Spektakl "Iwona księżniczka Burgunda (fot. Materiały prasowe/Bogdan Karczewski)

W ramach programu Teatr "Powszechny" otrzymał 324 tys.zł na realizację dwuletniego zadania XVII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski. W 2025 r. zorganizowane zostaną m.in. panel gombrowiczowski, prezentacje wybitnych spektakli gombrowiczowskich zrealizowanych przez Teatr TV, cykl czytań performatywnych "Czytamy Gombrowicza", konkurs na plakat gombrowiczowski. W 2026 r. odbędzie się XVII edycja festiwalu, podczas której zaprezentowane zostaną najciekawsze polskie i zagraniczne inscenizacje utworów Witolda Gombrowicza.

Z kolei w ramach programu Promocja Czytelnictwa teatr otrzymał 64 tys. zł na realizację zadania "Jak się wmieszać w literaturę?". Projekt zakłada prowadzenie działań mających na celu promocję współczesnych tekstów dramaturgicznych i prozy. Organizowane będą comiesięczne otwarte czytania performatywne wybranych tekstów przez grupę amatorów wraz z zawodowymi aktorami. Utwory będą poruszać ważne, ale też trudne i bieżące tematy społeczne. Po czytaniach odbędą się spotkania i rozmowy z widownią.

Natomiast w ramach programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Infrastruktura Kultury radomski teatr uzyskał dofinansowanie w wysokości 250 tys. zł na realizację zadania "Winda osobowa dla widzów wraz z platformami ruchomymi". Projekt zakłada budowę windy, która ułatwi dotarcie do scen: głównej i kameralnej. Dodatkowo, w celu ułatwienia dostępu do dużej sceny, zbudowane zostaną dwie platformy schodowe. Projekt zakłada również usunięcie przeszkód architektonicznych w foyer na parterze, co znacząco poprawi komfort poruszania się w budynku teatru. Realizacja zadania rozpoczęła się w czerwcu i zakończy się jesienią 2025 r.

Wkład własny do realizacji wszystkich zadań zapewnia miasto. 

bdb

"Iwona, księżniczka Burgunda", Teatr Wybrzeże ( fot. Marta Dudzińska)

Uroczyste otwarcie festiwalu odbyło się w minioną sobotę. Wtedy też na Scenie Kotłownia odbyła się premiera monodramu „Biesiada u hrabiny Kotłubaj” w reżyserii Błażeja Peszka i wykonaniu Małgorzaty Maślanki, która tego wieczoru obchodziła 30-lecie pracy artystycznej. Publiczność bardzo ciepło przyjęła spektakl i długimi oklaskami podziękowali za ogrom pracy aktorskiej.

Na Dużej Scenie zaprezentowany został spektakl „Iwona, księżniczka Burgunda” w reżyserii Adama Orzechowskiego z gdańskiego Teatru Wybrzeże. Aktorzy od razu porwali widzów do  wspólnej zabawy, by później uczynić z nich współwinnych zbrodni.  

Drugi dzień rozpoczęła debata „Pisanie to JA! Autobiografia jako poszukiwanie tożsamości”,. Spotkanie poprowadził Michał Pabian, który rozmawiał z Justyną Sobolewską oraz Radosławem B. Maciągiem.

Na Scenie Kameralnej widzowie przenieśli się do dalekiej „Ameryki” za sprawą Teatru Polskiego im. H. Konieczki z Bydgoszczy. A na dużej scenie ponownie zagościła „Iwona, ksieżniczka” w reżyserii Jarosława Tumidajskiego z Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu, tym razem w zupełnie innym wydaniu.

Po spektaklach odbyły się rozmowy w Studiu Festiwalowym, które poprowadziła Barbara Marcinik z radiowej "Trójki". Rozmowy są dostępne na profilu Facebook Teatru Powszechnego w Radomiu.

Jutro, 15 października kolejny dzień festiwalowych wrażeń. O godz. 19 na Dużej Scenie Białostocki Teatr Lalek pokaże "Hulajgębę" w reżyserii Waldemara Śmigasiewicza. To adaptacja powieści Witolda Gombrowicza "Ferdydurke" oraz fragmentów dziennika i refleksji autora rozrzuconych we "Wspomnieniach Polskich. Wędrówki po Argentynie" oraz "Rozmów z Gombrowiczem". Sam tytuł adaptacji jak i spektaklu został zaczerpnięty z jednego z rozdziałów "Ferdydurke".

Szczegółowy program festiwalu tutaj.

bdb

Zdjęcia: Marta Dudzińska

Efektem tej międzykontynentalnej współpracy jest mocny, wyrazisty spektakl - podkreśla Małgorzata Potocka

Premierę spektaklu w Nowym Jorku zapowiedziano na 26 września. Partnerem wydarzenia jest Instytut Adama Mickiewicza.

Teatr La MaMa jest najważniejszą eksperymentalną sceną Nowego Jorku. Został założony na Manhattanie w1961 r. przez Ellen Stewart. Miejsce to od początku istnienia skupia artystów różnych narodowości, tożsamości, kultury i zapewnia im przestrzeń, wsparcie i swobodę twórczą w poszukiwaniu nowych form ekspresji. Ideą teatru jest wiara, że sztuka jest siłą wywołującą zmiany, dlatego La MaMa angażuje się w walkę z bigoterią
i nietolerancją i wszelkimi jej formami.

Reżyserką przedstawienia jest związana z Teatrem La MaMa Zishan Ugurlu. - Zobaczymy odważną, pełną współczesnych odniesień interpretację dramatu Gombrowicza - zapewnia Małgorzata Potocka, dyrektor Teatru Powszechnego w Radomiu.

Autorem scenografii jest Michał Dracz, kostiumy zaprojektował Krystian Szymczak. - Efektem tej międzykontynentalnej współpracy jest mocny, wyrazisty spektakl, który z pewnością zapisze się na długo w pamięci widzów - uważa Małgorzata Potocka. Jak zaznacza, powstanie amerykańsko-polskiej produkcji było możliwe również dzięki jej osobistym kontaktom w Nowym Jorku. 

Spektakl miał być pokazany już dwa lata temu, podczas poprzedniego Festiwalu Gombrowiczowskiego, ale w realizacji przeszkodziła pandemia. - Teraz spodziewamy się, że zalśni swym pełnym blaskiem - podkreśla dyrektor "Powszechnego". I cieszy się na zapowiedź wizyty podczas przedstawień w Nowym Jorku i na radomskiej premierze ambasadora Stanów Zjednoczonych w Polsce Marka Brzezinskiego.

Premiera „Ślubu” odbędzie się 26 września w Nowym Jorku, następnie spektakl zaprezentowany zostanie podczas 16. Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego w radomskim teatrze (19 października), a potem w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. 


XVI Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski odbędzie się w dniach 12-19 października.

bdb

"Ślub" w reżyserii Anny Augustynowicz wygrał festiwal w 2020 r. (fot. archiwum)

Sezon 2024/2025 "Powszechny" rozpocznie musicalem „Matylda Kornik”. Gościnnie na dużej scenie wystąpią dzieci ze Studium Wokalno-Aktorskiego Uwolnij Swój Głos, działającego pod opieką artystyczną aktorki radomskiego teatru Agnieszki Grębosz.

Sztuka autora spod Pionek

Akcja przedstawienia dzieję się w „Zgniotowoli”, czyli w szkole, której dyrektorką jest przerażająca panna Agata Łomot. Kobieta terroryzuje dzieci i karze ich za najmniejsze przewinienia. Jednak pewnego dnia w szkole pojawia się nowa uczennica- Matylda. W spektaklu nie zabraknie postaci dorosłych, w które wcielą się między innymi: Agnieszka Grębosz i Natalia Samojlik.

Jesienią teatr zaprasza na prapremierę sztuki „Tęsknię za domem” w reżyserii Radosława B. Maciąga. - To wnikliwa i pełna czułości refleksja o rodzinie, dotkniętej skutkami globalnej polityki. Radosław B. Maciąg, autor i reżyser wywodzący się z Pionek, na podstawie własnych doświadczeń kreśli wielopokoleniowy obraz mieszkańców postrobotniczego miasta, próbujących odnaleźć się w nowej rzeczywistości - opowiada Anna Pietruszka z Teatru Powszechnego w Radomiu.

Teatry z Japonii, Argentyny i USA

Bardzo ciekawie zapowiada się najważniejsze wydarzenie sezonu - Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski, który odbędzie się od 12 do 19 października. Oprócz najlepszych polskich inscenizacji gombrowiczowskich na deskach "Powszechnego" zobaczymy również teatry: z Argentyny, z Japonii (dwa!) oraz legendarny Teatr La MaMa z Nowego Jorku, który w koprodukcji z radomskim zespołem zaprezentuje spektakl „Ślub”. Współpraca ta możliwa jest dzięki wsparciu Instytutu Adama Mickiewicza.

- Program festiwalu obfitować będzie również w liczne wydarzenia towarzyszące, takie jak performance, debata literacka z udziałem znakomitych gości, wystawa o związkach Tadeusza Kantora z Teatrem La MaMa, czytanie performatywne, warsztaty… Będzie się działo! - zapewnia Anna Pietruszka.

Poza tym, jesienią na scenę powrócą znane i lubiane przedstawienia, m.in. czarna komedia "Pół na pół" w reżyserii Błażeja Peszka. W październiku rozpoczną się również próby do spektaklu dla najmłodszych widzów „Mała syrenka”w reżyserii Agi Błaszczak.

W sylwestrową noc zobaczymy komedię Franciszka Bohomolca „Małżeństwo z kalendarza”. Reżyserem spektaklu będzie Jarosław Tumidajski, znany naszym widzom z wybornej farsy „Okno na parlament”.

kat, bdb

Iwonę gra Nela Maciejewska (fot. Materiały prasowe/Teatr Powszechny Radom)

Pewnego dnia podczas obowiązkowego spaceru w dniu święta narodowego Książę Filip znajduje porzuconą gazetę, a w niej horoskop: „Godziny od 7-ej do 9-ej wieczór przynoszą wielką ekspansję sił żywotnych, pomnożenie osobowości, doskonałe, acz ryzykowne pomysły. Są to godziny sprzyjające śmiałym planom, wielkim przedsięwzięciom…”.

Te słowa naznaczają rzeczywistość „Iwony, księżniczki Burgunda” niemal jak przepowiednia wiedźm szekspirowskiego „Makbeta”. Coś, co mogło być farsą, urasta i niemal niezauważalnie skręca w stronę tragedii. Chwilę później na scenę wejdzie Iwona – dramatycznych wypadków nie da się już zatrzymać.

Monarchia gnije

Dlaczego? Dotychczasowy porządek dogorywa, monarchia gnije, psuje się (najpewniej z przesytu, ale to niejedyny jej grzech), nawet przyroda gaśnie. Ten stan rzeczy nie może trwać dłużej, potrzebny jest przełom, choć jeszcze nikt nie jest tego świadomy. Co więcej – nie do końca wiadomo, na czym w ogóle miałby on polegać. I wtedy właśnie pojawia się Iwona – milcząca, niepasująca, niezdefiniowana… Mająca jednak na tyle siły (wobec słabego dworu), żeby wydobyć na wierzch wszystko, co wstydliwe i skrywane. Ledwo przeczuwany kryzys staje się kryzysem faktycznym. Ale historia, która lubi się powtarzać („to tak w kółko”), podpowiada sprawdzone już rozwiązania. Ludzkość, jej kondycja zawsze odradzała się po katastrofach i wojnach. To te krótkie momenty, w których stajemy się lepsi. A skoro żadna katastrofa chwilowo się nie wydarza  i wojna nie puka jeszcze do bram królestwa, to wystarczy pojedyncza śmierć. Jeden skromny trup. Tego wymaga racja stanu.

Obsada: Nela Maciejewska – Iwona/ Marek Braun – Król Ignacy/ Małgorzata Maślanka – Królowa Małgorzata/ Tomasz Wóltański – Książę Filip/ Michał Węgrzyński – Szambelan/ Zuzanna Repelowicz – Iza/ Filip Łannik – Cyryl/ Mateusz Paluch – Cyprian, Innocenty/ Joanna Jędrejek – Dama dworu, ciotka Iwony/ Natalia Samojlik - Dama dworu, ciotka Iwony.

Przedstawienia zaplanowano na sobotę 27 i niedzielę, 28 kwietnia o godz. 19. Premiera 28 kwietnia o godz. 19. Kolejne terminy: 7, 8, 9 czerwca o godz. 18.

Aktualizacja: "Z przykrością informujemy, iż z powodu niedyspozycji jednego z aktorów sobotni spektakl „Iwona, księżniczka Burgunda” jest odwołany. Trzymamy kciuki za niedzielną premierę! W sprawie sobotnich biletów prosimy o kontakt z Biurem Obsługi Widza pod nr tel.: 48 386 52 67" - poinformował teatr w mediach społecznosciowych.

Zdjęcia w Galerii z próby medialnej (fot. Teatr Powszechny w Radomiu/Facebook)

I miejsce Michał Dracz

Do udziału w konkursie zaproszeni zostali wybitni artyści: Alain Le Quernec, Mirosław Adamczyk, Tomasz Bogusławski, Justyna Czerniakowska, Michał Dracz, Ryszard Kajzer, Roman Kalarus, Jerzy Skakun i Joanna Górska, Victor Soma, Szymon Szymankiewicz.

Jury w składzie: Małgorzata Potocka (dyrektor Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu), Jakub Ciężki (malarz, autor instalacji), Mariusz Knorowski (wieloletni kurator Muzeum Plakatu w Wilanowie), Tomasz Tyczyński (kurator Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli) oraz Andrzej Pągowski (artysta grafik, autor plakatów zapowiadających sztuki teatralne, filmy, festiwale sztuk oraz konkursy piosenek), przyznało swoje nagrody.  Uznano, że praca Michała Dracza stanie się festiwalowym plakatem najbliższej edycji Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego w Radomiu.

Kolejne miejsca zostały przyznane pracom Ryszarda Kajzera i Justyny Czerniakowskiej.  Wszystkie  plakaty zostaną zaprezentowane w Radomiu w trakcie inauguracji festiwalu, a także na pokonkursowych wystawach w wielu galeriach w Polsce i za granicą.

Teatr Powszechny w Radomiu od 1993 r. jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego, jednego z najważniejszych polskich festiwali teatralnych. Jest to impreza, która od początku swojego istnienia ma charakter interdyscyplinarny, łączący teatr, naukę, krytykę, sztuki plastyczne, muzykę, film. Pomiędzy kolejnymi edycjami Festiwalu Gombrowiczowskiego,  w różnych formach organizatorzy zapraszają do analizy dzieła pisarza, mi. in.  poprzez wystawy, warsztaty teatralne, spotkania z twórcami literatury. W tym roku odbyła się już druga edycja stałego konkursu na plakat gombrowiczowski, który będzie promował Festiwal.

kat, bdb

Przedstawienie z Krakowa jury uznało za najlepsze (fot. Marta Dudzińska)

Werdykt jury ogłosiło wczoraj późnym wieczorem na zakończenie trwającego tydzień festiwalu. W ciągu siedmiu dni publiczność obejrzała 10 spektakli, w tym dwa pozakonkursowe monodramy - jeden w wykonaniu Andrzeja Seweryna, drugi - Mikołaja Grabowski. Obaj prezentowali fragmenty "Dzienników" Mikołaja Grabowskiego.

"Cieszymy się, że Radom na czas festiwalu staje się prawdziwym domem Gombrowicza, jego teatru, jego twórczości, czytanej pod różnymi szerokościami geograficznymi i przetłumaczonej na czterdzieści języków. Z nadzieją czekamy na kolejną edycję, która przypadnie za dwa lata, w sto dwudziestą rocznicę urodzin autora „Ślubu”< - napisali jurorzy w komunikacie ogłaszającym wyniki swoich prac.

Nie tylko Grand Prix

Jury przyznało również zespołową nagrodę aktorską w wysokości 6 tys. zł dla Teatru Simul, Koniereni z Tokio z Japonii "za, za oryginalność i konsekwencję formy i nieoczywiste spotkanie Gombrowicza z japońską kulturą".

Nagroda w wysokości 6 tys. zł powędrowała także dla Cezarego Tomaszewskiego za reżyserię spektaklu „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru Ludowego w Krakowie, "za próbę przerwania spirali przemocy i stworzenie alternatywnego losu tytułowej bohaterki".

Dwie równorzędne nagrody aktorskie w wysokości 5 tys. zł każda otrzymali: Beaty Schimscheiner za kreację Iwony w przedstawieniu „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru Ludowego w Krakowie "za bunt bohaterki wobec autora i tradycji wystawiania jego dramatu" oraz Tomasz Schimscheiner za kreację Gonzala w „Trans-Atlantico” Teatru im. Ludwika Solskiego w Tarnowie "za podszyty ironią smutek i bezradność Gonzala".

Poza nagrodą pieniężną najlepszy spektakl otrzymuje także "Kapelusz Gombrowicza" (fot. Marta Dudzińska))

Nagroda w wysokości 5 tys. zł przypadła Michałowi Draczowi za scenografię do spektaklu „Zbrodnia z premedytacją” Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu "za stworzenie przestrzeni scenicznej budującej szczególny rodzaj napięcia między aktorami a widownią".

Wyróżnienie zespołowe w wysokości 4 tys. zł przyznano Teatrowi Culitos z Buenos Aires w Argentynie "za radość grania Gombrowicza w spektaklu „Ferdydurke”.

Wyróżnienie w wysokości 3 tys. z otrzymała Anna Pijanowska za rolę Izy w spektaklu „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru Ludowego w Krakowie "akcentującej siostrzeństwo bohaterki z Iwoną i Ofelią". Takie samo wyróżnienie jury przyznało Piotrowi Kondratowi za rolę Lokaja w spektaklu „Zbrodnia z premedytacją” Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu, "która stała się spiritus movens Gombrowiczowskiego świata".

Wyróżnienie w wysokości 3 tys. powędrowało również do Mateusza Śmigasiewicza za muzykę w spektaklu „Iwona, księżniczka Burgunda” Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie "budującą minimalistyczny, pełen napięcia kontrapunkt wobec przedstawienia".

Nagrodę publiczności zdobył „Trans - Atlantico” Teatru im. Ludwika Solskiego w Tarnowie.

Andrzej Seweryn podczas spotkania z widzami

To była dla publiczności ponadgodzinna, intelektualna i artystyczna uczta. Na prawie pustej scenie tylko stolik, a na nim karafka z wodą i szklanka oraz krzesło dla aktora. Andrzej Seweryn z pewnością zna tekst "Dzienników" doskonale na pamięć, bo spektakl oparty na gombrowiczowskim tekście gra już wiele lat, ale w rękach trzyma plik kartek. Te, po "przeczytaniu" zapisków z kolejnych dni tygodnia układających się w lata, po prostu rzuca na scenę. "Wędruje" za nim jedynie reflektor rzucający snop światła na artystę.

To przedstawienie w części poważne, wyciszone, refleksyjne, ale także ironiczne (jak sam autor "Dzienników"), humorystyczne, wzbudzające momentami wręcz salwy śmiechu.

O swoich związkach z "Dziennikami" Seweryn mówił także podczas spotkania z widzami po spektaklu. - To kilkanaście lat temu, podczas jednego z festiwali gombrowiczowskich w Radomiu przeczytałem sobie siedząc w kawiarni kilka stron "Dziennika". Nie mogłem wystąpić w przedstawieniu reżyserowanym przez Waldemara Śmigasiewicza, bo byłem wtedy we Francji, dlatego postanowiłem zaprezentować choćby te teksty. Z czasem zmieniałem, dodawałem fragmenty, bom coraz więcej wiedział - przypomniał aktor.

Skąd taka forma prezentacji "Dzienników"? - Bo to ni to lektura, ni to nie lektura. Ni to granie, ni to opowiadanie. I ja to sobie cenię. To jest taka przestrzeń wolności. Jeżeli ktoś chce słyszeć literka po literce, no to słyszy. Co się kryje ze strony aktora za tym tekstem, też może to dostrzec - podkreśla aktor.

Andrzej Seweryn zwrócił także uwagę na ważny aspekt "Dzienników". - Nie gram ich regularnie i jestem porażony głębią  myśli i formy tego człowieka, pana Gombrowicza. Tekst o katolicyzmie, który czytałem 10, 15 lat temu miał zupełnie inny sens, inny charakter niż ma dzisiaj. Teksty o krowie, kiedy jest mowa o wstydzie człowieczym wobec zwierzęcia w latach 50., 70 lat temu! A dzisiaj? - pytał sam siebie i widzów.

We wtorek, 10 października w programie festiwalu "Iwona, księżniczka Burgunda" w wykonaniu Teatru Ludowego z Krakowa.

Bożena Dobrzyńska

"Zbrodnia z premedytacją", fot. Bogdan Karczewski/Teatr Powszechny Radom (zdjęcia z próby)

"Zbrodnia z premedytacją"  to opowiadanie zawarte w tomie "Pamiętnik z okresu dojrzewania" - pełna absurdu parodia kryminału będąca relacją ze śledztwa w sprawie zbrodni, do której nie doszło. Do wiejskiej posiadłości K. w celu uregulowania spraw urzędowych przybywa sędzia śledczy. Mimo że wizyta jest zapowiedziana, nikt nie oczekuje go na stacji. Kiedy dociera do celu, zostaje przyjęty przez domowników niczym niespodziewany gość. Wreszcie podczas obiadu w sztywnej, pełnej napięcia atmosferze, domownicy wyznają śledczemu, że pan domu zmarł w nocy...

Pan H. prowadzi śledztwo

Jak zapewnia Błażej Peszek, na scenie zobaczymy niezwykle barwne postaci. - Zacznijmy od mistrza ceremonii: Piotr Kondrat wciela się w postać lokaja, człowieka, który manipuluje tym całym światem, ponieważ chcemy w tym spektaklu opowiedzieć trochę właśnie o manipulacji w świecie, w polityce, o manii prześladowczej, o grzechu zaniechania, o braku miłości i o teoriach spiskowych, które są bardzo popularne i potrafią nieźle namącić w naszym życiu; więc jest on takim Belzebubem. Potem jest matka (Izabela Brejtkop), wdowa, która cierpi o utracie męża, aczkolwiek nie do końca, są też jej dzieci: Antoś i Cecylka (Adam Majewski i Joanna Zagórska), które też mają swoje tajemnice, swoje dziwne kontakty, są też pewnym narzędziem manipulacji tych starszych osób. Przybywa do nich pan H. (Michał Węgrzyński) - u Gombrowicza jest to sędzia śledczy, u nas jest to człowiek przypadkowy - który kompletnie nie spodziewa się tego, co zastaje, można wręcz powiedzieć, że wpada w okolice świata, które są cofnięte o kilkadziesiąt, prawie 100 lat i próbuje się w tym świecie odnaleźć. Wpada w manie prześladowcze i próbuje rodzinę, którą odwiedza wmanipulować w swoja historię spiskową - charakteryzuje bohaterów "Zbrodni..." reżyser.

Peszek: nie stawiam tezy

Błażej Peszek chciałby, by widzowie po obejrzeniu spektaklu przekonali się, że nie są bezpieczni na świecie. -  Że grożą nam tego typu sytuacje, w których próbują nas manipulować, sterować nami. Ale jest to także opowieść o braku miłości, o tym, że kultura bierze często górę nad nasza naturą, ze próbujemy odnaleźć się w sytuacjach wbrew naszej woli, bo tak wypada. Zawsze chcemy opowiadać na scenie o rzeczach, które nas otacza, aczkolwiek nie stawiam żadnej tezy. Nie mam w zwyczaju mówić widzowi jak świat wygląda, bo wiemy jak wygląda. Sprawę zostawiamy otwartą dla widza - zapewnia reżyser. 

Małgorzata Potocka, dyrektor Teatr Powszechnego w Radomiu zdradza, że chciała, by "Zbrodnię z premedytacją" reżyserował Błażej Peszek. - Wydaje mi się, że jest najbliżej tej literatury, ma w sobie temperament i pewnego rodzaju absurd i szaleństwo, więc idealnie pasuje do takiego tematu - uważa. Zaznacza, że każde nowe pokolenie, które sięga po Gombrowicza "dodaje coś od siebie". - Rita Gombrowicz podczas ostatniej naszej rozmowy również mówiła, jak wielu młodych reżyserów z całego świata zwraca się do niej z prośbą o zgodę, bo chcą zaprezentować kolejną interpretację dzieł Gombrowicza - mówi Potocka. Wprawdzie - zaznacza - nie napisał on zbyt wiele dla teatru, ale twórcy na kanwie tej twórczości piszą swoje nowe sztuki.

Trudny, ale popularny autor

Małgorzata Potocka przyznaje, że Gombrowicz jest trudnym autorem i dla twórców teatralnych, i dla widzów. - Trudno porównywać Radom do warszawy, Gdańska czy Wrocławia, ale jakimś cudem ten festiwal został tutaj powołany i ma ogromną rzeszę stałych widzów i coraz bardziej jest widoczny w Polsce, a udało nam się także wyjść poza granice kraju - zaznacza.

W tym roku w programie festiwalu znalazły się dwa przedstawienia spoza Polski: z Argentyny i... Japonii. - Dla nas jest bardzo ciekawe, jak Japończycy odbierają Gombrowicza, jego teksty i idee. To musi być fascynujące, jak zupełnie inna kultura, mentalność, obyczaje widzi problemy, z którymi się zmagamy. Gombrowicz stworzył takich bohaterów, którzy żyją w każdej epoce: ludzi, którzy są szarpani zazdrością, miłością, pożądaniem, tęsknotą, strachem, niepewnością, ludzi, którzy cały czas zmagają się z  nieprzystosowaniem do rzeczywistości, która ich otacza. A to jest chyba stały element każdej epoki - mówi Małgorzata Potocka.

Program festiwalu tutaj i tutaj        

Bożena Dobrzyńska

„Iwona, księżniczka Burgunda” w wykonaniu Teatru Ludowego z Krakowa (fot. Materiały prasowe)

Festiwal rozpocznie w sobotę, 8 października o godz. 17 "Iwoną księżniczką Burgunda" w reżyserii Waldemara Śmigasiewicza Teatr im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. Tę samą sztukę zobaczymy także w poniedziałek, 10 października o godz. 18, tym razem inscenizacji Teatru Ludowego z Krakowa w reżyserii Cezarego Tomaszewskiego.

"Iwona..." to sztuka Gombrowicza, w której komedia przenika się z tragedią. To opowieść o fikcyjnej rodzinie królewskiej, której dobre samopoczucie i megalomania zostają zburzone przez pojawienie się dziewczyny o imieniu Iwona. Przerażona i zalękniona w sobie tajemnicza bohaterka doprowadza do dekonstrukcji i zrujnowania nadętej i zakłamanej struktury dworu...

Dwukrotnie zobaczymy rodzimy Teatr Powszechny. Najpierw w sobotę, 8 października o godz. 20 "Powszechny" pokaże  "Zbrodnię z premedytacją" w reżyserii Błażeja Peszka. (Spektakl to pełna absurdu parodia kryminału będąca relacją ze śledztwa w sprawie zbrodni, do której nie doszło); potem w środę, 12 października o godz.18  - "Tancerza" w reżyserii Kingi Dębskiej. To z kolei spektakl muzyczny na bazie "Tancerza" mecenasa Kraykowskiego Witolda Gombrowicza.

Tylko aktor i tekst

"Dzienniki" w interpretacji i reżyserii Andrzeja Seweryna zobaczymy w niedzielę, 9 października o godz. 18. Ciemna scena. Tylko aktor i tekst.

Andrzej Seweryn mówi do widzów słowami Witolda Gombrowicza: naznaczonymi jego osobowością skłonną do autokreacji, jego poglądami zaprawionymi gryzącą ironią, jego doświadczeniami: polskimi i emigracyjnymi.

Kolejny raz "Dzienniki" są w programie festiwalu 13 października. Tym razem na scenie Mikołaj Grabowski (Teatr Bagatela Kraków). Adaptacja i reżyseria również są dziełem tego artysty.

Ciekawie zapowiada się (sobota, 15 października) spektakl "Dzienniki/Diarry. Będzie to performance muzyczny w wykonaniu Jerzego Mączyńskiego, Katarzyny Dębskiej i Anastasii Valsamaki. W spektaklu scenicznie w dialog wchodzą ze sobą trzy elementy: dźwięk, wideo i ruch, które w zestawieniu z fragmentami „Dzienników" Gombrowicza tworzą intymne w charakterze, kameralne przedstawienie. Na to przedstawienie wstęp jest wolny.

Z Tarnowa, Buenos Aries i Tokio

"Trans-Atlantico" - taki tytuł nadali twórcy spektaklu z Teatru im. Ludwika Solskiego z Tarnowa (wtorek, 11 października, godz. 18) w adaptacji i reżyserii Tomasza Gawrona.

W lipcu 1939 roku Witold Gombrowicz wsiadł na statek „Chrobry" płynący do Ameryki Południowej i nigdy nie powrócił do kraju. Zdumiewająca odmienność kulturowa upalnej i egzotycznej Argentyny pozwoliła dostrzec pisarzowi pochodzącemu ze szlacheckiej, hołdującej narodowym tradycjom, rodziny, jak bardzo my – Polacy wypieramy nasze pragnienia i namiętności w imię patriotycznego przymusu. Scenariusz spektaklu został uzupełniony o fragmenty „Dziennika" pisarza z pierwszych lat emigracji. 

Z Argentyny przyjedzie do Radomia (piątek, 14 października, godz.18) Teatr Buenos Aires ze swoją wizją "Ferdydurke" w reżyserii Alejandro Radawskiego. Sztuka zamyka się w jednym akcie podzielonym na dziesięć scen. Każda z nich odpowiada porządkowi i narracji poszczególnych rozdziałów powieści.

I na finał kompletna egzotyka i - jak zapowiadają organizatorzy - wielkie wydarzenie. W niedzielę, 15 października o godz.19 obejrzymy "Cosmos" w wykonaniu aktorów z Simul Theatre w Tokio. Reżyseria Yasuhiro Akai.

Kosmos, opatrzony później (jak inne jego dzieła) obszernym autokomentarzem pisarza i określany przez wielu badaczy jako arcydzieło Gombrowicza[potrzebny przypis], to powieść, której tematem staje się problem percepcji świata, relacji między jednostką a rzeczywistością oraz świadomością.

Po spektaklu w wykonaniu japońskich aktorów około. godz. 21 nastąpi ogłoszenie werdyktu jury w ko kursie i zakończenie festiwalu.

Oprac. bdb