Matthias Garff "Garden Birds", rzeźba (fot. Muzeum im. Jacka Malczewskiego Radom)

Zobaczymy zatem twórczość: Matthiasa Garffa, Diany Lelonek, Joanny Rajkowskiej, Anny Siekierskiej, Bartka Zalewskiego, Weroniki Zalewskiej i Zoe (Małgorzaty Gurowskiej i Agaty Szydłowskiej). Wszystkie prace łączy niepokój twórców o przyszłość ziemi, natury i człowieka.

Nazwa wystawy „System wczesnego ostrzegania” bierze się z funkcji, jaką w kopalniach XX wieku pełniła klatka z kanarkiem. Stanowiła ona „żywy” czujnik, który ostrzegał górników przed niebezpieczeństwem wybuchu.

W kopalniach od 1986 r. używa się już elektronicznych czujników, mimo to przetrwał idiom „Canary in the coal mine”. Jest on używany jako określenie wrażliwej osoby, która z wyprzedzeniem wychwytuje zmiany i ostrzega przed zbliżającą się katastrofą.

Czy podobną rolę pełnią artyści? Czy intuicja artystek i artystów może być również traktowana jako „system wczesnego ostrzegania”? Czy poprzez swoją twórczość i zaangażowanie są w stanie zasygnalizować zbliżające się niebezpieczeństwo? Pytania te stawia kuratorka wystawy Diana Lelonek.

Na wystawie obok prac Rajmunda Ziemskiego znajda się instalacje, kolaże, wideoinstalacje twórców młodego pokolenia.

fot. Materiały prasowe/Elektrownia

Urodzony w Radomiu artysta, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, wyprzedzał swój czas. Był prekursorem nowoczesnego spojrzenia na proces twórczy w malarstwie i jednym z najważniejszych artystów posługujących się językiem abstrakcji. Stworzył swój własny, indywidualny i rozpoznawalny styl malowania inspirowany malarstwem materii. Jego wrażliwość artystyczna kształtowała się niewątpliwie pod wpływem traumy II wojny światowej i przeżyć z nią związanych. W latach 1949–1955 studiował malarstwo w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, w pracowni Artura Nachta-Samborskiego, a po jej ukończeniu został wykładowcą tej uczelni. Jego debiut artystyczny jest nierozerwalnie związany ze słynną wystawą „Przeciw wojnie – przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale w 1955 roku. Ta przełomowa wystawa jest jedną ze sztandarowych prezentacji artystycznych w historii polskiej sztuki.

Malarstwo niezwykłe 

Malarstwo Rajmunda Ziemskiego jest niezwykłe, niepowtarzalne i zaskakująco aktualne. Jego metaforyczne obrazy są pełne ekspresji, emocji oraz koloru. Malował fascynujące pejzaże, ale nie takie, jakie znamy i obserwujemy w rzeczywistości. Tworzył swoje własne, niepowtarzalne metafizyczne światy, których  źródłem inspiracji była natura, ale też wspomnienia z dzieciństwa i młodości. Ziemski nie naśladował niczego, lecz budował swoją własną rzeczywistość. Używając wyrafinowanych w kolorze plam, dążył do swobodnej ekspresji. Szukał idealnych znaków i symboli, którymi wyrażałby swoje przemyślenia i doznania, którymi mógłby opisywać świat. Podobnie jak Tadeusz Kantor był mistrzem sztuki informel, która polegała na spontanicznym i intuicyjnym malowaniu, bez z góry ustalonego planu czy kompozycji. Malował z pasją i odwagą, nie bojąc się eksperymentować z różnymi technikami i materiałami. Był artystą, który nieustannie rozwijał się twórczo i intelektualnie. Nieprzerwanie i z ogromną determinacją odkrywał nowe możliwości jakie daje malarstwo. Jego słynne „pejzaże” są  źródłem poznania wewnętrznych przeżyć, pragnień, lęków i wspomnień, które kryją się w nich.

Urodził się w Radomiu, pracował w Warszawie

Rajmund Ziemski urodził się w 1930 roku w Radomiu. W 1947 roku przyjechał do Warszawy, by uczyć się w Liceum Sztuk Plastycznych na Myśliwieckiej. Dwa lata później rozpoczął studia malarskie na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1955 roku ukończył je z wyróżnieniem w pracowni profesora Artura Nachta-Samborskiego. Pozostał na akademii na trzyletnich studiach aspiranckich, nadal pod artystyczną opieką swojego mistrza. W latach 1960–1967 był asystentem, a później adiunktem w pracowni Jana Cybisa na Wydziale Malarstwa. Od 1967 do 1978 roku prowadził samodzielną pracownię malarstwa na Wydziale Architektury Wnętrz, a następnie wrócił na Wydział Malarstwa, na którym otrzymał samodzielną pracownię dyplomującą. Kierował nią do roku 2000, czyli do przejścia na emeryturę. W 1983 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1990 roku – profesora zwyczajnego.

W latach 1965–1974 był silnie zaangażowany w prace społeczne: w Związku Polskich Artystów Plastyków i w Akademii Sztuk Pięknych. W 1978 roku został laureatem Nagrody im. Jana Cybisa. Jako malarz debiutował w grudniu 1954 roku na X Jubileuszowej Wystawie Młodej Plastyki „Przeciw wojnie – przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale. Uczestniczył w ponad stu wystawach zbiorowych. W latach 60. i 70. XX w. brał udział w ważnych prezentacjach młodej sztuki polskiej w Stanach Zjednoczonych, Francji, Belgii, Niemczech, Danii, Szwajcarii, Austrii, Szwecji. Pierwszą wystawę indywidualną malarstwa miał w warszawskiej Galerii Sztuki Nowoczesnej (Krzywe Koło) w 1957 roku. Zorganizował blisko 30 wystaw indywidualnych w Polsce i za granicą, m.in. w: Waszyngtonie, Chicago, Wiedniu czy Brukseli. Prace Ziemskiego znajdują się w muzeach zagranicznych, najważniejszych muzeach polskich i w kolekcjach prywatnych. Zmarł w sierpniu 2005 roku. Rok przed śmiercią uhonorowany został Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.