Zdjęcie ilustracyjne

Trzeba jednak od razu wyjaśnić: nie dostaniemy żadnych pieniędzy, a wsparcie specjalistów z Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Miasto otrzyma je jako jedyna gmina w województwie mazowieckim.

Jak wynika z informacji Instytutu, do konkursu zgłosiły się 44 gminy, w tym 13 gmin miejskich, 17 miejsko-wiejskich i 14 miast na prawach powiatu. Projekt przygotowany przez Biuro Rozwoju i Rewitalizacji Urzędu Miejskiego składa się z dwóch modułów obejmujących utworzenie bazy wiedzy i praktyczne wsparcie dla właścicieli zabytkowych obiektów.

– Planujemy przeprowadzenie inwentaryzacji dziedzictwa poprzemysłowego Radomia oraz dóbr kultury współczesnej pod kątem ich ochrony. Zostanie też przeprowadzony przegląd Gminnej Ewidencji Zabytków, by przy wsparciu ekspertów ocenić wartości artystyczne, historyczne i naukowe obiektów. Zaproponowaliśmy także przygotowanie wytycznych konserwatorskich dla Miasta Kazimierzowskiego oraz szkolenia dla właścicieli zabytkowych obiektów dotyczące praktyki prowadzenia prac restauratorskich i konserwatorskich – wyjaśnia wiceprezydent Łukasz Molenda.

W ramach praktycznego wsparcia zaplanowano np. przygotowanie materiałów informujących o obowiązujących procedurach przy prowadzeniu takich prac, a także utworzenie w Biurze Rozwoju i Rewitalizacji stanowiska tzw. „Latarnika zabytków”, który krok po kroku poprowadzi właściciela zabytku przez te procedury. Jego zadaniem będzie również organizowanie spotkań z ekspertami czy informowanie o naborach, w których można będzie uzyskać dofinansowanie do zaplanowanych prac restauratorskich. Ostateczny zakres wsparcia zostanie uzgodniony na etapie porozumienia między Gminą Miasta Radomia i Narodowym Instytutem Dziedzictwa.

Wsparcie w ramach projektu partnerskiego, w którym weźmie udział 16 gmin z Polski jest kierowane do samorządów prowadzących rewitalizację z uwzględnieniem potencjału dziedzictwa kulturowego i jego znaczenia dla przezwyciężania negatywnych zjawisk: społecznych, gospodarczych, środowiskowych, przestrzenno-funkcjonalnych i technicznych, występujących na obszarach zdegradowanych. Projekt partnerski jest dofinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach programu Pomoc Techniczna.

Źródło: UM Radom

Pieniądze z UE trafią m.in. do klasztoru ojców Bernardynów

– Przed nami kolejny etap prac na terenie zespołu klasztornego. Jest to jedyny pomnik historii w południowej części województwa mazowieckiego. Chcemy nie tylko utrzymać ten cenny zabytek w jak najlepszym stanie, ale również udostępniać go mieszkańcom i turystom – podkreśla ks. Michał Krawczyk, diecezjalny konserwator zabytków.

Elewacja północna i wschodnia, gdzie znajdują się kaplice św. Anny i św. Agnieszki, zostanie odnowiona. Tynki będą uzupełnione, oczyszczone, odsolone, zaimpregnowane i wzmocnione, a cegły oraz elementy kamienne i metalowe – osuszone. Dodatkowo będą wymienione 64 okna. Wszystko po to, by zabezpieczyć i uchronić zabytek przed szkodliwym działaniem czynników atmosferycznych. Prace potrwają do końca 2026 roku.

Koszt inwestycji to prawie 5 mln zł, a dofinansowanie z UE wyniesie 4,2 mln zł.

Rewitalizację przejdą również przyklasztorne ogrody. Będą w nich posadzone m.in. lipy drobnolistne, graby pospolite, głóg jednoszyjkowy, a także rabaty z warzywami i ziołami. Pojawią się infokiosk i tablica tyflograficzna dla osób niewidomych i słabowidzących, a zwiedzający będą mogli odpocząć na wygodnych ławkach.

– Dzięki unijnemu wsparciu jeden z najcenniejszych zabytków Radomia odzyska swój dawny blask. Po modernizacji przyklasztorne ogrody będą udostępnione mieszkańcom i turystom, łącząc funkcję sakralną klasztoru z działalnością kulturalną i edukacyjną – zaznacza wicemarszałek województwa mazowieckiego Rafał Rajkowski.

Modernizacja dla każdego

Zabytkowy budynek Łaźni przy ul. Żeromskiego 56 znajduje się w złym stanie technicznym. Nie jest też dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Właśnie z myślą o nich obiekt będzie zmodernizowany, tak by wszyscy mieszkańcy mogli z niego korzystać. Dzięki ponad 2,2 mln zł unijnego dofinansowania miasto wykona remont zabytku. Planowane zakończenie inwestycji to połowa 2026 r..

W dawnej rogatce powstanie platforma schodowa, toalety będą dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, a magazyny, piwnica oraz instalacje wodno-kanalizacyjna i elektryczna zostaną przebudowane. Od strony zewnętrznej będą dobudowane schody, a teren wokół budynku zostanie uporządkowany.

- Na czas remontu Łaźnia przeniesie swoją działalność do swojej drugiej siedziby przy ul. Traugutta. Będzie też mogła korzystać z gościnności kilku innych placówek kultury w mieście – zapowiada wiceprezydent Łukasz Molenda.

– Modernizacja budynku Łaźni to kolejna ważna inwestycja, którą będziemy realizować przy udziale unijnych funduszy. Pomoc finansowa, jaką otrzymaliśmy, pozwoli tej zasłużonej dla miasta placówce kultury w pełni realizować zamierzenia i jeszcze lepiej wypełniać misję wspierania środowisk twórczych Radomia – mówi prezydent Radosław Witkowski.

kat, bdb

Spotkanie odbędzie się w Kamienicy Deskurów

O możliwościach i warunkach otrzymania wsparcia będą mówić: Łukasz Molenda, zastępca prezydenta  Radomia, Marcin Dawidowicz, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, Dawid Ruszczyk, dyrektor radomskiej delegatury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego, Łukasz Guzowski z Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych (oddział Radom).

Na spotkanie organizatorzy szczególnie zapraszają właścicieli obiektów, które są w rejestrze zabytków lub gminnej ewidencji zabytków.

Obecnie karty adresowe w gminnej ewidencji zabytków ma 630 obiektów z terenu miasta, a 219 z nich jest również w rejestrze zabytków województwa mazowieckiego.

fot. SKOZCRz w Radomiu

W tym roku listopadowa zbiórka była prowadzona przez wszystkie świąteczne dni. -  Dziękujemy wszystkim, którzy wsparli renowację najstarszych i najpiękniejszych pomników na naszej zabytkowej radomskiej nekropolii. W tym roku uzyskaliśmy 25 tys. zł.  To dobry wynik (dokładnie taki sam jak w listopadzie roku ubiegłego), który pozwoli nam na podjęcie kolejnej renowacji w roku 2025. Szczególną wdzięczność kierujemy do wolontariuszy zbierających datki, w tym młodzieży radomskich szkół - sumuje wiceprzewodniczący komitetu Sławomir Adamiec. Podkreśla, że cmentarz dzięki wspólnemu wysiłkowi: zarządcy nekropolii parafii św. Wacława, społeczników i mieszkańców, przez ostatnie lata stał się nie tylko pięknym przykładem pamięci o bliskich zmarłych, ale również  troski o materialną i duchową wartość sztuki cmentarnej, czego świadectwem są m.in. wyniki dorocznych kwest komitetu..  

Na renowację nagrobka ks. Łady

W 2025 r. komitet zamierza przeprowadzić renowację kamiennego nagrobka z początku XX wieku, uczestnika Powstania Styczniowego ks. Justyna Łady (1817-1906).

Ks. Justyn Łada był duchownym greko-unickim zaangażowanym w pomoc powstańcom styczniowych i represjonowanym za prowadzoną działalność konspiracyjną przez władze carskie. Kapłan przebywał w areszcie od grudnia 1864 r. do kwietnia 1866 r., a do 1872 r. miał dozór policji. W ramach prowadzonej walki z kościołem greko-unickim w 1874 r. został usunięty przez rosyjskie władze z probostwa w Kopyłowie (pow. hrubieszowski, Lubelskie). Razem z rodziną zamieszkał w Radomiu, gdzie przez 31 lat był urzędnikiem hipoteki. Potajemnie odprawiał też msze święte dla unitów. Cieszył się powszechnym szacunkiem, o czym świadczy tablica pamiątkowa znajdująca się w kościele u Bernardynów.  

bdb, kat

Wręczenie symbolicznych czeków odbyło się w radomskim skansenie (fot. UM WM)

Dzisiaj w Muzeum Wsi Radomskiej symboliczne czeki beneficjentom wręczyli wicemarszałek Rafał Rajkowski oraz radni województwa Magdalena Nowacka i Piotr Papis.

W ramach programu „Mazowsze dla zabytków” można było ubiegać się o dofinansowanie na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy obiektach zabytkowych. Wicemarszałek Rafał Rajkowski zaznacza, że wiele zabytków wymaga niezbędnych prac remontowych. – Zachowanie ważnych dla województwa mazowieckiego obiektów kultury wymaga sporych nakładów finansowych. Zdajemy sobie sprawę, że koszty często przekraczają możliwości finansowe właścicieli i opiekunów zabytków. Dlatego powstał program „Mazowsze dla zabytków”, który chcemy kontynuować również w następnych latach - tłumaczy.

W tym roku Sejmik Województwa Mazowieckiego wesprze 138 takich inwestycji na terenie całego województwa, na co przeznaczy ponad 14 mln zł. Z tej puli prawie 2,8 mln zł trafi do podregionu radomskiego i powiatu grójeckiego na odnowienie 33 zabytków. - Dawny blask odzyskają zarówno kościoły czy klasztory, jak i dwory czy kamienice – podkreśla radna województwa Magdalena Nowacka.

Kto dostanie pieniądze? (lista poniżej)

fot. Mazovia Warsaw Film Commission

Dziś w podpisaniu umowy i wręczeniu czeków wzięli udział wicemarszałek Rafał Rajkowski i radny województwa Leszek Przybytniak.

W ramach programu „Mazowsze dla zabytków” można było otrzymać dotację na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy obiektach budowlanych. W tym roku sejmik Mazowsza wesprze ponad 140 takich inwestycji, na co przeznaczy ponad 13 mln zł. Jak podkreśla wicemarszałek Rafał Rajkowski, wiele zabytków na terenie regionu znajduje się w złym stanie i wymaga renowacji. – Wiemy, że samorządy lokalne nie mają w swoich budżetach wystarczających środków na remont czy konserwację wszystkich zabytkowych obiektów. Chcemy uchronić przez zniszczeniem cenne dla naszego dziedzictwa kulturowego zabytki. Dlatego tak ważne jest kontynuowanie tego programu w kolejnych latach - zauważa wicemarszałek.

Z kolei radny województwa Leszek Przybytniak zaznacza, że program „Mazowsze dla zabytków” cieszy się dużym zainteresowaniem. – W tym roku 2,2 mln zł dofinansowania otrzymały 23 obiekty zabytkowe z subregionu radomskiego, wśród których są ważne dla lokalnych wspólnot miejsca, takie jak m.in. kościół pw. św. Jana Chrzciciela i św. Stanisława Kostki w Mniszku czy kościół pw. św. Zygmunta w Szydłowcu. Na wsparcie sejmiku może też liczyć 6 zabytków w powiecie grójeckim, np. kościół pw. św. Floriana Męczennika w Mogielnicy.

W ramach programu „Mazowsze dla równomiernego rozwoju” miasto Pionki otrzymało dofinansowanie na remont dachu zabytkowego budynku elektrociepłowni w Pionkach. Koszt inwestycji to 5,6 mln zł, z czego prawie 3,4 mln zł to wsparcie z budżetu województwa mazowieckiego. Prace mają zostać wykonane do 2024 r.

kat

Aleksander Sawicki (fot. UM Radom)

Aleksander Sawicki od 1970 r. uczył przedmiotów zawodowych w Zespole Szkół Budowlanych. W 1997 r. założył Społeczny Komitet Ratowania Zabytków Radomia i zorganizował Galerię Dziedzictwa Kulturowego. Zgromadził wiele eksponatów, w tym fotografii, dokumentów, a także produkowanych w Radomiu przedmiotów obrazujących historię miasta. W galerii znajduje się też makieta centrum Radomia. W 2009 r. Społeczny Komitet Ratowania Zabytków Radomia otrzymał Nagrodę Świętego Kazimierza przyznawaną za upowszechnianie i ochronę dóbr kultury oraz popularyzację dziedzictwa kulturowego i historii miasta Radomia.

Aleksander Sawicki był inicjatorem budowy w Radomiu pomnika Jana Kochanowskiego, zagospodarowania grodziska na Piotrówce oraz wykonania tablic pamiątkowych wmurowanych m.in. z okazji 600-lecia Unii Wileńsko-Radomskiej oraz 500-lecia uchwalenia konstytucji Nihil novi. Był też autorem wielu książek i innych publikacji poświęconych historii i zabytkom Radomia.

Cenne rzeźby, ołtarze, chrzcielnice, ambony, prospekty organowe, stalle i epitafia, malarstwo różnych epok, zabytki architektury oraz wyjątkowe monstrancje, kielichy czy relikwiarze, szaty liturgiczne z minionych wieków. O tym wszystkim przeczytamy, zobaczymy na fotografiach w albumie "Skarby sztuki sakralnej Diecezji Radomskiej" autorstwa ks. Michała Krawczyka i Wojciecha Stana. - Zaprezentujemy wyjątkową publikację, bo po raz pierwszy zebrano i opisano najcenniejsze zabytki naszej diecezji, przedmioty i obiekty niezwykłe, piękne, które zachwycają kunsztem wykonania i są skarbami nie tylko w wymiarze materialnym, ale są także skarbami wiary. Dokonując wyboru najcenniejszych obiektów do publikacji, brali pod uwagę wartość historyczną i artystyczną zabytków, stan zachowania, starali się także przybliżyć obiekty mało znanych mieszkańcom diecezji - wyjaśnia Renata Metzger, dyrektor PIK.

Wojciech Stan to wybitny fotografik związany z regionem radomskim, który przez dziesiątki lat dokumentuje otaczającą nas rzeczywistość po mistrzowsku wykorzystując migawkę swojego aparatu fotograficznego. Ks. dr Michał Krawczyk to diecezjalny konserwator zabytków. Jest autorem wielu publikacji z zakresu historii Kościoła i historii sztuki.

Ze spotkania planowana jest transmisję online na stronie www.pik.radom.pl i na profilu fb PIK.

W Pionkach wyremontowano elementy elewacji zabytkowego kasyna

Marszałek Adam Struzik podkreśla, jak ważne jest ratowanie dziedzictwa kulturowego Mazowsza. – Dzięki naszemu wsparciu w zeszłym roku udało się odrestaurować, wyremontować czy poddać konserwacji blisko 150 zabytków w całym województwie mazowieckim. Odnowionych zostało wiele obiektów sakralnych, dworków czy pałaców. Często oprócz dawnego wyglądu, zyskały też nowe funkcje. Dlatego zachęcam do składania wniosków w tegorocznym naborze – dodaje.

Ponad 30 zabytków z regionu

O dofinansowanie może wystąpić każdy, kto jest właścicielem, bądź posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru zabytków województwa mazowieckiego. O tym, że program jest istotny, przekonuje wicemarszałek Rafał Rajkowski. - Duża liczba wniosków to sygnał, że ta pomoc jest potrzebna i oczekiwana. Dlatego co roku przeznaczamy znaczne środki na prace przy mazowieckich zabytkach, które mają wyjątkowe znaczenie dla naszego regionu. Znaczenie zarówno historyczne, kulturalne, jak i architektoniczne. Tylko w zeszłym roku w subregionie radomskim i powiecie grójeckim dofinansowanych zostało ponad 30 obiektów zabytkowych – przypomina.

Ile można dostać? Na jakie prace?

Maksymalna kwota dotacji wynosi 250 tys. zł i może stanowić do 50 proc. nakładów koniecznych na wykonanie prac. Wyjątkiem będzie dotacja na zabytek, który posiada wyjątkową wartość historyczną, artystyczną lub naukową albo wymaga przeprowadzenia złożonych prac lub gdy stan zachowania zabytku wymaga niezwłocznego podjęcia prac. Wówczas kwota dotacji może wynieść nawet do 100 proc. nakładów koniecznych. Ubiegający się o wsparcie może złożyć tylko jeden wniosek.

Wsparcie z budżetu Mazowsza będzie można przeznaczyć na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane. Przyznane środki mogą pokryć działania od etapu ekspertyz, wykonania dokumentacji czy projektu, po zakup materiałów i wykonanie prac budowlanych. Zgłaszane do programu zabytki, to nie tylko kościoły.

W ubiegłym roku w regionie radomskim wykonano m.in. prace we wnętrzach świątyń, jak i konserwację polichromii klasztoru Bernardynów w Radomiu, ratusza miejskiego w Solcu, czy drewnianej chrzcielnicy z 1726 r. w kościele w Ciepielowie. W Pionkach dzięki 110 tys. zł dotacji wyremontowano elementy elewacji zabytkowego budynku dawnego kasyna urzędniczego. Dzięki funduszom z programu udało się wykonać prace konserwatorskie i remontowe 21 kościołów w regionie radomskim. Oprócz budynków konserwacji poddano np. barokowy obraz w Starej Błotnicy, rzeźby w Kozienicach i w szydłowieckim zamku, nagrobki, pomniki czy zabytkowy zespół pieców garncarskich w Iłży.

Jak i do kiedy złożyć wniosek?

Wniosek należy złożyć do 19 kwietnia br. wraz z załącznikami za pośrednictwem generatora wniosków w serwisie Witkac (www.witkac.pl). Przewidywany termin rozstrzygnięcia naboru to 12 lipca 2022 r.

Szczegółowe informacje dotyczące programu, kontakt do pracowników wydziału ds. tworzenia przestrzeni kulturowej i turystycznej urzędu marszałkowskiego, którzy udzielają dodatkowych informacji oraz instrukcja obsługi systemu Witkac, znajdują się na stronie internetowej Nabór wniosków o udzielenie dotacji w 2022 r. na ochronę zabytków i opieki nad zabytkami (Mazowsze dla zabytków) - Witryna Mazovia.pl.

kat, bdb

fot. archiwum

Zbiórka nie odbędzie się ze względów obostrzeń pandemicznych po raz drugi z rzędu. - W czasie listopadowych świąt, prawie na wszystkich zabytkowych nekropoliach polskich, prowadzone były kwesty, z których środki, podobnie jak w Radomiu, przeznaczane są zawsze na ratowanie bezcennych zabytkowych nagrobków. W tym roku prosimy o dobrowolne datki bezpośrednio na konto komitetu, lub do dużej skarbony, przy wejściu na cmentarz od ul. Limanowskiego - zachęca Sławomir Adamiec, wiceprzewodniczący SKOZCR.

Komitet od 26 lat prowadził kwesty na najstarszej nekropolii Radomia. W tym czasie uzyskał kwotę bliską 700 tys. zł (36 kwest). Rekordowe pod względem uzyskanych sum były m.in. listopadowe kwesty w 2010 r.– 50 tys. zł, 2018 r. – 41 tys. zł i 2014 r. – 40 tys. zł oraz w 2016 r. – 33 tys. zł. W roku 2019 do puszek kwestujących w dniach 1 - 3 listopada trafiło 37 tys. 254zł. 

 W 2019 r. komitet poddał renowacji dwa kamienne, dziewiętnastowieczne pomniki: Emilii z Wolskich Targowskiej oraz rodziny Bełkowskich i Napiórkowskich. Łączny koszt tych prac to ponad 85 tys. zł.  W 2020 roku społecznicy wraz z parafią św. Wacława (zarządca cmentarza), przeprowadzili renowację nagrobka ks. Walentego Błochowicza (33 tys. zł.) oraz nagrobka Wojciecha i Tekli Guzewiczów (38 tys. zł.).  W tym roku nie udało poddać renowacji kolejnych nagrobków, ze względu na brak pieniędzy, których za każdym razem głównym źródłem jest listopadowa kwesta  – informuje Sławomir Adamiec.

kat