Rada miejska podjęła właśnie uchwałę pozwalającą na zwolnienie właścicieli zabytkowych kamienic w centrum miasta z podatku od nieruchomości, jeśli wykonają remont elewacji. Dotyczy to obiektów znajdujących się jednocześnie na obszarze rewitalizacji, usytuowanych w strefie konserwatorskiej i wpisanych do Gminnej Ewidencji Zabytków. W sumie jest to około 360 budynków, w większości prywatnych, z których znaczna część wymaga remontu.

– Mam nadzieję, że ta forma wsparcia okaże się skuteczną zachętą dla właścicieli kamienic i w efekcie poprawi się wygląd centrum miasta – mówi prezydent Radosław Witkowski.

Uchwała, którą przyjęli radni, umożliwia zwolnienie z podatku na cztery lata, w przypadku gdy poniesione nakłady wyniosą powyżej 20 tys. zł.

Zgodnie z zapisami uchwały, procedura będzie obejmowała zgłoszenie zamiaru korzystania ze zwolnienia, wykonanie remontu elewacji na podstawie pozwolenia Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz pozwolenia na budowę, lub zgłoszenia w ciągu 18 miesięcy od dnia złożenia zgłoszenia zamiaru korzystania ze zwolnienia podatkowego, a następnie, w ciągu 90 dni zgłoszenie zakończenia remontu.

Dla podatników będących przedsiębiorcami zwolnienie realizowane będzie w ramach pomocy de minimis.

Źródło: UM Radom

Budynek ma 100 lat

Nowi właściciele wystąpili właśnie o zalecenia konserwatorskie. Dopiero, gdy je otrzymają, zdecydują, jak zagospodarują wnętrze budynku. - Musimy pogodzić interesy inwestorów i nasze. Zalecenia podają jedynie warunki, co musi być na pewno zachowane, a co można ewentualnie zmienić - mówi Witold Bujakowski, kierownik radomskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.

Nasz rozmówca podkreśla, że dawna łaźnia to cenny, 100-letni już zabytek. - Ale inwestorzy to poważni ludzie i mam nadzieję, że go uratują - zaznacza Witold Bujakowski.

Na razie, dopóki nie będzie wspomnianych wytycznych, które mają być wydane lada dzień, nowi właściciele porządkują budynek, który jest bardzo zaniedbany.

Kolejnymi krokami w rewitalizacji łaźni będzie sporządzenie projektu budowlanego, a następnie uzyskanie przez inwestora pozwolenia na remont.

Integralna część osiedla

Łaźnia przy ul. Broni 3 była integralną częścią osiedla zbudowanego na potrzeby zakwaterowania pracowników powstającej Państwowej Fabryki Broni w Radomiu. Jak czytamy w Retropedii, osiedle budowano w latach 1923-28. Najpierw powstał dom mieszkalny dla wysoko kwalifikowanych pracowników fabryki przy ul. Kościuszki 6. Budynki mieszkalne dla pozostałych pracowników zlokalizowano wzdłuż ulic z obszernymi podwórkami wewnątrz. Następnie powstało kasyno zakładowe, łaźnię, a po drugiej stronie ul. Kościuszki wzniesiony został przez Radomskie Towarzystwo Kursów Technicznych budynek dla Państwowej Średniej Szkoły Technicznej Kolejowej, oraz stadion sportowy im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Kawalerki bez łazienek

Dużą część załogi powstającej Fabryki Broni stanowili samotni mężczyźni. To z myślą o nich w nowych budynkach projektowano dość luksusowe jak na tamte czasy kawalerki z bieżącą wodą, kanalizacją, prądem i gazem. Ale już na etapie projektowania rezygnowano z łazienek, po to by zaoszczędzić jak najwięcej miejsca i przydzielić mieszkania jak największej liczbie pracowników. Zbudowano jednak osobną łaźnię, z której mogli korzystać zarówno robotnicy, jak i członkowie ich rodzin.

bdb

Na cmentarzu znajduje się wiele zabytkowych nagrobków

- Zapraszamy radomian, aby wspólnie kwestować na rzecz renowacji zabytkowego cmentarza. Dzięki wspólnemu wysiłkowi przez ostatnie lata stał się on nie tylko pięknym przykładem pamięci o bliskich zmarłych, ale również troski o materialną i duchową wartość sztuki cmentarnej, czego świadectwem są m.in. wyniki dorocznych kwest - zachęca Sławomir Adamiec, wiceprzewodniczący Społecznego Komitetu Ochrony Zabytkowego Cmentarza Rzymskokatolickiego.  Przypomina, że podczas ostatniej, listopadowej kwesty udało się zebrać ponad 25 tys. zł.

W ciągu 29 lat istnienia SKOZCRz uzyskał w czasie 42 zbiórek kwotę ponad 800 tys. zł. i odrestaurował 25 zabytkowych nagrobków.  

Na radomskiej nekropolii rzymskokatolickiej znajduje się ponad 300 zabytkowych nagrobków wpisanych do rejestru zabytków województwa mazowieckiego, z czego wiele czeka na pilne prace konserwatorskie. Dzięki ofiarności darczyńców część z nich udaje się społecznikom, każdego roku poddawać pracom renowacyjnym.

bdb

Dworce przeszły ogromną przemianę (fot. Materiały prasowe/PKP S.A.)

Obie inwestycje zostały zrealizowane w ramach Programu Inwestycji Dworcowych z dofinansowaniem ze środków unijnych z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Architektura dworkowa

Przebudowa dworca w Pionkach objęła renowację historycznego, będącego pod opieką konserwatorską obiektu. Został on wybudowany w 1925 r. i jest przykładem tzw. stylu dworkowego w architekturze dworcowej. Dzięki inwestycji elewacja odzyskała historyczny wygląd i dawną perłowo-białą kolorystkę. Natomiast stylizowana na historyczną stolarka została pomalowana na zielono. Odtworzone zostały również pierwotne detale architektoniczne w postaci np. attyk dachowych, a także naprawiono schody zewnętrzne. U szczytu fasady od strony miasta przywrócono symbol PKP z lat 20. XX wieku. Od strony peronów, tak jak dawniej, pojawiło się godło II Rzeczypospolitej Polskiej z datą budowy dworca. Wtedy stacja nosiła jeszcze nazwę Zagożdżon, którą zmieniono na Pionki dopiero w 1932 r.. Dworzec w nowej odsłonie zyskał również iluminację.

Kremowa posadzka  i kaflowy piec

Na parterze znajduje się przestronny hol. W jego wystroju pozostawiono elementy zabytkowe, takie jak kremowa posadzka z czerwonymi wstawkami, dwie kolumny, drewniana boazeria na ścianach oraz poddane pieczołowitej konserwacji drewniane wiatrołapy przy obu wejściach do poczekalni. Ciekawostką jest historyczny kaflowy piec, który przeszedł renowację. Hol po przebudowie dworca jest w pełni ogrzewany i klimatyzowany, a także wyposażony m.in. w ławki, elektroniczne tablice przyjazdów i odjazdów pociągów, a także mapę dotykową dworca. Na parterze znajdują się także toalety oraz niewielki lokal komercyjny, a na piętrze budynku mieści się wynajęta przez samorząd przestrzeń z salą ślubów wraz zapleczem.

Metamorfozę przeszło również otoczenie dworca. W pobliżu budynku od strony peronów wybudowana została wiata rowerowa. W sąsiedztwie znalazły się także nowe ławki, kosze i oświetlenie oraz ułożone zostały nowe chodniki.

W innym stylu

Zupełnie inny styl ma drugi z przebudowanych dworców - Pionki Zachodnie - który powstał w latach 50. XX w. bliżej centrum rozbudowującego się miasta. Elewacja budynku zyskała bardziej nowoczesny charakter dzięki jasnej kolorystyce tynków, z którą współgrają żaluzje fasadowe w kolorze antracytowym. Nowością na elewacjach są podświetlane litery z nazwą dworca, a także zegary na fasadach od strony miasta i peronów. Bryła budynku poszerzona została na piętrze od strony peronów o poczekalnię zewnętrzną. Przedłużeniem poczekalni jest klimatyzowany hol wyposażony w ławki, kosze, gabloty z rozkładami jazdy, a także elektroniczne tablice przyjazdów i odjazdów pociągów. W jego sąsiedztwie znajdują się pomieszczenia kasy biletowej oraz toalety. Znajduje się tu także niewielki lokal komercyjny na wynajem. Nowością w budynku jest winda.

– Dworce Pionki i Pionki Zachodnie to kolejne inwestycje zrealizowane w ramach Programu Inwestycji Dworcowych w województwie mazowieckim. To dworce całkowicie różne, ale ich cechą wspólną jest to, że po przebudowie stały się one komfortowe i dostępne dla wszystkich podróżnych – wyjaśnia Ireneusz Maślany, członek zarządu Polskich Kolei Państwowych.

Przyjazne i bezpieczne

Dzięki przebudowie dworce Pionki i Pionki Zachodnie stały się przyjazne osobom z niepełnosprawnościami i środowisku, ale również bezpieczne. Wyeliminowane zostały bariery architektoniczne oraz wprowadzono szereg usprawnień, m.in. dla osób niedowidzących, takie jak ścieżki prowadzące, kontrastowa kolorystyka wnętrz czy oznaczenia w alfabecie Braille’a. W budynkach pojawiły się również usprawnienia dla osób poruszających się na wózkach, w tym windy oraz podnośnik (Pionki). W budynkach wdrożone zostały nowoczesne rozwiązania techniczne, a także system inteligentnego zarządzania budynkami (Building Management System). Zamontowane zostały także nowoczesne systemy monitoringu, kontroli dostępu, sygnalizacji włamania i napadu oraz przeciwpożarowe.

Przebudowy dworców Pionki i Pionki Zachodnie to koszt odpowiednio 11,2 mln zł i 4,5 mln zł. Inwestorem są Polskie Koleje Państwowe S.A. Dokumentację projektową modernizacji dworca Pionki opracowała pracownia An Archi Group, a wykonawcą prac budowlanych była Korporacja Budowlana „DARCO” Dariusz Żak z Radomia. Projekt przebudowy dworca Pionki Zachodnie wykonała SAFEGE S.A.S., a prace budowlane zrealizowało konsorcjum firm – TWD-BUD Toczyłowski  i WIMAKS HIŃCZA.

kat, bdb

Stronami w postępowaniu dotyczącym zachowania dawnej siedziby Fabryki Broni w historycznym kształcie przed Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków w Warszawie była Agencja Rozwoju Przemysłu oraz Radomski Samorząd Obywatelski. To właśnie środowiska samorządowców, przedsiębiorców, ale też związkowców związanych niegdyś z Zakładami Metalowymi „Łucznik” protestowały przeciwko planom zburzenia budynku i postawienia w tym miejscu nowego biurowca.

Pusta fabryka

Budynek opustoszał przed w 2014 r,, kiedy FB przeprowadziła się do nowej siedziby przy ul. Grobickiego, a stara stała się Agencja Rozwoju Przemysłu. Projekt jej przeobrażenia wpisano w rządowy projekt „Fabryka”, który miał przywracać i nadawać nowe funkcje starym obiektom przemysłowym. W przypadku radomskiej Fabryki Broni opracowano projekt modernizacji obiektu i przekształcenia jego funkcji na najnowocześniejszy biurowiec w mieście. Śmiałe plany dotyczące obiektu snuli m.in. politycy Prawa i Sprawiedliwości, którzy na czele z Jadwigą Emilewicz, ówczesną minister w rządzie Mateusza Morawieckiego, przedstawiali swoje propozycje podczas kampanii wyborczej w październiku 2018 r.

Najważniejszy budynek przemysłowy w mieście

Władze Agencji Rozwoju Przemysłu wystąpiły o pozwolenie na budowę. Urząd Miejski jej nie wydał, bo uznał, że zaplanowano za mało miejsc parkingowych. ARP kupiła wtedy sąsiadującą działkę, ale procedury administracyjne trwały tak długo, że Agencja Rozwoju Przemysłu uznała, że trzeba budynek  zburzyć, a na jego miejsce postawić nowy biurowiec. Wtedy na wniosek m.in. Radomskiego Samorządu Obywatelskiego starą fabryką zainteresował się Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Przeciwnicy zburzenia budynku przekonywali, że to najważniejszy historyczny obiekt przemysłowy Radomia, z nim wiąże się nie tylko przedwojenna i wojenna historia miasta, ale też wydarzenia z 25 czerwca 1976 r. Związkowcy przekonywali, że budynek może pełnić różne funkcje, ale ważne, aby jego część przeznaczona była na muzeum Fabryki Broni, albo muzeum historii przemysłowej miasta.

Październik 2018 r. Minister Emilewicz informuje o zamiarach ARP

50 mln zł za zburzenie

Radomski Samorząd Obywatelski przedstawił wyliczenia dotyczące wagi obiektu. To 812 tys. t plus wszystkie instalacyjne rzeczy, które również swoje ważą. Jak poinformował szef RSO Jarosław Kowalik, ponad dwa lata temu uznano, że sam koszt wyburzenia budynku na 50 mln zł. - Dziś byłaby to kwota zdecydowanie wyższa. Nikt nie pozwoli, aby taką masę gruzu rozdrabniać, trzeba byłoby to wywieść z miasta, rozdrobnić w odpowiednim miejscu, przebadać frakcje. To nieprawdopodobne koszty - zaznacza Kowalik.

Jakie losy czekają dawną siedzibę Fabryki Broni? Agencja Rozwoju Przemysłu, po tym gdy okazało się, że trwa trwa postępowanie administracyjne, zaproponowała, że postawi obiecany przez siebie budynek   w innym miejscu w Radomiu. Poinformowała też, że nie bierze pod uwagę rozbiórki danej fabryki. Nowych pomysłów jednak, jak na razie, nie ma.

bdb

Dom Glogerów to perełka wśród radomskich kamienic (fot Anna Wróblewska/UM Radom)

Zwracająca swym ciekawym stylem kamienica jest znana wszystkim radomianom, którzy również często wyrażali swoje zaniepokojenie jej stanem i tym, że z każdym rokiem niszczeje coraz bardziej. Od pewnego czasu stoi zresztą pusta, jedynie w oficynach mieszka rodzina Glogierów, potomków Macieja - senatora II RP, wiceprezydenta Radomia w okresie międzywojennym, animatora życia muzycznego i pierwszego dyrektora szkoły kształcącej przyszłych muzyków. 

Nawiązuje do francuskich pałaców

Kamienica została wybudowana w 1914 r, a jej projektantem był Józef Pius Dziekoński, architekt, którego dziełem jest m.im. katedra radomska.

Jak podaje Retropedia: "Wybudowana została w stylu eklektycznym. Jego bryła nawiązuje do pałaców francuskiego renesansu, choć wśród detali odnajdziemy także inspiracje sztuką romańską i gotykiem. Budynek posiada niesymetryczną fasadę o bogatym plastycznie rzeźbiarskim wystroju, z wnęką i wykuszem, ozdobnymi balkonami. Nakryty jest wysokim dachem z charakterystyczną metalową balustradką na kalenicy. Część frontowa budynku jest dwutraktowa. Obiekt posiada także dwa, symetryczne, jednotraktowe skrzydła boczne (od podwórza). Na elewacji kamienicy znajduje się kilka ciekawych detali: data powstania budynku (A.D. / MMXIV) otoczona ornamentem z motywem mitycznych stworów; rzadkie w Radomiu “koniouwiązy” – czyli ulokowane na w dolnej części fasady niewielkie metalowe obręcze służące w dawnych czasach do mocowania końskiej uprzęży".

Bogata historia kamienicy wiąże się nie tylko z rodziną Glogierów, ale z dziejami Radomia. W 1945 r. mieściła się tu prywatna Wolna Szkoła Rysunku, Malarstwa i Rzeźby Wacława Dobrowolskiego, gdzie uczył się młody Andrzej Wajda. Kilka lat później szkołę przekształcono w Społeczne Ognisko Kultury Plastycznej, później – Państwowe Ognisko Plastyczne. Z kolei w 1995 r. na kilka lat znalazła tu siedzibę Miejska Pracownia Urbanistyczna.

Historyczna szansa

Kamienica od zawsze zwracała też uwagę Andrzeja Bińkowskiego, któremu kilka lat temu udało się odnaleźć rozrzuconych po całym świecie współwłaścicieli Hotelu Europejskiego przy pl. Konstytucji, odkupić od nich akcje i przystąpić do renowacji nieruchomości. 

- Kiedy więc na licytacji komorniczej pojawiła się informacja, że do zbycia są udziały w kamienicy Glogierów, uznałem że to historyczna szansa i odkupiłem je podczas drugiej licytacji, gdzie cenę już obniżono - mówi Andrzej Bieńkowski. Podkreśla, że "aż przykro było patrzeć" jak piękny dom niszczeje. Współwłaścicielami nieruchomości pozostaje rodzina Glogierów, która zajmuje lokale w oficynach.

Teraz najważniejsze jest niedopuszczenie do dalszej degradacji obiektu i zatrzymania jego dewastacji. - Kamienica jest w złym stanie technicznym, ale nie katastrofalnym. Przez lata zaniedbań nie przynosiła dochodu i nie było pieniędzy na naprawy. Jej zabezpieczanie zaczęliśmy od piwnic, bo woda deszczowa spływała po murach aż do fundamentów. Napraw wymaga również więźba dachowa - wylicza Andrzej Bińkowski.

Jak podkreśla przedsiębiorca, na pierwsze naprawy pieniądze są, ale na rewitalizację potrzeba znacznie więcej i na te prace inwestorzy będą starać się o "każde zewnętrzne pieniądze".

Kultura zamiast mieszkań

Jednak z żadnymi poważniejszymi robotami ruszyć nie można, bo należy do końca uregulować sprawy własnościowe i uzyskać od drobnych udziałowców wszystkie zgody. - Jest problem, bo z niektórymi  nie ma kontaktu od lat 50. XX wieku. Ale mamy nadzieję, że nam się uda, bo pewne próby w dotarciu do nich już poczyniliśmy - zapewnia nasz rozmówca.

Kolejne kroki to uzyskanie zgody konserwatora zabytków i pozwolenia na budowę, wykonanie dokładnej inwentaryzacji. - Same te formalności mogą zająć rok, półtora - zaznacza Bińkowski.

Po renowacji w Kamienicy Glogierów nie będzie mieszkań na wynajem. - Dzisiaj już się tak nie mieszka: w 200-metrowym, wysokim na 4 m lokalu. Te pomieszczenia znakomicie nadają się na funkcje kulturalne, podobne do tych jakie pełniły przez lata - uważa Andrzej Bińkowski.

Bożena Dobrzyńska

Poseł pokazuje zdjęcie polityków PiS, którzy "obiecywali cuda" (screen facebook)

Przypomnijmy: Poczatkowo Agencja Rozwoju Prezmysłu, która jest właścicielem budynku i terenu zamierzała zrewitalizować gmach, gdzie prze lata znajdowały się zakłady zbrojeniowe. Plany te były częścią projektu "Fabryka", mającego na celu rewitalizację dawnych przedsiębiorstw i nadawaniu im nowych funkcji. ARP zapowiadała, że przy ul. 1905 Roku powstanie centrum konferencyjne i biznesowe.  ARP miała już gotowy projekt i złożyła do urzędu miejskiego pozwolenie na budowę. Jednak potem niespodziewanie go wycofała, przekonując, ze budynek jest w fatalnym stanie technicznym. Zmieniła więc plany i zapowiedziała, że wyburzy stare budynki, a w ich miejsce postawi nowe.

Przetrwał Niemców i komunę

Sprawą zainteresował się poseł Frysztak, który przekonuje, że nie jest prawdą, że ten budynek jest w stanie katastrofalnym. - Mówiłem to wielokrotnie: przetrwał Niemców, przetrwał komunę, ale mógł nie przetrwać rządów Prawa i Sprawiedliwości - zarzuca. Podkreśla, że politycy PiS obiecywali złote góry. - Anna Kwiecień, Andrzej Kosztowniak, Adam Bielan, ówczesna wicepremier Emilewicz, Wojciech Skurkiewicz, który opierał na tym projekcie swoją kampanię na prezydenta mówili, że będzie tutaj pięknie, że ten budynek odzyska dawną świetność - przypomina poseł.

Ale parlamentarzysta jest dobrej myśli. - Wierzę, że jesteśmy w stanie temu budynkowi przywrócić dawną świetność i funkcjonalność. Wierzę, ze wspólnie jesteśmy w stanie podjąć takie decyzje, że Agencja Rozwoju Przemysłu przebuduje ten obiekt tak jak planowała. Dokumentacja, która była złożona przy wniosku o pozwolenie na budowę może do urzędu wrócić - uważa Konrad Frysztak. Powtarza, że ten budynek przetrwa jeszcze kolejne stulecia. - Politycy PiS weźcie się do roboty, dziś konserwator wam pomaga, daje narzędzia do tego, abyście ponownie złożyli wniosek na budowę i żebyście przywrócili dawnej Fabryce Broni blask - apeluje.

bdb

Domy Gąski i Esterki przejdą gruntowną renowację