniu Mikromusic współbrzmią̨ nadspodziewanie spójnie. Przy okazji zespół łączy piękne melodie, doskonały warsztat i oryginalne aranżacje z niebanalnym słowem - śpiewają zawsze o rzeczach ważnych, choć nierzadko ironicznie, przewrotnie.

Dojazd z Radomia do Wsoli bezpłatnym autobusem, zgodnie z trasą linii A: autobus wyjeżdża z przystanku Radom - Dworzec Główny PKP/ Traugutta 02.  Kurs I - godz. 16, kurs II – 17.30. Powrót tym samym autobusem około godz. 21.

Zdjęcia: Materiały prasowe/MWG Wsola

Książki nominowane do Nagrody im. Witolda Gombrowicza (fot. Robert Utkowski Muzeum Witolda Gombrowicza)

To jubileuszowa, dziesiąta edycja Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. W tym roku organizatorzy wprowadzili zmiany w regulaminie: konkurs jest trzyetapowy. W kwietniu kapituła ogłosiła tzw. krótką listę tytułów, na której znalazło się 19 książek, które przeszły do kolejnego etapu. Jak wyjaśniał sekretarz kapituły Tomasz Tyczyński, jury postanowiło w ten sposób rekomendować czytelnikom szerszą listę książek. - To ważne nie tylko dla czytających, którzy chcą kierować się wskazaniami nagród literackich, ale także dla autorów. W poprzednich edycjach zdarzało się, że na nominację do nagrody zasługiwało więcej niż pięciu autorów. Ale wiedzieli o tym jedynie jurorzy. Od dziesiątej edycji chcemy wskazywać większą liczbę wartościowych tytułów - wyjaśniał Tyczyński. 

Literatura w ofensywie

Teraz, podczas 47. Radomskiej Wiosny Literackiej, jury nagrody ogłosiło piątkę nominowanych. Są to:

- Barbara Elmanowska, „Woliera”, Wydawnictwo J;  Joanna Mazur, „Ciepło-zimno”, Wydawnictwo Seqoja, Monika Muskała; „Rondo Rodeo”, Nisza, Katarzyna Sobczuk, „Mała empiria”, Dowody, Maciej Wnuk, „Miejsca odległe”, Biuro Literackie.

- Cieszy mnie to, że udało nam się skompletować taki zestaw, który obejmuje też wydawnictwa niewielkie, wydawnictwa jakby mniej oświetlone reflektorami. Udało nam się też umieścić na tej liście książki, które słabiej zafunkcjonowały na radarach krytycznoliterackich – mówi Piotr Sadzik, członek kapituły.

- Debiuty literackie i drugie książki, bo taka jest definicja naszej nagrody, zaprzeczają temu, co mówi się o literaturze, że ona jest w defensywie. Literatura jest bardzo ofensywna i co roku pojawia się kilkanaście, kilkadziesiąt tytułów, które są niezwykle interesujące - uważa Józef Olejniczak, juror nagrody. 

Coraz dziwniejsza literatura

W tegorocznej, jubileuszowej edycji zgłoszonych zostało blisko sto książek. Oceniała je kapituła, w skład której wchodzą wybitni literaturoznawcy, pisarze i krytycy: Ewa Graczyk (przewodnicząca), Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak, Piotr Sadzik, Justyna Sobolewska. Sekretarzem kapituły jest Tomasz Tyczyński.

- Ja mam wrażenie, że literatura robi się coraz dziwniejsza i że coraz trudniej jest nam określić, co jest literaturą, a co nią nie jest. Te granice stają się coraz bardziej osmotyczne, płynne. Osobiście obserwuję coraz wyraźniej, ale to moje zdanie, taki wątek narastającej grozy. Poczucie, że świat jest w niebezpieczeństwie, że zagrożenie jest blisko. To jest coś, co jest doświadczeniem bardzo wielu pisarek i pisarzy - mówi Ewa Graczyk, przewodnicząca kapituły.

Nazwisko laureatki lub laureata nagrody, a także osobę, która w ramach rezydencji literackiej spędzi miesiąc w Vence na południu Francji, poznamy we wrześniu, jak zawsze podczas odbywającego się w Radomiu i we Wsoli festiwalu „Opętani literaturą”. Laureat nagrody otrzymuje 40 tys. zł. Nagrodę finansową odbierają również nominowani.

Ustanowiona przez radomski samorząd nagroda przyznawana jest za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. Nagroda została ustanowiona w 2015 r. przez samorząd Radomia, a przyznana została po raz pierwszy rok później.

kat, bdb

Stefan Chwin (fot. Materiały prasowe/MWG Wsola)

Stefan Chwin jest powieściopisarzem, krytykiem literackim, eseistą i historykiem literatury, wykładowcą Uniwersytetu Gdańskiego. Jest autorem kilkudziesięciu książek literackich i krytycznoliterackich. Za powieść „Hanemann” (1995), tłumaczoną na wiele języków obcych otrzymał Paszport Polityki.

Jest także laureatem nagrody im. Andreasa Gryphiusa, jednego z najważniejszych niemieckich wyróżnień literackich, Nagrody Literackiej Gdynia (2011) za tom esejów „Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni” oraz Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1983) za „Bez autorytetu (szkice)”, której był współautorem.

Cykl od 2023 r.

„Literatura według...” to cykl spotkań z pisarzami, poetami i tłumaczami. Jego założeniem jest zaproszenie do poprowadzenia spotkań wybitnych krytyków literackich, pisarek, pisarzy czy literaturoznawców, którzy z kolei wybierają do rozmowy ważnych dla siebie autorów.

Cykl został zainicjowany w Muzeum Witolda Gombrowicza w 2023 r. Wówczas gospodynią była Justyna Sobolewska, krytyczka, dziennikarka i pisarka. W 2024 r. autorką spotkań została Eliza Kącka, pisarka, literaturoznawczyni i krytyczka literacka.

W tym roku gospodarzem cyklu jest dr hab. Jarosław Klejnocki, pisarz, poeta, eseista, krytyk literacki, nauczyciel akademicki, juror Nagrody Literackiej m.st. Warszawy. Do tej pory odbyły się dwa spotkania: z Krzysztofem Vargą oraz z Mariuszem Czubajem.

Wstęp wolny. Ilość miejsc ograniczona. Jak zawsze chętnych do udziału w wydarzeniu zawiezie do Wsoli z Radomia bezpłatny autobus, który odjedzie z przystanku Chrobrego / Czysta, obok galerii handlowych (kierunek Michałów) o godz. 16.20. Powrót po spotkaniu, tym samym autobusem.

Podczas spotkania można będzie kupić książki Stefana Chwina.